مشاور آموزش
Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

وقتی که شماقصدسفردارید، ساک های خودرا تنها برای ملزومات ضروری خودآماده کنید. برداشتن باراضافی برای هرکسی یک اشتباه محسوب می شود.این واقعیت راهم درنظرداشته باشیدکه شما یک فردنخاعی هستید، وبه آسانی متوجه می شویدکه چگونه یک خطا می تواندسفرشمارابه یک موضوع خنده آور تبدیل کند.

پرستون اسكاربر (Preston Scarber با ضایعه C5) گرفتاری های سفررامی شناسد. اوبه اقتضای شغلی که دارد،حداقل 8 بار درسال به مسافرت می رود.اکثرجاهائی که اوسفرمی کندخیلی دورهستند،به همین دلیل او بیشترازهواپیما استفاده می کند.او می گوید:"مقداری ازافکارمن بایدمتوجه این باشدکه برای مسافرت هوائی خودبرنامه ریزی کنم.خطوط هوائی معمولا" باصندلی هايی که دارندبرای جابجائی من خیلی مفیدترهستند. ولی درواقع ویلچر برقی من منبع اکثر مشکلات من به حساب می آید.بازرسان شرکت های هوايي همیشه باتریهای ویلچرمن را بررسی می کنند،چراکه باتریها به خاطرمایعی (اسید) که دارندبایستی بطورجداگانه ودرداخل یک محفظه قرارداده شوند.بنابراین من همیشه مجبورم به آنان توضیح دهم که به چه صورت بایدباتری را خارج کنندتابه مدارها وسیم کشی های آن آسیب نرسانند.اما من همین موضوع راخیلی دیرمتوجه شدم. دریکی از پروازها قسمت شارژر و کابل باتری ویلچرم آسیب دید.من هم مجبورشدم درتمام مدت برنامه های اقامتم راعوض کنم!. این مسئله برای من اصلا" خوشایندنبود، ولی باعث علاقه من به مکالمه بامسئولان شد.

برای افرادنخاعی ، مسافرت هم شبیه زندگی روزمره شما محسوب می شود.دراوائل که شمادچار آسیب دیدگی می شوید، به محض آنکه ازبیمارستان ترخیص و واردمنزل می شوید، احتمال دارد با یکسری عوارض مواجه گردید.ولی به مرورزمان، یادمی گیریدکه چگونه می توانیدازبروزآنها جلوگیری کنید.اما همیشه ممکن است مشکلات غیرمترقبه ای رخ دهند، که باعث به زحمت افتادن شما شوند.

ازجمله این نوع مشکلات به هنگام مسافرتها وجابجائی ها دیده می شوندو احتمالا" دربرخی ازمسافرتها شما بابرخی از آنها مواجه خواهیدشد. اما شماکم کم یادمی گیریدکه بایک برنامه ریزی خوب می توانیدازبروزخیلی ازآنها جلوگیری کنید. بهتراست با کسانی که تجربه سفردارند، صحبت کنید،یا تجربیات آنان رامطالعه نمائید. برای مثال درموقع پرواز،توصیه می شودکه تمام قطعات کوچک وقابل جداشدن ویلچرخودتان را (مانند دسته صندلی، یا جاپائی ها، تشکچه ویلچروازاین قبیل...) برداشته ودرمحل محفظه بالای سرخودتان قراردهید. همچنین لازم است که هوای تشکچه خودرا کم کنید تا ازانبساط بیش ازحدآن به علت تغییرفشارهواپیما درارتفاع جلوگیری گردد.با انجام چنین تدابیراحتیاطی می توان ازگم شدن یا آسیب قطعات جلوگیری نمود.

مهم نیست که شما برای کاریا تفریح مسافرت می کنید، بلکه آنچه اهمیت دارداین است که یک مسافرباهوش باشید. نيكي لاوچينا Nickey LaVechina (با ضایعه T12 ) یکی ازمسافرین با تجربه است. او یادگرفته است که برای جلوگیری از مشکلات دسترسی مناسب سازیها ازآژانس مسافرتی خود کمک بگیرد. او می گوید:" من اعتقاددارم که آژانسهای مسافرتی بایدتمام نیازهای من را بشناسند". اواظهارمی کند که:"دراوائل من فکرمی کردم خیلی از چیزها مناسب هستند، اما بعدها فهمیدم که این موضوع صحت ندارد. درواقع آژانسهای مسافرتی می توانندکمک کنندتا ازمشکلات مربوط به مناسب سازی جلوگیری شود. به این ترتیب درمواقعی که درفرودگاه هستم ، هرموقع که لازم باشد می توانم ازآنهاکمک بگیرم".

دسترسی به جاهای مختلف یکی ازبزرگترین نگرانیهای افرادی است که ازویلچراستفاده می کنند.شما با تجربه ای که اززندگی روزمره خوددارید،می دانیدکه بعضی ازجاها نسبت به جاهای دیگر قابل دسترس ترهستند.اکثر هتلهای جدید و وسائل مسافرتی مانند کشتی های دریائی طوری طراحی شده اندکه مسائل مناسب سازی درآنها بهترانجام شده است.اما بسیاری ازهتل های قدیمی ووسائل سفر ممکن است که اتاقهای مناسب داشته باشند،اما امکان داردکه تمام قسمت های آنها بطورکامل قابل دسترسی نباشند.برای مثال، ممکن است دستشوئی ها قابل دسترس باشند، اما معمولا" درب سرویس های بهداشتی آنان به اندازه ای نیست که ویلچرهای بزرگ بتوانند واردآنها شوند.بعضی از اتاقها نیز ممکن است خیلی کوچک باشند، یا اثاثیه موجوددرآنها آنقدر متراکم قرارداده شده باشندکه اجازه ندهندویلچربه آسانی درآنها ترددکند.

بدیهی است شما همیشه دلتان می خواهد مسافرتی داشته باشیدکه ارزش تمام پیگیریها و وزحماتی راکه می کشید ،داشته باشد.ممکن است شما ازرفتن به جاهائی که جذابیت ومناسب سازی کمی دارند،خودداری کنید.برای مثال، درمنطقه اشویل واقع درکرولینای شمالی محلی به نام کاخ بیلتمور وجودداردکه به عنوان یک مکان توریستی محسوب می شود.طبقات اول ودوم این کاخ برای افرادویلچری بطورکامل قابل دسترسی شده اند.اما طبقه سوم ، زیرزمین و قسمت یائین آن قابل دسترسی نیستند.بعضی از شهرهای تاریخی مانند ساوانا، جورجیا، وچارلستون،کارولینای جنوبی وضعیت مشابه ای دارند.بسیاری از مناطق تاریخی قابل دسترس هستند، ولی خیلی ازجاهانیز مناسب نمی باشند.

به جای رفتن به جاهائی که محدودیت دسترسی دارید، شما می توانید مسافرتهائی را برنامه ریزی کنیدکه بتوانیدبه راحتی به اکثرجاها دسترسی داشته باشید ، نه اینکه تمام فعالیتها وجذابیتهائی که می خواهیدانجام دهید.اگرمی خواهیدبه ساحل دریا بروید،ابتدا مطمئن شویدکه دسترسی برای ویلچرشما وجودداشته باشد.اگرمی خواهیدبه ماهی گیری بروید، ازقابل دسترسی بودن قایق که درکنارساحل قراردارد،مطمئن شوید.

همچنین لازم است که قبل ازرسیدن به مقصدخودتان ، ازقابل دسترس بودن سیستم حمل ونقل عمومی آنجا اطلاع پیداکنید.در بسیاری ازشهرهای بزرگ ایالات متحده سیستم های حمل ونقل عمومی مناسب سازی شده اند.حتی بعضی ازآنها نسبت به جاهای دیگربهترعمل کرده اند.برای مثال حمل ونقل در ونیس وفلوریدا خیلی مناسب تر هستند.اگرشما بتوانیدبدون کمک کسی یا با کمک اندکی حرکت کنید، احتمالا" می توانید به راحتی ازتاکسی یا سرویسهای کرایه ای خودرو استفاده نمائید.درحقیقت، درایالات متحده اکثر شرکتهای بزرگ مربوط به سرویسهای کرایه ای ،خودروهای مناسب سازی شده وحتی خودروهائی که با کنترل دست کارمی کنندراهم دراختیاردارند .اما افرادی که نمی توانند به آسانی جابجاشوند، اگرسیستم حمل ونقل عمومی برای آنها مشکل باشدمی توانندازگزینه های دیگری استفاده کنند.بعضی ازشرکتهای وابسته، خودروهای ون مناسب سازی شده ای دراختیاردارند،ولی کمی گران هستند وتنها محدودبه جاهای پرجمعیت می باشند.امابرنامه ای دردست اجرااست که درآینده شرکتها بتواننداین نوع خودروهارابا قیمت مناسب وآسانتردراختیارمتقاضیان قراردهند.ازاینها گذشته اگربخواهید با مشکلات حمل ونقل مواجه نشوید، بهتراست ترجیح دهیدکه برای جاهای نزدیک ازخودروی خوداستفاده نمائید.

معمولا"مراقبت شخصی درسفر یک مقوله مهم محسوب می شود.این موضوع برای جابجائی منظم وزن بدن جهت جلوگیری اززخمهای فشاری مخصوصا"موقعی که درهواپیما هستید، اهمیت خیلی زیادی دارد.همپنین شما بایدیک برنامه ریزی دقیق درمورددفع ادرار خودداشته باشید،چراکه اکثرهواپیماها فاقدفضاهایی هستندکه به آسانی قابل دسترس باشند.تاآنجا که امکان دارد، سعی کنیدازپروازهائی که نیازبه تعویض هواپیمادارد،یا پروازهای طولانی مدت ، یا پروازهائی که توقف زیادی دربین راه دارند،خودداری کنید. موقعی که شمابه کمکهای خاصی نیازدارید،لازم است که مطمئن شوید دستورالعمل های مربوطه به روشنی برای کسانی که به شماکمک می کنند، مشخص باشند.

قبل از سفربه هرجائی ، می توانید فهرستی از فروشندگان وسائل ولوازمی که ممکن است در محل مقصدموردنیازشما باشند، راتهیه کنید، تادرصورت بروزهرگونه مشکلی برای ویلچریا تجهیزات ولوازم موردنیازتان باآنها تماس یا به آنها مراجعه کنید.

خلاصه، شما صرفا" به دلیل این که نخاعی هستید، نبایستی ازمسافرت رفتن امتناع کنید. بسیاری ازجاهاهستندکه می توانندبرای سفرواسکان شما مناسب باشند. فقط شما بایدمناسب ترین آنها راکه برای شمالذت بخش ترهستندراپیداکنید.

موقعی که سفرمی کنید، بهتر است که انتظارچیزهای غیرمنتظره راداشته باشید. این رابدانیدکه حتی با بهترین برنامه ریزی هم ممکن است با مشکلاتی مواجه شوید.ولی به مرور وبا گذشت زمان ،تجربه شما بیشترخواهدشدو شماقادرخواهیدبودازبروزمشکلات جلوگیری کنید. ازطرفی شما می توانیدتجربیات خودرابا سایرافرادنخاعی نیز تقسیم نمائید.

****


مقاله: "مسافرت افرادنخاعی باهواپیما" – مترجم: مهندس عباس كاشي (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان - مرداد ماه 1388 - برگرفته از: نشریه Pushin' On سایت: http://www.spinalcord.uab.edu

 

استفاده ازتركيب روشهاي ايستادن وگام برداري مي تواند جهت درمان بيماران نخاعي مفيد باشد" "

پس از جنگ جهانی دوم ، اميد به زندگی بعد از ضايعه نخاعی بطور چشمگيری افزايش يافت. اکثر مراقبتهای فوريتی بعمل آمده که منطبق با روشهای جديد توانبخشی ارائه می شوند، به بسياری از بيماران آينده ای اميدبخش و مناسب را نويد می دهد .

با اين حال، مواجه با عوارض ضايعات نخاعی يک چالش هميشگی است. بطورکلی توانبخشی مناسب و دقیق بيماران بعد از آسیب نخاعی با محدود یتهای زیادی همراه است و اغلب درمان تنها برروی رفع نيازهای اساسی زندگی متمرکز است. ولی هدف از توانبخشی های تخصصی، پيشگيری از بروز عوارض، ارتقاء سطح استقلال و بهبود وضع حرکتی فرد می باشد.

از اولين روز آسيب نخاعی، زندگی بیمار دستخوش تغييرات می شود. کنترل عضلات ارادی کم می شود و يا از بين می رود، بدن ازحالت تعادل خارج می شود ، عوارض مختلف ازجمله اتونوميک ديس رفلکسی و عدم کنترل مناسب درجه حرارت ، توانائی فرد را برای انجام کارها و شرکت در فعاليتهای تفريحی، ورزشی و تمرینات درمانی محدود می کند.

شواهد نشان می دهد که انجام تمرينات بدنی بعد از آسیب نخاعی، وضعيت جسمی و روحی روانی بيماران را عليرغم افتهای حاصله درچندين دستگاه بدن بهبود می بخشد.

ايستادن همراه با حرکت دادن اندامها ،با استفاده ازدستگاه standing frameکه دارای glider است ،می تواند باعث ارتقای سطح سلامت عمومی و کاهش سرعت بروزپيری و تقليل بسياری از عوارضی می شود که بيماران آنها را تجربه می کنند.

نقش مهم ايستادن همراه با حرکت اندامها

استفاده از دستگاه standing frame یا glider در جریان برنامه های توانبخشی تخصصی ،همواره کمک می کند که باتوجه به مجموعه فوايد مسلم برنامه های متداول ايستادن و حرکات متناوبی که انجام می شود ،به اهداف مورد نظر برسيم. همچنين استفاده از دستگاه standing frame به بيماران این قدرت را می دهد که بتوانند خودشان را کنترل کنند و بعد از ترخيص از بيمارستان نيز برنامه های مربوط به فعاليتهای منزل را انجام دهند.

دراین راستا بيماران مزایای چشمگیر زیررا درنتیجه ایستادن تجربه خواهندکرد :

· اثرایستادن بر روی سطح ديد

وسايل ايستادن اين فرصت را فراهم می آورند که فرد هنگام ايستادن بتواند با همنشينان و خانواده خود به لحاظ ایجاد سطح ديد مناسب ارتباط موثری برقرار نمايند. همچنین اين تجهيزات به بيمار اجازه می دهند که بتوانددر فعاليتهای بدنی متوسط يا حتی شديد شرکت کند. ضمن اينکه از فوايد روانی استقرار در وضعيت ايستاده قائم نيزبهره مند می شود.

· کنترل بالا تنه

هنگام استفاده ازتجهیزات ایستادن ، با تنظیم اندازه و وضعيت تکيه گاه گروههای درمانی می توانند توازن و کنترل بالا تنه را به خوبی ایجاد نمايند. اين مسئله می تواند تا رسيدن به اهداف درمانی بيمار ، بهبود قدرت حرکت بدن، فعاليتهای روزمره زندگی، کنترل ويلچر و کسب مهارتهای جابجائی تداوم داشته باشد.

· کنترل سفتی مفاصل و پیشگیری ازعوارض قلبی-عروقی

کاربا دستگاه gliding کمک می کند که از سفتی مفاصل ران، زانوها و قوزک پا پيشگيری گردد ،ضمن اینکه باعث افزایش قدرت تحمل وزن بدن و تحرک فردنیز می شود. از آنجا که قوای بالا تنه می تواندبه کنترل حرکات بدنی بيمار کمک کند، ايستادن با کمک دستگاه glider frame ، فرصت مناسبی را فراهم می آورد تا با کمک به قوای بالا تنه، حرکات پائين تنه نيز کنترل شود. به علاوه بيمار با تقويت بالا تنه خود مي تواند، باعث بهبود فزاينده وضعيت قلبی عروقی گردد.

· تاثیربرروی تراکم مواد معدنی استخوان ها

تغييرات عصبی حاصل ازآسیب نخاعی و عدم تحرک بعد از آن می تواندمنجر به کاهش و حتی از بين رفتن تراکم مواد معدنی استخوانهای بدن ( BMD ) شود. افت تراکم استخوانی می تواند خيلی سريع اتفاق بیافتد. مطالعاتی که برروی تراکم استخوانها انجام شده است نشان می دهند که طی 6 هفته بعد از آسيب نخاعی 3/5 تا 5/7 درصد از توده استخوانی به ترتيب در استخوان پاشنه و استخوان درشت نی کاهش پيدا می کند.

پژوهشها نشان می دهند که ایجاد وضعیت ایستاده وحرکت اندامها ، می تواندبا کاهش تراکم استخوانی مقابله کند. با توجه به بسياری از مطالعات انجام شده، کاهش توده استخوانی طی 2 سال اول بعد از ضايعه نخاعی به بيشترين حد خود می رسد،بنابراین هراقدامی که طی این دوره درخصوص ایجادوضعیت ایستاده وحرکت بدنی انجام گیرد ،می تواند نتایج خوبی رابه دنبال داشته باشد .همچنین مطالعه دیگری نشان داده ، بيمارانی که به مدت 6 ماه و5 روز در هفته در برنامه های مربوطه ( هم برنامه ايستادن و هم برنامه آموزش گام برداری و تحمل وزن بدن ) شرکت کرده و تمرينات خود را نیززودتر آغاز کرده اند ،تقريبا" هيچگونه کاهشی در تراکم استخوانهای خود نداشته اند. در عوض، دربيمارانی که حرکت کافی نداشته اند 9/6 تا 4/9 درصد از استخوانهای بلند بدن آنان در مدت مشابه دچار افت تراکم شده است.

بعلاوه اگر کسی آسیب نخاعی ناقص داشته باشد و بتواند بااستفاده از تجهیزات مربوط به ايستادن و انجام حرکات بدنی، توانايی خود را برای انقباضات ماهيچه های پائين تنه خود حفظ نمايد، قادرخواهدبود باکشش عضلات خودبرروی استخوانها ،از کاهش توده تراکم استخوانی پيشگيری کند.

از آنجا که طبقه بندی های مربوط به آسیبهای نخاعی تاکنون ثابت نبوده است ، گاهی در برنامه های تخصصی توانبخشی مشاهده شده که برخی ازآسیبهائی که در ابتدا ضايعه کامل تشخيص داده شده اند ،بعدازمدتی يک ضايعه ناقص محسوب گشته اند. بنا براین با استفاده ازیک دستگاه Glider می توانید به این قبیل بيماران کمک کنيد تا بتوانند وزن بدن خود راتحمل کنند . درنتیجه، اگر برخی از بيماران حتی اگر به حدی قوی نباشند که بتوانند ماهيچه های پائين تنه خود را با کمک دستان خود حرکت دهند. ، با کمک دستگاه ذکرشده می توانند بطور مستقل باعث حرکت اندامهای خودشوند .

وقتی که برنامه ايستادن به کمک تجهیزات ، با تحريک الکتريکی عصبی- عضلانی (NMES) توام باشد، می تواند باعث بروز یکسری انقباضات عضلانی شبیه انقباضات طبيعی اندامها شود. NMES برای عضلات پائين تنه ای بکار می رود که طی فعاليتهای ايستادن می توانند به بيماران کمک کنند تا عکس العملهای فيزيولوژيکی آنها تنظيم شود .درنتیجه آستانه تحمل فردجهت ايستادن قائم بطورمشخصی بهبود پیدا می کند.

انجام برنامه های مربوط به تحريکات الکتریکی در عضلات ساق پا (gastrocnemius) ، ماهيچه های قدامی درشت نی(tibialis anterior)، ماهيچه های چهارسر ران(quadriceps) و زردپی اطراف پشت زانو(hamestering) باعث ايجاد فعالیت درآنها می شود ، بطوری که بیمارمی توانددر وضعيت ايستاده قائم قرار گيرد . در نتيجه بیمارقادرخواهدبوددر برنامه های توانبخشی بطور فعال تری شرکت داشته باشد. حرکات Gliding نيز می تواند به فعاليتهای عضلانی کمک کند تا واکنشهای فيزيولوژيکی جهت انجام وضعيتهای مربوط به ايستادن مستقيم فعال ترشوند.

چنانچه کسی نتواند حرکات gliding را خودش بطور مستقل شروع کند، می تواند از یکسری دستکش های مخصوص استفاده کند و يا از کمک گروه درمانی خود بهره ببرد.

ترکيب فعالیت گام برداری و هماهنگی بین اعصاب

مطالعات اخیر نشان می دهندکه استفاده از روش درمانی " گام برداری "، بعد ازبروز آسیبهای نورولوژيکی بايستی بطور همزمان با حرکات ريتميک اندامهای بالا تنه و پائين تنه انجام شود، تابیمار از فوايد هماهنگی های عصبی میان آنهابهره مند شود.

پژوهشگران دريافته اند که هنگام فعاليت اندامهای حرکتی، یکسری ارتباطات عصبی بين بالاتنه و پائين تنه به وجودمی آید، که باعث هماهنگی فعاليت های عضلانی می شود. فعالیتهائی مانندقدم زدن ،خزیدن و شنا کردن همگی نيازمند حرکات منظم بالا تنه و پائين تنه هستند،و جهت انجام آنها لازم است که هماهنگی بين اندامها حفظ شود.

دستگاه glider می تواند به بيماران کمک کند تا با کمک گرفتن از دستان خود ، پاهای خودراحرکت داده و درنتیجه هماهنگی مورد نياز بین اندامهارا برقرار نمایند. بطورکلی این فعاليت ، بيماررا به حرکاتی وا دارمی کند که درنتیجه آنهاانعطاف عضلات به حداکثر رسیده و باعث بهبود يادگيری و توانبخشی مجددبیمار مي شود.

در هر صورت، باتوجه به اینکه طبقه بندی ضايعات بیماران، می تواند به مرور زمان تغيير پیداکند، گروه درمانی بايد در طول اجرای برنامه های توانبخشی تخصصی بيماران نخاعی ، این روشهای درمانی رامورد توجه قرار دهند. بعلاوه، حرکات منظم بالاتنه می تواند همزمان منجر به ازسرگیری فعالیت انامهای پائين تنه گردد.

اگر چه بررسیهای کلينيکی که بطور تصادفی انجام شده اند، فوايد استفاده ازgliding را دربرنامه توانبخشی بطورجامع تحت آزمایش قرارنداده اند، ولی مطالعات بالينی که بر حسب موردانجام شده، باعث شده که تحقيق در مورد توانايی فعاليت همزمان حرکات منظم بالاتنه و پائين تنه ، جهت بهبود انعطاف اعصاب موجود در شبکه عصبی حرکتی با دلگرمی زیادی انجام گیرد. بنابراین افرادنخاعی می توانند بدون کار يا پرداخت هزينه خیلی زیاد ، اين فعاليت را دربرنامه های درمانی خود اجرا نمایند.

اختلافات خاصی بين قدم زدن و حرکت gliding که بوسيله دستگاه gliding standing frame انجام می شوند، وجود دارد. با اين حال نمی توان فوايد درمانی بالقوه آنها را ناديده گرفت. برای مثال انتهای پای بيماران ، در دوره کاربا gliding برعکس مرحلهswing در قدم زدن ،درتماس دائم با صفحه مخصوص پا قراردارد. همچنين ميزان سطح حركت در ناحيه ران و زانو ،در طول دوره gliding و دوره گام برداری متغيراست.

باتوجه به اينكه دوره gliding شبيه دوره گام برداری نيست، سيستم طوری طراحي شده که به بيمار اجازه می دهد تا به آسانی درون دستگاه جابجا شود . ضمن اينكه با حفظ حركتgliding دخالت گروه درمانی رانيز به حداقل ممکن می رسد. بطوركلي تکرار حرکات، کليد موفقيت است. بطوري كه انجام روزانه مراحل فعاليتي که تنها 50درصد آن شبيه قدم زدن است، می تواند سودمندتر از اجرای فعاليتي باشد که 95درصد آن مشابه قدم زدن بوده، ولی يکبار در هفته انجام می شود.

تسهيل يک دوره مشکل

تداوم برنامه هاي توانبخشی تخصصي بعد از ضايعه نخاعی، باهيجانات و احساسات روحي-رواني زيادي برای بيمار و مراقبين او همراه است. هر اقدام مثبتی که بتواند استرس، افسردگی، اضطراب يا درد را کمتر کند، باعث آسانتر شدن اين دوره مشکل خواهد شد.

مطالعات،ميزان تاثير قابل ملاحظه برنامه ايستادن مداوم ( بيشتر از 20 دقيقه در هر جلسه ) را مورد ارزيابی قرار داده اند. آنچه كه بيماران گزارش داده اندعبارت از: راحتي بيشتر ، بهترشدن وضعيت گردش خون، اسپاسم، کارکرد مثانه و روده، گوارش ، تنفس، سلامت پوست، خستگی، درد وافزايش توانايی دراجرای مهارتهای مراقبت از خود و خواب بهتر بوده است. بيماران فوايد ذكرشده را دقيقا" يک هفته بعد از شروع برنامه ايستادن، گزارش کرده اند.

همينکه بيمار بتواند از لحاظ بدنی وضعيت ايستادن قائم را دردستگاه tilt table تحمل کند و مشخص شود كه از نظر پزشکی نيزقادراست ازدستگاه standing fram استفاده نمايد ، می تواند برنامه ايستادن فعال را شروع كند. اما بطوركلي بايد در خصوص موارد ي ازجمله نيروهای تنشی، علائم حياتی بدن از جمله عکس العملهای غير ارادی و واكنشهاي قلبی -عروقی و ريوی مراقبت های لازم را بعمل آيد.

بايدوضعيت استقرار بيمار، هنگام استفاده از وسايل مربوطه ،بطور مرتب مورد ارزيابی قرار گيرد و از توازن و تعادل لگن اطمينان پيدا كرد.قفسه سينه نيز بايدکاملا"حفاظت شود.

همين که برنامه اي به شکل برنامه توانبخشی تنظيم شد، بعد ازارائه آموزشهاي لازم به افراد خانواده بيمار،وسايل مورد نيازمی توانند در منزل او مورد استفاده قرار گيرند. معمولا"ازجمله تجهيزاتي كه در اين زمينه بکار برده می شوند ،مي توان به دستگاه active standing frame اشاره كردكه همراه با برنامه توانبخشی اختصاصي هر بيمار نخاعی مورد استفاده قرارمی گيرد. همچنين می توان با شركت دربرنامه هاي تحريک الکتريکی عصبی- عضلانی (NMES) و تمرينات ورزشي تاثير برنامه هاي موردنظررا به حداکثر رساند.

ولی همواره هزينه هاي مربوط به ادامه برنامه هاي gliding در منزل ازبزرگترين موانع برای بيماران محسوب می شود. درهرصورت، از لحاظ هزينه ای نيزايستادن فعال اقدامي نسبتا" مناسب محسوب مي شودچراكه مي تواند بطور بالقوه از عوارض پيشگيری می کندودرمجموع پيشگيري از عوارض ثانويه بيمار مبتلا به آسيب نخاعی ،در واقع هزينه هاي تحميلي به وي راتعديل می كند.

بطوركلي بهتراست برنامه هاي اختصاصي ايستادن بعد از ترخيص از بيمارستان، مرحله بندی شوند. دراين صورت بيماران و اعضای خانواده آنان احساس می کنند که توانايی اجراي آنهارا دارند و از نظر درمانی نيز برای آنها مفيد است.

****

منبع: مقاله: " وضعیت ايستاده و مزاياي آن" – مترجم:مهندس عباس کاشي(This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان – آبان ماه 1387 - برگرفته از سایت http://rehabilitation-director.Advanceweb.com :

 

شما به عنوان یک فردمبتلابه آسیب نخاعی، احتمالا" نیاز دارید که درهفته های اول بعدازآسیب دیدگی ابتدا با موضوعات فیزیوتراپی (PT) و کار درمانی (OT) آشنائی شوید. درمان شما می تواند ازبیمارستان آغاز شده و درطول دوره بستری امور مربوط به توانبخشی بطورجدی پیگیری گردد. همچنین امکان دارد درمان شما بعدازترخیص ازبیمارستان به صورت سرپائی یا مراقبت در منزل ادامه پیدا کند.

فیزیوتراپی وکاردرمانی برای آن دسته ازافرادی که روزهای اولیه توانبخشی خود راسپری می کنند،ضروری است. البته اقدامات درمانی میزان حرکت وحس شما رابه سطح قبل از آسیب دیدگی نمی رساند،اما فیزیوتراپی و کاردرمانی ازآن جهت ضرورت دارندکه می توانند به فرد کمک کنندتا در اجرای حرکات استقلال یافته و حس خودرا بعدازآسیب تاحدودی مجددا" بدست آورند.

همچنین فیزیوتراپی وکاردرمانی به اندازه ای مهم هستند که فرد آسیب دیده می تواند با کمک آنها شیوه زندگی خودرا بعدازتوانبخشی حفظ کند.این موضوع احتمالا" با تجربه ای که او بدست می آورد ،می تواند با چالشهای زیادی همراه باشد. اما بایددانست که تداوم خدمات فیزیوتراپی وکاردرمانی می تواند در سرتاسرزندگی فرد،برای او بسیار مفید باشد.

فیزیوتراپی دربرابر کاردرمانی


شما می توانیدمتخصصین فیزیوتراپی وکاردرمانی که درحوزه های مختلف فعالیت می کنندرا پیداکنید.آنهادربیمارستانها،مراکزتوانبخشی،آسایشگاهها، دانشکده ها، خانه های بهداشت ، و مراکزتندرستی کار می کنند.
فیزیوتراپی (PT) دردرجه اول بر بهبود و بازگشت حرکات ازدست رفته اندامها بعدازبیماری یا ضایعات ایجادشده تمرکزدارد. خدمات فیزیوتراپی با ارزیابی توانائیهای بیمار آغازمی شود. بعدازآن یک برنامه درمانی برای پرداختن به مقوله های خاص ازجمله درد،دامنه حرکات، تعادل بدن و توانائی جابجائی تنظیم می گردد. پس ازاین مرحله نیز به منظوربهبود بهداشت کلی یا ایجاد استقلال فرد روشهای مختلف فیزیوتراپی مورداستفاده قرارمی گیرند.
کاردرمانی(OT)عمدتا"برروی بهبود فعالیتهای روزمره بیماران درمنزل، محل کار وسایرمحیط ها تمرکز دارد.خدمات کاردرمانی با ارزیابی توانائیهای عملی بیمار ومحیط او شروع می شود.یک برنامه درمانی جهت بهبود استقلال بیماربرای انجام کارهای روزانه ازجمله لباس پوشیدن، استحمام، نظافت فردی وسایر فعالیتهای زندگی روزمره(ADL) تنظیم می گردد. این برنامه درمانی می تواندبا استفاده ازوسائل کمکی یا بدون استفاده ازآنها انجام شود.

عوارض ثانویه

افرادنخاعی درمعرض یکسری عوارض ثانویه ازجمله زخم بستر، اسپاسم های عضلانی و کوتاه شدن غیرطبیعی ماهیچه ها، استخوان سازی نابجا ( HO )، درد و غیره قراردارند. این عوارض ثانویه می توانند به صورتهای مختلف برروی زندگی فرد تاثیرمنفی داشته باشند.ممکن است فرددر دامنه حرکات خود تغییرات یا کاهش(ROM) را تجربه کند. امکان دارد فرددرتوانائی خود برای اجرای فعالیت های ADL دچارمحدودیت شود.

برای مثال افرادی که دچارزخم بسترهستند، با استراحت دربستربهبود می یابند.زمان موردنیازبرای استراحت متفاوت است. یک زخمی فشاری سطحی ممکن است طی چندروزبهبودیابند.اما کسانی که نیازبه جراحی پوست دارنداحتمال داردلازم باشدتاچندین ماه دربسترباقی بمانند.استراحت و کاهش دادن فعالیتها معمولا"باعث می شودکه تااندازه ای میزان قدرت وتوانائی او برای اجرای فعالیتهای روزمره تنزل پیداکند،بطوری که زخم روبه بهبودی برود.

فیزیوتراپی وکاردرمانی معمولا" برای کسانی که دچارزخم بسترمی شوند،ضرورت پیدامی کند. اغلب لازم است که ارزیابی های لازم درخصوص سیستم صندلی ویلچر فعلی فردانجام شده و بیمار و خانواده وی درمورد وضعیت استقراربدن و نحوه کاهش فشارها آموزش ببینندو همچنین برای ارتقاء سطح استقلال فردمناسب سازیهای لازم درمحیط انجام شود.اگر اقدامات جراحی لازم باشد،درمانگران می توانندروشهای درمانی و آموزشهای ضروری را برای تغییرروشهای جابجائی وکاهش نیروهای تنش زا را ارائه داده ودرنهایت سلامت پوست را حفظ کنند. درنهایت فیزیوتراپی وکاردرمانی به همراه تداوم استراحت دربستر،به بازیابی توان بدنی فرد وشرایط ازدست رفته او کمک خواهدکرد.

همچنین امکان دارد درصورتی که فرد اسپاسم، کوتاه شدگی عضلات واستخوان سازی نابجا داشته باشد،با کاهش دامنه حرکات مواجه شده و محدودیت دامنه حرکات نیز منتج به بروز مشکلاتی در جابجائی ها ومراقبتهای شخصی فرددارد.

معمولا" برای انتخاب روشهای فیزیوتراپی وکاردرمانی لازم است ازشیوه هائی استفاده گردد که بتوانندبعدازکاهش دامنه حرکتی فرد، فعالیتهای عملی اورابه حداکثرممکن برسانند.برای مثال برای حفظ میزان فعالیتهای روزمره، درمان انتخابی می تواند شامل کارهائی ماننداستفاده از اسپلینت ها و اقدامات ارتوپدی باشد ،تا بااستفاده ازآنها مفاصل محافظت شوند.همچنین درمان اسپاسم های شدید یا جلوگیری از استخوان سازیهای نابجا می تواندبا پرداختن به مقوله های مربوط به جابجائی ها موردرسیدگی قرارگرفته و روشهای خاصی برای ایمنی و بهبود نحوه جابجائی ها تعیین شوند.

دردهای مزمن یکی ازمشکلات شایع در بسیاری ازافراد نخاعی محسوب می شود. برای مثال اگرهل دادن ویلچردستی باعث ایجاددرددرشانه های شما شود،احتمال داردکه درجابجائی های شما محدودیت ایجادنماید. همچنین درصورتی که دردمانع از انجام فعالیتهای روزمره شود، ممکن است استقلال شما نیزکاهش پیداکند.

فیزیوتراپی وکاردرمانی می توانند درکنترل دردهای فرد مفیدباشند.ازجمله روشهای درمان درد می توان با TENS ، کشش های گردنی، اولتراسوند، استفاده ازگرما ورطوبت، اقدامات تداخلی( interferential current) ، استفاده از یون رانی( استفاده از یونهای موادشیمیائی به درون بافتهای بدن به کمک جریان برق:مترجم)، روشهای کشش، درمانهای دستی و برنامه های ورزشی اشاره کرد.

تغییرات محیطی

منزل افرادنخاعی یکی ازبخش های حیاتی محیط زندگی آنها محسوب می شود. آنان پیش از ترخیص ازبخش توانبخشی می توانند درموردموضوعات قابل دسترس بودن منزل ،به توصیه های متخصصین فیزیوتراپی وکاردرمانی تکیه کنند.متخصصین مذبور به منظور به حداکثررساندن ایمنی و استقلال افراد، عموما" برتغییرات اساسی درمنزل وهمچنین تجهیزات کمکی توصیه می نمایند.همچنین بیماران نخاعی می تواننددررابطه با جابجاشدن خودبه یک محل جدید، برای ارزیابی مقوله قابلیت دسترسی محیط بایک متخصص فیزیوتراپی یا کاردرمانی مشورت نمایند.

ویلچر نیزازاین جهت مهم است که خیلی از افراد نخاعی برای جابجائی خودبه آن متکی هستند. میانگین عمریک ویلچرمعمولا" بین 5 تا 7 سال است. درهرحال، اکثر آنها را می توان بین 5 تا 7 سال عوض کرد. فن آوری ها درمورد ویلچرها دائما"درحال توسعه وبهبود هستند،ازاین رو وضعیت جابجائی شما نیزلازم است که تغییرپیداکند.همچنین وزن و وضعیت استقرارشما نیز می تواندتغییرپیداکند،بنابراین به منظورپیشگیری اززخمهای فشاری صندلی شما هم بایدمتناسب با تغییرات ایجادشده نیازبه تغییرخواهدداشت.


بطورکلی وقتی که شما درنظردارید یک ویلچرجدیدتهیه کنید، بایستی بوسیله پزشک، به یک متخصص فیزیوتراپی یا کاردرمانی معرفی شوید.این متخصصین می توانند نیازهای شمارا برآوردنموده و بفهمندکه چه نوع ویلچری با نیازهای شما متناسب خواهدبود. سپس آنها با همکاری پزشک شما و فروشندگان ،سعی می کنند ویلچرمناسب رابرای شما تعیین کنند. همچنین متخصصان مذکور قادرندبرای پیشگیری اززخمهای فشاری به تمامی مقوله های مربوط به صندلی بپردازند.

خودروی افرادنیز بخش دیگری از محیط زندگی آنان محسوب می شود. تکنولوژی ها وتجهیزات مربوط به رانندگی دائما"درحال تغییرهستند. متخصصینی از رشته های فیزیوتراپی وکاردرمانی درزمینه رانندگی وجودارندکه می توانند درزمینه پیشرفتهای حاصله دراین بخش، افرادرایاری کنند. این متخصصین قادرند نیازهای شمارابرآوردنموده و به شماکمک کنندتا ازتجهیزات مناسبی درخودروی خودتان استفاده نمائید.اگر شما ویلچرخودراازنوع دستی به نوع برقی تبدیل کنید، یک متخصص می تواند به شما کمک کندتا تعیین نمائید آیا این کار برای رانندگی و یا جابجاشدن به روی صندلی راننده بهترخواهدبودیاخیر.

هرکسی با مسائل پیری مواجه خواهدشد. سالمندی برروی کل بدن ازجمله سلامتی قلب وعروق، دستگاه تنفسی، ماهیچه ها ومفاصل بدن، و سایر جنبه های سلامتی افرادتاثیر گذاراست.

مسائل سالمندی اغلب با مشکلات خاص زندگی افرادنخاعی آمیخته می شود. میزان فشارخون و ضربان قلب معمولا" تحت تاثیرضایعه نخاعی قرارمی گیرند .امکان دارد برروی کنترل ماهیچه های تنفسی افرادهم تاثیر گذاشته وباعث تضعیف دستگاه تنفسی ، کاهش ظرفیت های ریوی و افزایش احتقان آن گردد.درنتیجه توان حرکتی فرد را مختل نماید. موضوع سالمندی باعث می شودکه پوست این افراد هم بیشتردرمعرض خطرقرارگیرند،بطوری که باافزایش سن ،پوست حالت ضعیف تر، نحیف تر و قابلیت ارتجاعی بیشتری پیدا می کند. معمولا"دردشانه بعدازگذشت سالها از فعالیتهای تکراری ماهیچه ها ومفاصل واستفاده بیش ازحدآنان به دلیل هل دادن ویلچر درطولانی مدت دچاردردمی گردد.اکثر این مقوله ها منجربه کاهش استقلال فردخواهدشد.

افرادنخاعی می توانند باافزایش سن خود ازخدمات فیزیوتراپی وکاردرمانی بهره مندشوند.یک درمانگرقادراست نیازهای این افراد راارزیابی نموده و تا اقدامات موردنیازراتعیین کند تاازادامه فعالیتهای روزمره زندگی و توانائی حرکت فرد اطمینان حاصل شود.برای مثال یک فیزیوتراپ یا کاردرمان می تواند به شماکمک کندتا یک برنامه ورزشی مخصوص برای خودتان طراحی نموده وبا استفاده ازآن سلامت قلبی وعروقی و تنفسی خودرابهبودبخشید. درنهایت بسیاری ازافراد نخاعی نیازدارند تا دردوران سالمندی و بعد از سالها هل دادن ویلچر،ویلچر خودرابه ویلچربرقی تبدیل کنند. با وجوداینکه بسیاری از افرادهمزمان با کاهش استقلال خود نیز به فکرچنین تعویضی می افتند، اما این تعویض معمولا" می تواند کسانی را که به دلیل دردخودبه استخدام سایر افرادمی پردازند،را به زندگی عادی برگرداند. همچنین یک درمانگر می تواند با بررسی مقوله های مختلف صندلی ازبروززخمهای فشاری جلوگیری نماید.

خلاصه

معمولا" مراجعه افراد به متخصصین فیزیوتراپی و کاردرمانی بوسیله پزشک تجویز می شودواکثرا" خدمات آنان نیز تحت پوشش بیمه قراردارد . درحقیقت درمانگران وپزشک شما باید با همکاری مشترک هم به شماکمک کنندتا به اهداف توانبخشی موردنظر تان برسید.
افرادی که به تازگی آسیب نخاعی پیداکرده اند،معمولا" به خدمات فیزیوتراپی وکاردرمانی نیازمندهستند. ولی علاوه بر توانبخشیهای اولیه باید اقدامات مشابهی نیزانجام شود. این مقاله اشاره مختصری به شرایطی داشته که درآن شما می توانیدازخدمات فیزیوتراپی وکاردرمانی بهره مندشوید.اما اگر شما هم درنظردارید از مزایای فیزیوتراپی وکاردرمانی نفع ببرید، فقط بایداز پزشک خود بخواهید.

****


منبع: مقاله " مزایای فیزیوتراپی و کاردرمانی درحین توانبخشی افرادنخاعی " -مترجم: مهندس عباس كاشي - (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان -آذر ماه 1388 - برگرفته از سایت : http://www.spinalcord.uab.edu نشریه: Pushin' On.

میزان وقوع آسیب نخاعی


طبق برآوردهای به عمل آمده، میزان وقوع آسیب نخاعی درهرسال درایالات متحده ، غیراز کسانی که در صحنه تصادفات جان باخته اند، به ازای هرمیلیون نفرحدود 40 مورد و تقریبا" 12000 مورد جدید در سال می باشد . تاکنون درایالات متحده هیچ گونه مطالعه جامعی درمورد میزان وقوع آسیب های نخاعی انجام نشده است و ازدهه 1970 تاکنون ، چنانچه میزان وقوع ضایعات نخاعی دچارتغییراتی هم شده باشد ، درسالهای اخیرمشخص نشده اند.

میزان شیوع آسیب نخاعی

تعدادافراد مبتلا به آسیب نخاعی که درسال 2008 در ایالات متحده زندگی می کرده اند، درحدود 259000 نفربرآوردشده است و گستره آن بین 229000 تا 306000 تخمین زده می شود.
نکته : آمارهای برآوردشده ی مربوط به میزان وقوع ومیزان شیوع که ذکرشد، تنها ازجمع بندی چندمطالعه بدست آمده و جزو آمارهای مرکز ملی اطلاعات آسیب ها ی نخاعی نیستند.

مرکزملی اطلاعات آسیب نخاعی ازسال 1973 شروع بکارنموده وبراساس اطلاعات بدست آمده برآورد شده که 13 درصد از موارد آسیب های نخاعی درایالات متحده جدید هستند. اززمان آغازمرکزملی اطلاعات آسیب ها ی نخاعی، 26 سازمان مراقبتی ضایعات نخاعی بصورت هم پیمان، اطلاعات خودرابه آن مرکز ارسال کرده اند، بطوری که تا نوامبرسال 2008 اطلاعات جمع آوری شده حاوی اطلاعات مربوط به 26189 نفرازکسانی بود که دراثرحوادث مختلف دچار آسیبهای نخاعی شده بودند. تمام آمارهای ارائه شده دراین مقاله نیز ازمجموعه اطلاعات این مرکز ومطالعات مشترک انجام شده توسط سازمانهای مراقبتی آسیب های نخاعی اقتباس شده است. جزئیات تمام موضوعات ذکرشده دراین مقاله رامی توان به صورت موضوعات تخصصی درآرشیونشریات طب فیزیکی وتوانبخشی که ازنوامبرسال 1999 تا نوامبر2004 به چاپ رسیده ، پیدا کرد.

سن ضایعه

آسیب های نخاعی دردرجه اول درجوانان اتفاق می افتد.ازسال 1973 تا سال1979 سن متوسط آسیب دیدگان نخاعی 28.7 سال بوده و ضایعه نخاعی بیشتر، بین سنین 16 تا 30 سال رخ داده است. درهرحال میانگین سن جمعیت عامه ایالات متحده ازاواسط سال 1970 درحدود 8 سال و متوسط سن ضایعه نخاعی نیز دائما" باگذشت زمان افزایش داشته است. ازسال 2005 به بعد میانگین سن ضایعه 40.2 سال گزارش شده است. ازجمله دلایل احتمالی روندافزایش سن ابتلا می توان به تغییرات ایجادشده درالگوهای ارجاع به سازمانهای آسیب نخاعی ومیزان بقای افرادمسن درصحنه تصادفات یا میزان وقوع درسنین خاص اشاره کرد.

جنسیت

80.9 % ازآسیبهای نخاعی که به مرکزملی اطلاعات گزارش شده درمیان مردان رخ داده است. بررسی دقیق ترآمارواطلاعات نشان می دهد که میزان آسیب های نخاعی نزدمردان مختصری روند کاهش داشته است . قبل از سال 1980، نیز میزان 81.8% از آسیب های نخاعی جدید درمیان مردان بوده است .

نژاد / قوم

مشاهده آمارواطلاعات نشان داده که به مرورزمان برروی توزیع نژادی وقومی افراد سیرقابل توجهی داشته است .درمیان افرادآسیب دیده درسالهای 1973 تا 1979 ، 76.8 درصد سفیدپوست (نژاد هندواروپائی) ، 14.2 درصد افریقائی آمریکائی و 0.9 درصد آسیائی بوده اند. اما دربین آندسته ازافرادی که بعد ازسال 2005 دچارآسیب نخاعی شده اند، 66.1 درصد سفیدپوست (نژاد هندواروپائی) و 27.1 درصد افریقائی آمریکائی و 2.0 درصد آسیائی بوده اند. درایالات متحده بخشی ازاین موضوع به جمعیت عامه این کشور برمی گردد وازسوی دیگراحتمالا" به تغییرمحل سازمانهای نخاعی تحت نظر والگوهای ارجاع سازمانهای مذکور ، یا میزان وقوع وابسته به نژاد مربوط می شود.

علت شناسی

بعدازسال 2005 ، عامل 42.1 درصد از موارد آسیبهای نخاعی تصادفات وسائط نقلیه گزارش شده است . بعد ازتصادفات ، متداولترین علت ضایعات نخاعی سقوط بوده وبعدازآن رفتارهای تهاجمی ونزاع ( دردرجه اول جراحات ناشی ازشلیک گلوله) وسپس فعالیتهای ورزشی وتفریحی قراردارند. میزان آسیبهای ورزشی به مرورزمان کاهش یافته ، درحالیکه مقدار آسیبهای ناشی ازسقوط افزایش یافته است. خشونت تا قبل از سال 1980 عامل 13.3 درصد ضایعات نخاعی بوده و بین سالهای 1990 تا 1999 درحد 24.8 درصد ولی بعدازسال 2005 به 15.1 درصد تقلیل یافته است.

سطح نورولوژیکی ومیزان ضایعه

افراد مبتلا به ضایعه نخاعی دریکی از 8 بخش گردنی تتراپلژی ، وآندسته از افراد دچارضایعه درناحیه سینه ای ، کمری یا نواحی خاجی پاراپلژی محسوب می شوند.آخرین تقسیم بندی نرولوژیکی ، که درخصوص افرادآسیب دیده نخاعی ترخیص شده ازبیمیارستان که به مرکزملی اطلاعات گزارش شده ، وضعیت آنان را به این صورت گزارش کرده است : تتراپلژی با ضایعه غیرکامل ( 30.1 درصد) ، پاراپلژی با ضایعه کامل ( 25.6 درصد) ، تتراپلژی با ضایعه کامل ( 20.4 درصد) و پاراپلژی با ضایعه ناکامل ( 18.5 درصد). کمتراز1 درصدافراد نیزدربیمارستان بهبودی کامل را تجربه کرده اند. طی 15 سال گذشته درصد کسانی که تتراپلژی کامل داشته اند،مختصری افزایش یافته ، درحالی که این مقداردرموردافرادپاراپلژی تاحدی کاهش داشته است.

وضعیت شغلی

گزارش شده که بیش ازپنجاه درصد ( 57.7%) ازافرادنخاعی که دریکی ازسازمانهای نخاعی مدل (که کلیه آمارهای آنها به مرکزملی اطلاعات ارسال می شده ) پذیرش گردیده اند، درزمان آسیب دیدگی شاغل بوده اند. اما پس ازگذشت یک سال بعد ازضایعه، 11.5% ازآنان شاغل بوده وطی گذشت 20 سال بعد ازضایعه 35.4% دارای شغل بوده اند ومشابه همین مقدارهم بعدازطی 30 سال مشاهده شده است.

وضعیت تاهل

با توجه به جوان بودن اکثرافرادنخاعی، تعجبی نداردکه بیش از 50% ( 52.3%) آنان درزمان آسیب دیدگی مجردبوده اند. درمیان کسانی که درزمان آسیب متاهل بوده اند، احتمال تداوم تاهل آنان درمقایسه با سایرمردم جامعه مختصری کمتربوده است . همچنین احتمال ازدواج افراد بعدازضایعه نخاعی نیز کاهش داشته است.

طول مدت بستری

بطورکلی میانگین روزهای بستری دربخش مراقبتهای حاد برای کسانی که بلافاصله بعدازآسیب درمراکزسازمان مدل پذیرش شده اند از24 روزطی سالهای 1973 تا 1979 به 12 روز طی سالهای 2005 تا 2008 تقلیل یافته و مشابه همین روند نزولی نیزبرای واحدهای توانبخشی ( از 98 روز به 37 روز) ذکرشده است.اما بطورکلی میانگین روزهای بستری ( دردوره مراقبتهای حاد و توانبخشی) برای افرادی که ضایعه کامل داشته اند، بیشتربوده است.

هزینه های زندگی

میانگین هزینه های سالانه زندگی ومراقبت ها وبرآوردهزینه های زندگی که بطورمستقیم به ضایعه نخاعی ربط داشته ، عمدتا" باتوجه به شدت ضایعه متفاوت است.


برآورد هزینه های زندگی
با توجه به سن ضایعه

(با درنظرگرفتن 2% کمتر)

متوسط هزینه های سالانه
( برحسب دلاردرسال 2008 )

شدت ضایعه

50 ساله

25 ساله

هرسال بعد

سال اول

1.860.390$

3.160.137$

143.507$

801.161$

تتراپلژی نواحی بالا( C1-C4)

1.131.560$

1.786.836$

58.783$

517.356$

تتراپلژی نواحی پائین(C5-C8)

720.169$

1.055.869$

29.789$

292.740$

پاراپلژی

510.452$

704.344$

16.547$

236.109$

فعالیت حرکتی ناکامل
بدون توجه به نوع ضایعه


ارقام فوق هیچیک ازهزینه های غیرمستقیم نظیرازدست دادن حقوق ، مزایای فرعی و بهره وری دوران اشتغال که سالانه بطور متوسط 64.443 دلار (برحسب دلاردردسامبرسال 2008) برآوردشده راشامل نمی شود، اما درواقع این مقدار بر حسب میزان تحصیلات، شدت ضایعه و سوابق شغلی قبل ازآسیب متفاوت خواهدبود.

امیدبه زندگی

امید به زندگی ، میانگین سالهای باقیمانده زندگی برای هرفرد محسوب می شود. امید به زندگی برای افرادنخاعی روندافزایشی داشته ، اما با این حال مقدارآن ، مختصری کمترازامیدبه زندگی دربین افرادغیر نخاعی می باشد. میزان مرگ ومیرنیزبطورقابل ملاحظه ای طی 5 سال اول بعدازضایعه نسبت به سالهای بعدی به خصوص برای افرادی که ضایعه شدید دارند ، بیشتراست .

 

امیدبه زندگی ( سالها) بعدازضایعه نخاعی با توجه به شدت وسن آسیب

برای افرادی که حداقل یک سال بعدازضایعه زنده بوده اند.

برای افرادی که 24 ساعت بعداز ضایعه زنده بوده اند.

وابسته به دستگاه تنفس بدون توجه به سطح ضایعه

تتراپلژی (C1-C8)

تتراپلژی

(C5-C8)

پاراپلژی

فعالیت حرکتی بدون توجه به سطح ضایعه

وابسته به دستگاه تنفس بدون توجه به سطح ضایعه

تتراپلژی (C1-C8)

تتراپلژی

(C 5 -C8)

پاراپلژی

فعالیت حرکتی بدون توجه به سطح ضایعه

بدون ضایعه نخاعی

سن آسیب

25.1

36.9

40.8

45.5

53.0

18.1

35.3

39.8

44.8

52.6

58.8

20

12.2

20.8

23.9

27.9

34.5

8.0

19.6

23.1

27.3

34.1

39.9

40

3.6

8.4

10.3

13.1

18.1

1.8

7.6

9.8

12.7

17.7

22.5

60


علت مرگ

درسالهای گذشته علت مرگ افرادنخاعی نارسائی های کلیه بود. اما درحال حاضرپیشرفتهای چشمگیری که درزمینه ارولوژی بعمل آمده منجربه تغییرات قابل توجه ای درعلل مرگ افرادنخاعی شده است. بررسی وضعیت کسانی که نامشان درفهرست مرکزملی آمارواطلاعات آسیب دیدگان نخاعی ثبت شده و ازآغاز سال 1973 تاکنون ، به مدت 35 سال تحت نظربوده اند،نشان داده که درطول این مدت مهمترین علل مرگ که بیشترین تاثیررا درکاهش امید به زندگی دربین افراد فوق داشته عبارت بوده انداز: پنومونی، آمبولی ریه و سپتسمی .

****



منبع: مقاله" مروری اجمالی بروضعیت آسیب نخاعی (درایالات متحده)" – ترجمه : مهندس عباس كاشي- (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان -خردداد ماه 1389 اقتباس ازسایت: www.uab.edu/NCSISC



چلسی جونکر ( Chelsey junker ) دختری است که در ژوئن سال 2005درحالی که شانزده ساله بود، در اثر تصادفی که با یکی ازخودروهای برف پيما داشته، مصدوم گردیدو برخورد سر او با نرده های یک حصار، منجر به شکستگی گردن و آسیب مهره های T7وT8 ستون فقرات او گرديد. بطور کلی تصادف چلسی باعث شد که او مبتلا به آسيبهای حاصل از ضربه مغزی و ضايعه نخاعی و مشکل بینائی گردد.
چلسی و خانواده او در جريان برنامه های توانبخشی، در مورد دستگاهی بنام Easy stand چيزهايی را ياد گرفتند.بونی (Bonnie (مادر چلسی می گويد که : " بعضی از دوستان ما ،که آنها را در واحد توانبخشی می ديديم، می گفتند که فرزندان آنان از دستگاه Easy Stand استفاده کرده اند و استفاده از آن برای ايستادن و گردش در اطراف منزل خیلی مفید بوده است". به همین خاطر ما کمی تحقيق کرديم و تصميم گرفتيم که يکی از آنها را تهیه کنیم.
استفاده ازدستگاههای کمکی جهت ایجادحالت ايستاده در مراکز توانبخشی و منزل چلسی حدود 5 ماه را در کلينيک مايو ( Mayo ) که درمنطقه Rochester واقع درايالت مينه سوتا ( Minnesota ) سپری کرد. بونی مادر چلسی می گويد: " درطول مدت درمان، او از يک دستگاه Staneder استفاده می کرد،البته آن به خوبی دستگاهی که هم اکنون استفاه می کند ،نبود. چلسی لبخند می زند و می گويد: " راستش ،درواقع حالا من يک کاديلاک ( Cadillac ) دارم ". فيزيوتراپ او توصيه کرده است که او پنج بار در هفته بايستد. بونی چنين توضيح می دهد که ، "چلسی در پاهايش اسپاسم دارد، بطوری که گاهی اوقات باعث ایجاد پرشهای کوچکی می شوندو خيلی مهم است که عضلات پاهای خود را در حالت کشش نگه دارد".
هم اکنون چلسی در منزل ، در حدود سه بار در هفته می ايستد. بونی می گويد: "ما يک دستگاه Easy stand در سالن خانوادگی گذاشته ايم که چلسی حدود يک ساعت و گاهی اوقات طولانی تر ( بسته به حال و وضعی که دارد ) از آن استفاده می کند". چلسی با خنده می افزايد:" من مرکز توجهم وهمه درخانه به من توجه می کنند!". بونی مادر چلسی با لبخند می گويد: " بله! ما دستگاه را درست وسط سالن قرار داده ايم، بطوری که او می تواند صدای همه را بشنود. او دوست دارد که بايستد و به صدای تلويزيون گوش دهد و يا اينکه با کامپيوتر خودش کار کند. چلسی از يک کامپيوتر مخصوص استفاده می کند که برای افراد نابينا طراحی شده است".


فوايد وضعیت ايستاده


چلسی برای حرکت خود از ويلچر استفاده می کند ولی با توجه به فوايد جسمی و روحی – روانی حالت ايستاده، طبق برنامه ای که دارد،از يک Stander هم استفاده می نمايد. بونی يعنی مادر چلسی در مورد فواید وضعیت ايستاده برای دخترش چنين می گويد: " حالت ايستاده، سفتی پاهای او را کاهش می دهد و باعث افزايش جريان خون می گردد و همه تاندونهای پاهای چلسی می توانند کشش پيدا کنند. درنتیجه در وضعيت نشسته پاهاواقعا" راحت قرارمی گيرند. وقتی چلسی، بيشتر روز را ،در وضعيت نشسته قرار مي گيرد، پاهای او به سختی باز می شوند. حتی وقتی که او می خواهد،ازStander خودش استفاده کند. گروه درمانی او ،نحوه واکنش پاهای او رادر موقع خم و راست شدن کاملا" مورد توجه قرار داد ه اند.
بونی ادامه می دهد:" درحالت ايستاده قائم، چلسی احساس خوب تر ی پیدامی کند. زيرا او در سطح مناسبی قرار می گیرد. وقتی او روی دستگاه خودش قرار می گيرد، مخاطبين او به جای اينکه به سمت پايين نگاه کنند، روبروی صورت او قرار می گیرند" .بونی خاطرنشان می کند:" ديدن کسی که خيلی دوستش داريد،و می تواند بعد از يک حادثه وپس ازیک مدت طولانی، برای اولين باربايستد، می تواندبرای خانواده او خيلی مهيج باشد. اولين بار که من ديدم چلسی ايستاده ، خيلی شاد شدم و بعد از ماهها دوباره می توانستم او رابه اندازه قد خودش ببینم! او وقتی که می ايستد ،خيلی زيباتر از موقعی است که می نشیند يا می خوابد ".


نامه ای در مورد نيازهای پزشکی


گروه درمانی چلسی، گزارش کاملی از جزئيات نيازهای پزشکی او تهيه نمودند، تا او بتواند هزينه دستگاه Easy stand را از طريق بيمه دریافت کند.مادر چلسی توضيح می دهد که: "گروه درمانی تمامی فواید حالت ايستاده را طی گزارش خود توضيح داده، و دلائل مربوط به نياز چلسی به دستگاه مذکور را ليست بندی کردند. آنان بر اهميت وضعیت ايستاده و تاثير آن بر روی تاندونها ، گردش خون و حتی کنترل مثانه و ساير چيزهايی که حتی به فکرشان نمی رسید، تاکيد کردند".


تبدیل حالت نشسته به ایستاده


روشهايی مختلفی برای ايستادن وجود داردو هرکدام از آنها می توانند جهت اهداف و اشخاص معينی موثرباشند. بونی توضيح داد که چرا دستگاه Easy stand برای دخترش بهتر از همه بوده است. او می گويد: "چلسی دراوائل يک tilt table داشت که دردوران مدرسه، خیلی خوب کار می کرد. ولی استفاده از Easy stand بطور قابل توجهی، در خانه خيلی بهتر است .چونکه تبديل دستگاه به وضعيت نشسته باعث می شودکه جابجا شدن او به داخل و خارج دستگاه خيلی آسانتر انجام گيرد. چرخهای مناسب آن باعث می گردد که بجای اينکه در يک نقطه ثابت باشد، در همه جای خانه به آسانی حرکت کند. ما هر وقت که بخواهيم دستگاه او را به وسط سالن می آوريم" . چلسی می گويد: "سینی جلوی دستگاه با لایه محافظی که درقسمت سینه دارد کمک می کند تا احساس امنيت کنم .من آن را خيلی دوست دارم چون که می توانم آنرا هل بدم و به جای اينکه احساس کنم به سمت جلو می افتم، بيشتر به سمت عقب حرکت می کنم".


آزمایش و تنظيم دستگاه


وقتی کسی که به تازگی دچار ضايعه شده ،تجهيزات مناسب و افراد مطلعی را داشته باشد، می تواند خيلی خوب با مشکلات خود مبارزه کند. مادر چلسی در مورد تجربه خودشان چنين می گويد: " وقتی ما در جستجوی يک Stander بوديم ، مطلقا" هيچ ايده ای نداشتيم که چکار کنيم و قبل از آن هم ،هيچگاه مجبور نشده بوديم که کاری مشابه آن را انجام دهيم. ما در مورد Easy stand با يکی از شرکت های تهيه کننده تجهیزات بنام شرکت رايس، تماس گرفتيم. آنها به ما اجازه دادند که بطورآزمایشی به مدت دو هفته از يک Standing frame در منزلمان استفاده نمائيم که اين مرحله برای ما خيلی اهميت داشت. طبق گزارش کارشناس شرکت، دستگاه واقعا" خوب کار کرد. شرکت اعلام نمود که ما چلسی را ارزيابی کرديم .بطور که هم چيز برای او خيلی مناسب بود و Stander را توصیه می نمائيم. در نتيجه آنها دستگاه را به ما تحويل داده و آن برای ما تنظيم کردند. حالا هم چلسی تمام اوقات از آن استفاده می کند".


ارتباط با خانواده


چلسی عليرغم وضعيت بدنی خود، خيلی اجتماعی است و خيلی دوست دارد که " مرکز توجه " باشد ،مخصوصا" درکنار خانواده خودش. وضعیت ايستاده به هرشکلی که باشد برای چلسی مفیداست ولی يک مزيت ويژه ای که چلسی ازصمیم قلب به آن علاقه دارد این است که می گوید:" من خيلی دوست دارم که بتوانم با والدينم به صورت رو در رو صحبت کنم و با چشمانم به آنان نگاه کنم ".


****


منبع:مقاله " مرکز توجه ! " – مترجم:مهندس عباس کاشي(This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان – آبان ماه 1387 – برگرفته از سایت:www.easystand.com


قرارگیری هر چه سریعتر فرد دارای ضایعه نخاعی در یک برنامه جامع توانبخشی، جهت پیش گیری از عوارض ضایعه و بازگشت زودتر فرد به اجتماع از اهمیت بالایی برخوردار است. توفیق فرایند توانبخشی مستلزم وجود متخصصین مجرب و آموزش دیده در زمینه ضایعه نخاعی می باشد. آنچه در این میان باید مورد توجه ویژه قرار گیرد، اهمیت درمان تیمی و هماهنگی و همکاری بالای اعضاء تیم توانبخشی با یکدیگر جهت ارائه مناسب ترین خدمات به فرد دارای ضایعه نخاعی است. تجهیزات، امکانات و شرایط فیزیکی یک مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی نیز از مولفه های اساسی یک برنامه توانبخشی موفق است. لذا در این فصل ابتدا شرایط عمومی مورد نیاز برای احداث یک مرکز جامع توانبخشی ضایعه نخاعی به تفصیل ارائه میگردد. سپس خدمات ارائه شده از سوی این مراکز به اجمال مورد بحث قرار می گیرد.

تعاریف

ضایعه نخاعی


عبارت است از ایجاد آسیبی در طناب نخاعی که منجر به تغییر موقت یا دائمی در عملکرد سیستم های حرکتی، حسی و یا سیستم اتونوم گردد.

فرد دارای ضایعه نخاعی


فردی است که دارای ضایعه طناب نخاعی و عوارض ناشی از آن به صورت پاراپلژی با تتراپلژی گردیده است.

توانبخشی


توانبخشی براساس تعریف سازمان جهانی بهداشت یک فرآیند پیشرونده، پویا، هدفمند و غالبا محدود از نظر زمانی است که به افراد دارای آسیب، توانایی تعیین و رسیدن به سطح عملکردی مطلوبشان را از نظر ذهنی، فیزیکی، شناختی و اجتماعی می دهد.

توانبخشی جامع ضایعه نخاعی

مشتمل بر خدمات و تخصص های متعدد است که از فاز حاد شروع شده و با خدمات گسترده و تخصصی در فاز تحت حاد ادامه می یابد. توانبخشی تحت حاد یک زیربنای حیاتی برای کسب مجدد و یادگیری مهارتهای زندگی مستقل به شمار می آید. در این مرحله افراد به یک برنامه روزانه تمام وقت شرکت می کنند که شامل خدمات پزشکی، فیزیوتراپی، کاردرمانی، روانشناسی، مددکاری، پرستاری، تغذیه، تجویز فن آوری کمکی، مشاوره حرفه ای و داروسازی می باشد. توانبخشی تا طرح ریزی ترخیص و بازگشت به جامعه و نهایتا تلفیق مجدد در نقش های سابق یا جدید در اجتماع ادامه می یابد.

تیم توانبخشی ضایعه نخاعی

به تیمی از افراد متخصص گفته می شود که فعالیت آن ارائه اقدامات توانبخشی پزشکی به افراد ناتوان می باشد. این تیم شامل افراد ذیل می باشد:

-پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی یا پزشک عمومی آموزش دیده، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، پرستار توانبخشی یا پرستار آموزش دیده، روانشناس و مددکار اجتماعی

- تیم توانبخشی پزشکی به فرد برای داشتن یک برنامه مراقبت پزشکی و فردی کمک می کند تا وی برای ورود مجدد به جامعه آماده شود.

مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی

مرکزی ویژه است که به منظور فراهم ساختن مجموعه کاملی از مراقبت های مورد نیاز افرادی که دارای ضایعه طناب نخاعی به صورت پاراپلژی یا تتراپلژی هستند طراحی شده است.


گروه هدف، افرادی می باشند که ضایعه نخاعی آنها در حدی است که می توانند حداکثر بهره را از خدمات تخصصی مرکز ببرند؛ به عبارت دیگر هر فرد ضایعه نخاعی که متقاضی استفاده از برنامه ها و خدمات مرکز بوده و امکانات و منابع مرکز نیز قادر به برآورده کردن نیازهای آن فرد باشد، می تواند از خدمات این مرکز استفاده نماید. هدف در مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی، حداکثر بازتوانی ممکن افراد دارای ضایعه نخاعی با استفاده از کارکنان آموزش دیده و متخصص است. مراقبت های مورد نیاز، طیف وسیعی را در برمی گیرد که نیازمند مناسب سازی محیط و فضا و فراهم آوردن تجهیزات و تسهیلات خاص است.

پذیرش

افرادی که به این مرکز ارجاع داده می شوند شامل دو دسته کلی می باشند:

1- افراد دارای پاراپلژی


این دسته افراد دارای فلج ناقص یا کامل در تمام یا بخشی از تنه و هر دو اندام تحتانی می باشند که ناشی از ضایعه در نخاع سینه ای یا کمری یا ریشه های ساکرال است.

2- افراد دارای تتراپلژی

این دسته افراد دارای فلج کامل یا ناقص تمامی چهار اندام و تنه، از جمله عضلات تنفسی می باشند که ناشی از ضایعه در نخاع گردنی است.

معیارهای پذیرش افراد به شرح ذیل می باشد:

- متقاضیان باید دارای وضعیت جسمانی و روانی پایدار بوده از پیش آگهی مناسبی برای بهره مندی از خدمات مرکز برخوردار باشند.
- در مورد متقاضیان با تشخیص یا دارای سابقه مشکلات روانی، تائید کتبی پزشک مبنی بر عدم وجود منعی برای بستری متقاضی در مرکز و نیز دستور پزشک شامل تشخیص و درمان مورد نیاز می باشد.

- متقاضیان دارای سابقه سوء مصرف مواد، باید مدرکی دال بر ترک مواد برای 6 ماه متوالی داشته باشند و یا دوره زمانی فشرده ترک مواد را گذرانده و در برنامه های مراقبت بعد ترک مواد شرکت فعال داشته باشند.
- به طور کلی رفتارهای فعلی فرد نباید سلامت، امنیت و برنامه های توانبخشی او و یا سایرین را مختل نماید.
- متقاضیان باید 14 سال تمام و یا بیشتر سن داشته باشند.
- متقاضیان باید مایل و قادر به سازگاری با قوانین و استانداردهای زندگی در مرکز باشند.
- متقاضیان برای ترخیص باید برنامه تلفیق مجدد با اجتماع را با موفقیت طی نمایند.
- متقاضیان باید یک منبع مالی مشخص داشته باشند که در فرم پذیرش ذکر شود. (نوع پذیرش، نوع بیمه و ....)
- در هنگام پذیرش، بایستی فرم پذیرش مرکز توسط متقاضی تکمیل گردد و جدول خدمات و هزینه ها جهت اطلاع به فرد ارائه گردد.

شرایط فیزیکی ساختمان و بخش ها


در مورد یک مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی عوامل ذیل بایستی در نظر گرفته شود:

* حتی الامکان بخش ها در طبقه همکف قرار گیرند. به علت اینکه افراد ضایعه نخاعی قادر به حرکت نمی باشند و طبقه همکف در صورت بروز حوادث غیرمترقبه و در موارد فوریتی، آسانتر تخلیه می گردد.
* برای محافظت فیزیکی افراد دارای ضایعه نخاعی، نبایستی بخش های مراقبت این افراد از نظر امکانات معمول، با بخش های مراقبت افراد روانی و معلولین ذهنی مشترک باشد.
* بایستی بخش های مراقبت طولانی مدت به طور فیزیکی از بخش های توانبخشی اولیه و مراقبت حمایتی جدا شود تا تاثیر متقابل بین افراد بخش مراقبت طولانی مدت و افراد بخش های توانبخشی اولیه و مراقبت حمایتی به حداقل برسد.
* مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی بایستی به خدمات اعضای مصنوعی و وسایل کمکی دسترسی داشته باشد.
* مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی بایستی از خدمات غذایی، دارویی و محیطی برخوردار باشد.

به طور کلی مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی باید شامل بخش های ذیل باشد:

1- بخش های مراقبت : در این بخش ها، اقدامات لازم جهت سازگاری فرد با محیط و نیز مراقبت های بهداشتی انجام می شود.
2- بخش پشتیبانی ( واحد جنبی بخش های مراقبت ): اقدامات لازم جهت ارتقاء کیفیت و کمیت مراقبت از افراد بستری در این بخش صورت می گیرد.


3- درمانگاهها: اقدامات لازم و مرتبط جهت مراقبت از افراد دارای ضایعه نخاعی به طور سرپایی و نیز برخی افراد بستری به طور روزانه در این قسمت انجام می گیرد.


4- اداره اجرایی ( بخش اجرایی ) مجموعه ای از بخش های مختلف و کارکنان مسئول را در برمی گیرد که وظیفه اداره مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی را به عهده دارند.


شرح هریک از بخش های مذکور در ذیل به تفصیل بیان می گردد.

بخش های مراقبت

مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی بایستی دارای بخش های مراقبتی ذیل باشد:

الف ) بخش مراقبتی- توانبخشی اولیه

در این بخش تلاش تیمی صورت می گیرد تا افراد به بالاترین سطح بازتوانی و امکان بازگشت به جامعه دست یابند. بعد از آسیب اولیه افراد معمولا جهت مراقبت و درمان دوره حاد به نزدیک ترین بیمارستان انتقال می یابند. وقتی وضعیت افراد پایدار شد آنان به بخش توانبخشی اولیه انتقال می یابند و تحت مراقبت تخصصی قرار می گیرند تا توانایی بازگشت به زندگی مستقل را به دست آورند. مراقبت های تخصصی مورد نیاز در این بخش عبارتند از:


* بازتوانی همه گروه های عضلات درگیر و غیردرگیر
* آموزش فرد جهت انجام مراقبت شخصی و فعالیت های روزمره از جمله لباس پوشیدن و در آوردن، به بستر رفتن و از بستر بیرون آمدن، استحمام کردن، اجابت مزاج
* آماده سازی افراد وآموزش آنها جهت استفاده از وسایل کمک توانبخشی ( صندلی چرخدار و واکر و..)
* مراقبت تشخیصی و درمانی دستگاه ادراری
* فراهم کردن حمایت روانی و اجتماعی مورد نیاز افراد برای سازگاری با آسیبشان
* مراقبت پرستاری مناسب برای پیشگیری از ایجاد زخم فشاری
* آموزش خانواده، دوستان و مراقبت کنندگان
* بهبود وضعیت تغذیه
* تلفیق آموزش در فرآیند توانبخشی

ب ) بخش مراقبتی – توانبخشی کوتاه مدت

در این بخش، مراقبت های کوتاه مدت برای عوارض ناشی از ضایعه نخاعی به عمل می آید و نیز خدمات توانبخشی جامع و اختصاصی به هر فرد ارائه می شود تا وی بتواند به پتانسیل های خودکفایی در خانه و جامعه دست یابد. یک محیط درمانی 24 ساعته مناسب برای افرادی که نیازمند توانبخشی تخصصی و پیشرفته هستند فراهم می شود. افرادی که با شرکت در برنامه بخش مراقبتی- توانبخشی اولیه توانسته اند از نظر درمانی و فیزیکی با ناتوانی خود، سازگاری پیدا کنند، می توانند از خدمات این بخش بهره مند گردند. اقدامات انجام یافته در این بخش بدین منظور می باشد که افراد ترخیص شده از بخش توانبخشی اولیه، مراقبت مورد نیاز را دریافت کنند تا حداقل در همان سطح عملکردی که در طی مرحله توانبخشی اولیه به دست آورده اند باقی بمانند. مراقبت کوتاه مدت، ممکن است به صورت سرپایی نیز انجام پذیرد. در صورت نیاز به بستری، طول مدت اقامت برای افراد بسته به علت پذیرش آنها متغیر می باشد. در مورد افرادی که هنوز نیازمند درمان های بیشتر و یا ارزیابی حرفه ای هستند تا درجه استقلال و امکان اشتغالشان به حداکثر برسد، نیاز به بستری وجود دارد. همان مراقبت تخصصی ارائه شده در بخش مراقبتی- توانبخشی اولیه، در بخش مراقبتی- توانبخشی کوتاه مدت قابل اجرا می باشد. تمرین مهارت هایی که در درمان های توانبخشی روزانه مدنظر هستند، باید عصرها و در روزهای تعطیل توسط واحد پرستاری ادامه یابد.


ضمن ارزیابی پزشکی اولیه ( که معمولا یک یا دو هفته به طول می انجامد)، تمرینات توانبخشی اولیه آغاز میگردد و پس از آن یک برنامه توانبخشی پزشکی کامل برای فرد تجویز می شود. طول مدت این برنامه بر اساس نیازهای شخصی هر فرد ، تعیین می شود.


ارزیابی، جهت امکان شرکت در برنامه توانبخشی حرفه ای تقریبا در اواخر دوره توانبخشی پزشکی انجام میشود که ممکن است این ارزیابی تا 2 هفته به طول انجامد.


افراد پذیرش شده در این بخش دو دسته می باشند:

1- افراد ترخیص شده از بخش مراقبتی – توانبخشی اولیه
2- افرادی که قبلا در مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی اقامت داشته اند و پس از تکمیل فرآیند درمانی- توانبخشی، ترخیص شده و به خانه بازگشته اند ولی مجددا نیازمند برخی اقدامات می باشند. شایع ترین علل پذیرش این گروه عبارتند از:


معاینات بالینی معمول سالانه، درمان زخم های بستر، درمان عوارض ادراری- تناسلی، درمان شکستگی، درمان عوارض تنفسی، تمرینات بازتوانی مجدد و پیشرفته تر.
در واقع این بخش یک توانبخشی جامع، کلی ، حمایتی و اختصاصی برای افرادی فراهم می کند که نیازمند کمک جهت انجام فعالیت های روزمره شان هستند. نتایج عملکردی ذیل را می توان در طی این برنامه کسب کرد:


- کاهش وابستگی به اشخاص دیگر برای مراقبت
- توانایی زندگی مستقل
- بهبود تحرک
- مهارت های مراقبت شخصی و زندگی مستقل
- بهبود بازگشت به اجتماع
- بهبود اعتماد به نفس پس از تکمیل ارزیابی مربوط به زندگی مستقل توسط کار درمانگر
- آموزش در مورد نحوه دسترسی بیشتر به امکانات محیط خانه و راه حل های احتمالی
- آموزش در مورد مراقبت شخصی، حفظ سلامت و پیشگیری
- شرکت در برنامه های ارزیابی حرفه ای از جمله افزایش آگاهی نسبت به خدمات حرفه ای موجود، مشاوره حرفه ای و توصیه های حرفه ای بر اساس اولویتها و تواناییهای فرد
- تسلط بر استفاده از فن آوری کمکی در جهت ایمنی فرد و استقلال و بازگشت به کار

ج ) بخش مراقبتی طولانی مدت


در این بخش، مراقبت ها برای آن دسته از افرادی ادامه می یابد که علیرغم تلاش های صورت گرفته در مرحله توانبخشی اولیه قادر به ترک مرکز نمی باشند. سایر افرادی که در این بخش پذیرش می گردند عبارتند از:


- کسانی که فاقد حمایت خانوادگی یا سیستم حمایتی اجتماعی می باشند هر چند این افراد مرحله توانبخشی را با موفقیت گذرانده باشند.
- افراد تتراپلژی که دارای سن 55 سال یا بالاتر می باشند.
- افرادی که برای فعالیت های زندگی روزمره به مراقبت پرستاری بیشتری نیازمند.

شرایط بخش های مراقبت

هر بخش مراقبت شامل چهار قسمت عمده به شرح ذیل می باشد:


1- اتاق های خواب
2- اتاق های استحمام
3- سرویس مرکزی
4- فضاهای مورد نیاز جهت فعالیتهای افراد ضایعه نخاعی

- به منظور دسترسی به نتیجه مطلوبتر، هر بخش مراقبت از افراد ضایعه نخاعی باید شامل 20 تخت باشد.
- هر بخش مراقبتی توانبخشی اولیه و هر بخش مراقبت حمایتی باید شامل 4 اتاق یک تخته، 5 اتاق دو تخته را اتاق چهارتخته باشد.
- هر بخش مراقبت طولانی مدت باید شامل 4 اتاق یک تخته، 11 اتاق دو تخته و 1 اتاق چهارتخته باشد.
توجه : بر اساس نیازهای مرکز ضایعه نخاعی تعداد اتاقهای یک، دو و چهار تخته می تواند تغییر کند ولی در هر صورت تعداد تخت ها نباید 30 تخت کمتر باشد.

1- اتاق های خواب
در این قسمت فعالیتهای زیر صورت می گیرد:
- اکثر معاینات و درمانها در کنار تخت انجام می پذیرد.
- بخشي از درمان های توانبخشی فرد ضایعه نخاعی در تخت انجام می شود.
- در هنگام استراحت و خواب، افراد دارای ضایعه نخاعی باید با فواصل زمانی منظم توسط کارکنان پرستاری جابجا شوند تا از تشکیل زخم های بستر جلوگیری گردد.
- هر اتاق خواب باید یک دستشویی به شکل وان جهت مراقبت های مورد نیاز فرد ضایعه نخاعی داشته باشد.
- تجهیزاتی که جهت انتقال فرد از تخت به صندلی چرخدار یا برانکارد استفاده می شود. (مانند بالابر ) به فضای باز کافی برای استفاده نیاز دارند.
- فضای کافی باید در کنار تخت ها وجود داشته باشد زیرا در مدتی که افراد به استراحت در تخت می پردازند صندلی های چرخدار و واکرهای آنها در کنار تخت قرار می گیرند و در ضمن باتری های صندلی چرخدار الکتریکی در کنار تخت مجددا شارژ می گردند.
- از آنجایی که میانگین زمان اقامت افراد دارای ضایعه نخاعی در مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی طولانی است، لازم است وسایل شخصی چون کتاب در کنار تخت و در دسترس فرد باشد.
- در فضای اتاق های خواب بایستی مناسب سازی و رفع موانع جهت فعالیت های ضروری انجام شود، از این رو رعایت موارد ذیل الزامی است:


- در همه ی اتاق هاي خواب حداقل 12 سانتی متر بین سر تخت و دیوار فاصله باشد.
- در اتاق های یک تخته، تخت طوری قرار داده شود که حداقل 100 سانتی متر بین پای تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت وسایل و حداقل 100 سانتی متر بین یک کناره تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت تجهیزات یا لوازم فاصله باشد.
- در اتاق های دو تخته، تختها با فاصله 150 سانتی متر از یکدیگر در مرکز اتاق قرار داده میشوند، به طوری که حداقل 40 سانتی متر بین لبه هر تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت تجهیزات یا لوازم و حداقل 100 سانتی متر بین پایه تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت تجهیزات یا لوازم فاصله باشد.
- در اتاق های چهارتخته، تختها با فاصله 300 سانتی متر از یکدیگر در مرکز اتاق قرار داده می شوند به طوری که حداقل 90 سانتی متر بین لبه هر تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت تجیهزات یا لوازم و حداقل 180 سانتی متر بین پایه تخت ها و دیوارها فاصله باشد.

اتاق های یک تخته :

از این اتاقها جهت سازگاری اولیه افرادی که آسیب شان شدید است، افرادی که به مراقبت ویژه نیاز دارند یا افرادی که نیاز به جداسازی دارند استفاده می شود. اتاق یک تخته جداسازی برای بیماران مبتلا به بیماریهای قابل انتقال نظیر هپاتیت و .... استفاده می شود.

اتاق های دو تخته :
این اتاق ها در موارد ذیل قابل استفاده هستند.
ایجاد سازگاری اولیه با محیط در افرادی که به مراقبت ویژه و حاد نیاز ندارند.
ایجاد فضایی خصوصی تر برای افرادی که توانایی بیشتری در مراقبت از خود دارند.
ایجاد سهولت در پرستاری دو فرد با عفونت مشابه .


اتاق های چهارتخته:
از این اتاقها در موارد ذیل استفاده می شود:
- ایجاد سازگاری در افرادی که قادر به مراقبت از خود نیستند.
- حمایت بیشتر از افراد به ویژه افرادی که مرحله اولیه بازتوانی شان را می گذرانند.
- سهولت در مراقبت و پرستاری از افرادی که قادر به مراقبت خود نیستند.
- از این اتاق ها جهت افرادی که نیاز به مراقبت ویژه و استفاده از رسپیراتور و .... دارند نیز استفاده می شود که در این صورت باید فضای اتاق در معرض دید مستقیم پرستاران باشد.

2. اتاق های استحمام

از جدی ترین عوارض آسیب طناب نخاعی، از دست دادن کنترل حسی عضلانی دفع ادرار و اجابت مزاج می باشد بسیاری از افراد دارای ضایعه نخاعی که قادر به مراقبت از خود هستند می توانند مراقبت فردی از خود و نحوه دفع ادرار و اجابت مزاج و مراقبتهای لازم در این زمینه را فرا بگیرند و این در حالی است که دسته ای دیگر از افراد دارای ضایعه نخاعی جهت مراقبت، نیاز به پرستار دارند. اتاقهای استحمام در بخش های مراقبت ضایعه نخاعی بایستی طوری طراحی گردند که هر دو گروه فوق بتوانند از آن استفاده نمایند و حتی الامکان محیطی خلوت را برای خود فراهم نمایند.
در اتاق استحمام با توجه به اینکه بعد از اجابت مزاج فرد نیاز به دوش گرفتن دارد بایستی علاوه بر صندلی ویژه، دوش نیز وجود داشته باشد. حداقل پهنای دوش جهت اجابت مزاج و دوش گرفتن یک فرد در وضعیت خوابیده به پشت 240 سانتی متر و حداقل ارتفاع دوش 210 سانتی متر باید تا قرارگیری در ناحیه دوش به نحوی امکان پذیر گردد که هنگام استفاده از آن، فرد با دوش برخورد نکند.

3. سرویس مرکزی :


خدمات اصلی که در ارتباط با حمایت از فرد بستری می باشد در این قسمت صورت می گیرد:

ایستگاه پرستاری:

این قسمت شامل فضایی برای کار و مرکز کنترل کارکنان پرستاری و سایر کارکنان می باشد. این مرکز شامل فضایی برای نگهداری اطلاعات مربوط به افراد دارای ضایعه نخاعی، تجهیزات کامپیوتری ذخیره کننده اطلاعات ترالی مجهز به اکسیژن و وسایل احیاء جهت انتقال سریع به بالین فرد نیازمند به اقدامات اورژانس است.

اتاق درمان :

این اتاق نگهداری تمام وسایل درمانی مورد نیاز در بخش مراقبت ( اعم از دارو، سرنگ، سرسوزن، سرم، وسایل سوندگذاری و ... ) می باشد. تجهیزات درمانی در و یا سه ترالی ( کابینت متحرک ) نگهداری می شوند که محتویات آن به طور منظم توسط کارکنان پرستاری تعویض می شوند. یخچال جهت نگهداری موادی که برای نگهداری نیاز به دمای پایین دارند، مورد نیاز است، دسترسی به این اتاق فقط باید از طریق ایستگاه پرستاری امکان پذیر باشد.

اتاق استراحت و دستشویی کارمندان بخش :
دستیابی به این محل ها باید تنها از طریق ایستگاه پرستاری امکان پذیر باشد.

اتاق معاینه :
این اتاق جهت اقدامات و درمانهایی است که در اتاق فرد قابل انجام نیستند.

اتاق های وسایل :


الف ) اتاق وسایل تمیز


این اتاق محلی برای وسایل پزشکی استریل و غیر استریل به جز داروها است که در مراقبت از افراد دارای ضایعه نخاعی مورد استفاده قرار می گیرند.


ب ) اتاق وسایل آلوده
تمیز کردن تجهیزات، وسایل و دور انداختن مواد زائد در این اتاق انجام می شود.

اتاق های البسه و ملحفه ها:
الف ) اتاق البسه و ملحفه تمیز


دارای قفسه بندی جهت نگهداری البسه و ملحفه تمیز می باشد.


ب ) اتاق البسه و ملحفه آلوده
این اتاق محلی جهت نگهداری موقت البسه و ملحفه آلوده است تا زمانی که از بخش خارج شوند.

گنجه مواد شوینده بهداشتی:
این اتاق، محلی برای نگهداری وسایل مورد استفاده در نظافت بخش می باشد.


انبار تجهیزات پزشکی توانبخشی :

این فضا جهت نگهداری تجهیزات اختصاصی مورد نیاز روزانه در واحد پرستاری نظیر برانکارد، صندلی چرخدار، تجهیزات جابجایی، رسپیراتور و سایر تجهیزاتی که ممکن است برای مدتی استفاده نشوند تدارک دیده شده است.


اتاق کنفرانس/ آموزش:
از این اتاق نه تنها جهت کنفرانس کارکنان در زمینه مطالب علمی و عملی در ارتباط با ضایعه نخاعی استفاده می شود بلکه به عنوان محلی جهت آموزش به افراد دارای ضایعه نخاعی و خانواده آنها نیز میباشد.

4- فضاهای مورد نیاز جهت فعالیت های فرد ضایعه نخاعی
توانبخشی افراد دارای ضایعه نخاعی شامل فعالیتهای جسمانی و یادگیری تعاملات اجتماعی همراه با آموزش مراقبت از خود می باشد. در هر بخش بایستی تسهیلات لازم فراهم شوند تا افراد جهت ترک بستر و فعالیتهای بیشتر تشویق شوند.

اتاق روزانه :
این اتاق به منظور فعالیتهای بدون نظارت توسط فرد نظیر بازی ها و تماشای تلویزیون و .... استفاده میشود.

بخش پشتیبانی ( واحد جنبی بخش های مراقبت )
این بخش شامل قسمتهای ذیل می باشد:

واحد ملاقات


شامل اتاق ملاقات و دستشویی جهت ملاقات کنندگان می باشد.
اتاق ملاقات قسمتی است که جهت ملاقات بین افراد ضایعه نخاعی و ملاقات کنندگان استفاده می شود و حداقل فضای مورد نیاز باید گنجایش هشت ملاقات کننده و دو فرد ضایعه نخاعی با صندلی های چرخدارشان را به طور همزمان داشته باشد. ورودی این واحد بایستی از طریق راهرو و نه از بخش مراقبت افراد.

سالن غذاخوری:
برای افراد ضایعه نخاعی یک سالن غذاخوری لازم است و به جز افرادی که قادر به ترک تخت خود نیستند سایر افراد بایستی به استفاده از سالن غذاخوری تشویق شوند. از آنجايي که صبح ها مدت زیادی جهت برنامه دفع روده ای صرف می شود، صبحانه اکثر افراد توسط سینی در مجاورت تختشان به آنها داده می شود و بنابراین بیشترین استفاده از سالن غذاخوری برای صرف ناهار و شام است.


خدمات تفریح درمانی:
تفریح درمانی جزيي مهم از مراقبت های لازم جهت توانبخشی کامل افراد دارای ضایعه نخاعی است. تفریح درمانی نه تنها موجب فعالیت جسمانی می شود بلکه تطابق روانی- اجتماعی لازم را برای فرد ضایعه نخاعی فراهم می کند تا وی بتواند از نظر روحی با ناتوانی خود کنار آید. در این بخش افراد ضایعه نخاعی، فعالیتهايی چون سرامیک سازی، موسیقی درمانی، ورزش، شطرنج و ... را انجام می دهند.

حوزه مدیریت خدمات محیطی

گنجه وسایل و مواد تمیزکننده:
محل نگهداری وسایل و مواد تمیزکننده راهروها و سایر اماکن مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی ( به جز بخش های مراقبت ) می باشد.

محل نگهداری البسه و ملحفه ها:


الف ) محل نگهداری البسه و ملحفه های آلوده
این محل، مکانی دور از بخش های مراقبت برای نگهداری موقت ملحفه های کثیف می باشد.


ب ) محل نگهداری البسه و ملحفه های تمیز
البسه و ملحفه های تمیز به این محل منتقل شده، تا زمان انتقال به بخش های مراقبت و کلینیکها در این محل نگهداری می شوند.

محل جمع آوری زباله :


مکانی دور از بخش مراقبت افراد برای انتقال زباله می باشد. این مکان می باید از قسمت بیرون ساختمان قابل دسترسی برای کامیون حمل زباله باشد.

انبار:


از این مکان برای نگهداری صندلی های چرخدار، تشکها، تختهای ویژه و سایر تجهیزات استفاده میشود. وسایل و لباسهای فصلی افراد بستری نیز در این قسمت نگهداری می شود.

امکانات on-call


این امکانات فقط برای بخش ضایعه نخاعی با بیش از صد تخت در نظر گرفته می شود. این مکان باید در نزدیکی بخش های مراقبت و شامل اتاق، دستشوئی و حمام باشد.


درمانگاه ها ( مرکز پزشکی توانبخشی روزانه )
درمانگاه پزشکی ضایعه نخاعی
این تسهیلات باید در هر مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی فراهم گردد. این امکانات بایستی نزدیک به بخش مراقبتی توانبخشی اولیه و بخش مراقبتی – حمایتی باشند.


دسترسی به درمانگاههای سرپایی علاوه بر درب ورودی اصلی مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی، از طریق هر یک از بخش های مراقبت نیز باید امکان پذیر باشد. این درمانگاه امکان معاینه ی تمامی افراد ضایعه نخاعی را بر اساس یک برنامه منظم ( سه یا چهار بار در سال پس از طی مراحل توانبخشی اولیه و حداقل سالی یکبار پس از آن ) به طور سرپایی فراهم می نماید. همچنین معاینه هر یک از افراد دارای ضایعه نخاعی به صورت سرپایی در صورتی که نیاز به تشخیص اولیه داشته باشند و نیز درمانی سرپایی آنها در این بخش امکانپذیر می باشد. در ضمن تشخیص اولیه و درمان مشکلات ادراری تناسلی بیماران دارای ضایعه نخاعی اعم از بستری یا سرپایی در این درمانگاه انجام می گردد.

درمانگاه شامل قسمت های زیر است:
دفتر مسئول فنی درمانگاه ( پزشک )
یک دفتر برای هر درمانگاه مورد نیاز است.

اتاق معاینه یا درمان
اتاق سیستوسکوپی
شامل امکانات اورودینامیک و رادیولوژی ( فلوئوروسکوپی/ توموگرافی )
این اتاق فضای لازم برای سیستوسکوپی تشخیصی و درمانی را دارا می باشد. اقداماتی چون پیلوگرافی و بیوپسی و .... در این مکان صورت می گیرد.

اتاق لیتوتریپسی :
این اتاق با وسایل لیتوتریپسی برای شکستن سنگهای ادراری بدون نیاز به مداخله جراحی تجهیز خواهد شد.

اتاق ظهور فیلم رادیولوژی:
اتاق اسکراب:
فضایی است برای شستن دست کارکنان قبل از ورود به اتاق سیستوسکوپی.

دفتر اورولوژيست:
این فضا در صورتی که اورولوژیست به طور تمام وقت در مرکز، ضایعه نخاعی مشغول به کار باشد در نظر گرفته می شود.

اتاق معاینه اورولوژی :
این اتاق علاوه بر معاینه معمول دستگاه ادراری تناسلی برای هرگونه آماده سازی لازم برای سیستوسکوپی یا فرآیند اورودینامیک (سوندگذاری و ... ) مورد استفاده قرار می گیرد.

اتاق رختکن:
شامل حداقل فضای لازم برای هر فرد دارای ضایعه نخاعی به منظور درآوردن لباس هایش و پوشیدن لباس مرکز توانبخشی جهت سیستوسکوپی و .... می باشد.

اتاق بهبودی :
فضایی است که در آن بیمار، پس از لیتوتریپسی تا زمان برطرف شدن اثر بیهوشی عمومی تحت مراقبت قرار می گیرد. حداکثر فضای این اتاق برای دو بیمار می باشد.

اتاق انتظار فرد:
این اتاق باید گنجایش یک صندلی چرخدار و دو صندلی معمولی را داشته باشد. در صورتی که اتاق سیستوسکوپی و لیتوتریپسی نیز در درمانگاه وجود داشته باشد گنجایش آن به هشت صندلی افزایش می یابد.

ایستگاه پرستاری و قسمت پذیرش:
این محل به عنوان محل مرکز کنترل مراجعین، پذیرش مدارک فرد و تعیین نوبت معاینه و درمان می باشد. این قسمت فقط باید گنجایش یک متصدی پذیرش، کارکنان پرستار درمانگاه به علاوه بایگانی سوابق مراجعین را داشته باشد.

دستشویی:
این محل بایستی گنجایش یک صندلی چرخدار را داشته باشد و فرد دارای ضایعه نخاعی امکان استفاده از آن را داشته باشد.


انبار وسایل جابجایی :
در این محل به منظور انجام سه هزار ویزیت افراد دارای ضایعه نخاعی در سال باید دو برانکارد و یک بالابر مکانیکی وجود داشته باشد و بایستی فضای انبار، گنجایش قرارگیری این وسایل را داشته باشد.

اتاق وسایل تمیز:
این اتاق بعنوان نگهداری اقلام مورد نیاز درمانگاه ( از قبیل سوندها، کیسه های ادرار، محلول ها و ...) در نظر گرفته شده است.

اتاق وسایل آلوده :
تمیز کردن تجهیزات ، وسایل و دورانداختن مواد زائد در این اتاق انجام می شود.

گنجه وسایل شوینده :
محل نگهداری مواد شوینده و وسایلی است که جهت نظافت درمانگاه استفاده می شود.

درمانگاه توانبخشی ضایعات نخاعی:
این درمانگاه باید مجاور بخش های مراقبت واقع شده باشد. هم بیماران سرپایی و هم بیماران بستری از خدمات این بخش بهره مند خواهند شد.

درمانگاه توانبخشی شامل قسمت های ذیل است:


فیزیوتراپی
کاردرمانی
توانبخشی حرفه ای
آموزش فعالیتهای زندگی روزمره
آب درمانی
کارگاه ارتوپدی فنی ( اعضاء مصنوعی ) شامل:
دفتر ارتوپدی
اتاق اندازه گیری و معاینه
فضای کارگاه شامل:
- انبار وسایل
- مرکز ساخت و تعمیر


بخش مربوط به مراقبت در خانه:

مراقبت در خانه به خدمات ویژه پزشکی و روانشناسی ارائه شده از طرف مرکز توانبخشی در جهت برطرف نمودن نیازهای پزشکی، توانبخشی، پرستاری و اجتماعی بیماران ساکن در منزل گفته می شود که اعضای تیم توانبخشی، بیمار و خانواده وی در آن نقش دارند. این بخش امکان ادامه مراقبت های بهداشتی افراد دارای ضایعه نخاعی را فراهم می سازد و پلی است که خلاء اقدامات پزشکی و توانبخشی و روانی- اجتماعی بین مرکز توانبخشی و جامعه را برای افراد دارای ضایعه نخاعی پوشش می دهد. این بخش شامل قسمتهایی است نظیر:

دفتر هماهنگ کننده مراقبتهای خانه


اتاق مصاحبه خصوصی :
در این اتاق مشاوره های لازم توسط کارکنان به افراد دارای ضایعه نخاعی و خانواده هایشان پیش از ترخیص و یا پس از ترخیص از مرکز توانبخشی ارائه می گردد.

دفتر کارکنان مراقبت های خانه :


این دفتر گنجایش یک میز و فضایی برای کنفرانس کارکنان مراقبت های خانه که بخش اعظم وقتشان به ملاقات با افراد دارای ضایعه نخاعی در خانه اختصاص دارد و نیز محلی برای بایگانی سوابق بیماران را دارد.

انبار:
فضایی برای انبار نمودن وسایل برنامه زندگی مستقل می باشد.

داروخانه مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی:

بخش داروخانه مسئول کنترل و توزیع کلیه داروهای مورد نیاز در جهت مراقبت های بهداشتی افراد دارای ضایعه نخاعی می باشد. جهت تسهیل در بارگیری و تخلیه وسایل پزشکی و اعضاء مصنوعی داروخانه بایستی به آسانی از درب اصلی مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی قابل دسترس باشد.


به منظور ارائه مراقبتهای لازم ضمن تامین نیازهای داروئی، داروخانه مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی بایستی شامل دو قسمت ذیل باشد:
یک قسمت برای مراجعین سرپایی با قابلیت ارائه اعضاء مصنوعی و داروهای تجویز شده برای مراجعین سرپایی دارای ضایعه نخاعی.
قسمت دیگر جهتع تهیه دارو برای افراد دارای ضایعه نخاعی بستری
به طور کلی فضاهای ذیل به منظور تامین حداقل نیازها ضروری می باشند:

فضای بدون حفاظ :
برای اموری که شامل انباشتن، آماده نموده یا توزیع فرآورده های داروئی نیم باشند به شرح ذیل:

بخش اداری :
دفتر داروساز ( مسئول فنی )
دفتر متصدی سفارش دارو

بخش دریافت نسخه :
اتاقک مخصوصی است که بیماران نسخه های خود را به آنجا ارائه می دهند.

بایگانی و محل رایانه ای نمودن اطلاعات:
در این محل شرح حال مراجعین نگهداری می گردد و جهت ساماندهی، روند ورود نسخه های کلیه داروها به صورت اطلاعات رایانه ای ذخیره می گردد.

اتاق انتظار :
این فضا می تواند با اتاق انتظار مراجعین درمانگاه ادغام گردد.

فضای محافظت شده :
کلیه کارهای مربوط به انبار، جابجائی فرآورده های داروئی و سایر تجهیزات پزشکی توانبخشی در این محل صورت می گیرد.

کلینیک محیط خانه :


هدف از ایجاد این فضا آموزش فرد دارای ضایعه نخاعی به منظور دستیابی به استقلال در فعالیتهای روزمره و اطمینان از انتقال رضایتبخش بیمار از محیط مرکز توانبخشی به محیط خانه می باشد. پیش از ترخیص از مرکز توانبخشی ضایعه نخاعی، بیمار می تواند به تنهایی یا همراه همسر و یا مراقبش به مدت یک هفته در محیطی مشابه خانه سکونت گزیند. هدف از این کار بازیافتن توانایی های مورد نیاز در خارج از محیط مرکز توانبخشی می باشد. این فضا بایستی شبیه خانه طراحی شده باشد و دور از واحد پرستاری قرار گیرد تا بیمار برای انجام فعالیتهای روزانه خویش از بخش پرستاری کمک نگیرد. در هر مرکز ضایعه نخاعی تنها یک مکان شامل آشپزخانه، اتاق نشیمن، اتاق خواب و حمام در نظر گرفته خواهد شد.

بخش اجرایی ( بخش اداری ):
این بخش برای کارکنان تمام وقت در نظر گرفته می شود:
- دفتر سرپرست مرکز
- دفتر معاون سرپرست مرکز
- دفتر منشی یا متصدی پذیرش
- دفتر پزشکان
- دفتر سوپروایزر پرستاری
- دفتر روانشناس
- دفتر مددکار اجتماعی
-دفتر کارشناس تغذیه

خدمات جامع توانبخشی :

خدمات جامع توانبخشی عبارت است از ترکیب جامعی از خدمات توانبخشی با رویکرد چند تخصصی، این تیم چند تخصصی به همراه خود فرد دارای ضایعه نخاعی، یک برنامه درمانی پزشکی توانبخشی ویژه برای هر فرد را طراحی می نماید. تمرکز این برنامه بر برطرف ساختن نیازهای اختصاصی فرد و دستیابی به اهداف توانبخشی می باشد و فرد را قادر می سازد به بالاترین سطح مطلوب خودکفایی ممکن به منظور آمادگی برای تلفیق اجتماعی و مقاصد حرفه ای و اشتغال دست یابد.

خدمات ارائه شده توسط تخصص های مختلف عبارتند از:

خدمات پزشکی :


یک پزشک آموزش دیده یا مجرب در زمینه طب فیزیکی و توانبخشی بر نحوه ارائه خدمات توانبخشی پزشکی نظارت می کند. در ابتدا بایستی ثبات وضعیت جسمانی فرد مورد تائید قرار گیرد و پزشک آمادگی وی را برای شروع تمرینات اعلام نماید. بر اساس ارزیابی های انجام شده پتانسیل توانبخشی و محدودیت های عملکردی فرد تعیین شده و مناسب ترین برنامه توانبخشی و درمانی با همکاری اعضاء تیم برای هر فرد انتخاب می گردد. بر اساس دید جامع نگر در پزشکی، باید امکان مشاوره گرفتن از سایر متخصصین نظیر متخصص طب داخلی، روانپزشک و ... فراهم باشد. پزشک بایستی در طول فرایند توانبخشی وضعیت جسمانی فرد را به طور مرتب کنترل نماید و در صورت نیاز، مداخله درمانی نماید.

در اقدامات پزشکی پیشگیری، درمان و کنترل موارد ذیل مورد توجه می باشد:
مشکلات ادراری – تناسلی
مشکلات قلبی – عروقی
مشکلات گوارشی
مشکلات تنفسی
زخم های فشاری
مشکلات روانشناختی
سایر عوارض

خدمات فیزیوتراپی :

هدف فیزیوتراپی، کمک به فرد جهت کسب حداکثر استقلال عملکردی ممکن است به نحوی که فرد قادر به بازگشت به زندگی در خانه و جامعه و مشارکت کامل در فعالیت های حرفه ای و تحصیلی خود باشد. متخصص فیزیوتراپی و سایر اعضاء تیم از جمله پزشک، باید یک برنامه درمانی طراحی نمایند که بر بهبود عملکرد فرد و راحتی او متمرکز باشد.
فیزیوتراپیست به ارزیابی و اندازه گیری توانایی های فرد از نظر قدرت، انعطاف پذیری، تعادل، تحرک (راه رفتن یا استفاده از صندلی چرخدار )، هماهنگی، سرعت، استقامت قلبی، ریوی، و نیز مهارت های عملکردی فرد می پردازد.
اهداف درمانی فیزیوتراپی بهبود موارد زیر است:

- توانایی تحرک:
- تمرین راه رفتن با یا بدون ارتز
- وزن اندازی نسبی یا تمرین راه رفتن در حالت تعلیق
- برنامه ایستادن برای کسب آمادگی راه رفتن
- تمرینات تحرک در تخت و تمرینات جابجایی
- برنامه راه رفتن و دوچرخه ثابت با کمک تحریک الکتریکی
- تجویز و آموزش استفاده از ارتزهای اندام تحتانی
- بازآموزی عضلانی و آموزش کنترل حرکتی
- تمرینات آموزش مهارت های تحرک با صندلی چرخدار
-قدرت، انعطاف پذیری، مراقبت پوست، درمان درد و آمادگی جسمانی
تمرینات تقویتی
تمرینات کششی
استفاده از بریس های گچی برای افزایش انعطاف پذیری
استفاده از مدالیته های مناسب جهت کنترل درد، تحرک مفصل و ترمیم بافت نرم
آب درمانی
برنامه درمان زخم
تمرین با تجهیزات تقویتی و استقامتی که قابل دسترسی با صندلی چرخدار باشند.

-استفاده از فن آوری کمکی


- ارزیابی صندلی چرخدار
- آموزش تحرک با صندلی چرخدار
- ارزیابی نشستن برای کمک به فرد تا راحت بنشیند و در وضعیتی باشد که ضمن حفظ تعادل، قادر به انجام کارهای روزمره اش نیز باشد.
بررسی توزیع فشار و اصلاح محل نشستن با تجویز بالشتک مناسب جهت جلوگیری از زخم های فشاري
-کار با سایر اعضاء تیم برای اطمینان از این که وسایل و فن آوری های کمکی تجویز شده توسط متخصصین مختلف، همگی با هم همخوانی دارند.
-توانایی بازگشت به کار
- آموزش جلوگیری از آسیب شغلی
- ارزیابی ارگونومیک محل کار و توصیه برای ایجاد تطابقات لازم

خدمات کاردرمانی

کاردرمانی به افراد کمک می کند تا مهارت های ضروری برای یک زندگی مستقل، سالم و شاد را دوباره به دست آورند. توسعه دهند و یا ایجاد نمایند. با رفع محدودیت های عملکردی فرد و به کارگیری راهبردهای جبرانی و وسایل کمکی، کاردرمانی به فرد این توانایی را می دهد که مهارت های زندگی را کسب نماید.


برنامه و خدمات کاردرمانی به شرح ذیل می باشد:

- فعالیت های روزمره زندگی شامل: استحمام، رفتن به دستشویی، پوشیدن و درآوردن لباس، غذاخوردن، جابجایی، فعالیتهای اجتماعی، ارتباط عملکردی (نوشتن، تلفن زدن و ... )
- مهارت های زندگی مستقل نظیر آماده کردن غذا، نظافت لباس ها، نظافت و نگهداری منزل، مراقبت ازکودک، مدیریت منزل
- فن آوری کمکی شامل مناسب سازی صندلی چرخدار، تجهیزات حمام و ....
- آموزش نشستن و قرارگیری فرد در صندلی چرخدار به نحوی که سلامت پوست، وضعیت قرارگیری مناسب، و عملکرد فرد حفظ شود.
- طراحی، ساخت و به کارگیری اسپلینت های اندام فوقانی
- دامنه حرکتی، قدرت، حرکات عملکردی و هماهنگی اندام فوقانی
- تطابقات لازم در خانه، محل تحصیل و محل کار
- دسترسی به کامپیوتر و طراحی ارگونومیک محل کار
- برنامه رانندگی تطابقی
- تلفیق اجتماعی، دسترسی به بانک، انجام خرید، حضو مستقل درمکان های درمانی، تفریحی و ...
- برنامه ترخیص شامل آموزش خانواده، برنامه منزل و آماده سازی ساختمان
- بازگشت به جامعه

خدمات پرستاری :


پرستاری، نقش حیاتی در ارائه خدمات دارد. تاکید خدمات پرستاری بر تامین مراقبت فیزیکی، حمایت عاطفی و آموزش افراد جهت کسب سطح مطلوب سلامت و استقلال می باشد. در پرستاری حرفه ای امروز، فرد باید جهت کسب آگاهی از نیازهای بهداشتی خود نظیر سوندگذاری، بهداشت پوست، تغذیه و .... راهنمایی شده و مراقبت های لازم در این زمینه را دریافت نماید. مهارت های مراقبت شخصی باید به افراد آموزش داده شود و در شرایطی که استقلال کامل فرد امکان پذیر نیست، پرستاران باید افراد را در زمینه تعلیم چگونگی کمک موثر در انجام فعالیت هایشان به دیگران، آموزش دهند به گونه ای که افراد قادر باشند در صورت نیاز به کمک، از وجود دیگران به طور موثری بهره مند گردند. خدمات پرستاری متمرکز بر موارد ذیل می باشد.


- مشکلات عصبی
- مشکلات عضلانی – اسکلتی
- مشکلات گوارشی
- مشکلات تنفسی
- تغذیه
- واکنش های عاطفی
- مشکلات قلبی – عروقی
- مشکلات ادراری – تناسلی


- آموزش بیمار در زمینه های ذیل :
- تحرک و جابجایی
- تغذیه
- محافظت از پوست
- محافظت از دستگاه ادراری
- برنامه دفع روده ای
- عوارض تنفسی
- مشکلات جنسی
- واکنش های روانشناختی
- عوارض دیگر ( ترومبوز ورید عمقی، هیپر/ هیپوترمی، مشکلات دارو درمانی، درد، افت فشار وضعیتی، استخوان سازی نابجا، اسپاستی سیتی، اختلال رفلکسی اتونومیک )
- ایمنی در خانه
- توانبخشی حرفه ای و تلفیقی
- گروه های حمایتی

خدمات مشاوره توانبخشی


هر فرد باید به یک مشاور دسترسی داشته باشد که به او در طراحی، دستیابی و مدیریت خدمات که دریافت می دارد کمک کند. مشاوره به فرد کمک می کند تا :
به گونه موثری با شرایط اقامت در مرکز وفق یابد.
با ناتوانی خود تطابق پیدا کند.
به تمامی خدمات مورد نیاز به موقع و با توالی منظم دسترسی پیدا کند.
با اتمام برنامه دوباره به خانه و اجتماع بازگردد.

خدمات ارائه شده توسط مشاور توانبخشی عبارتند از :

- پیگیری برنامه اختصاصی مربوط به هر فرد و میزان پیشرفت آن
- مشاوره و راهنمایی فرد
- ایجاد ارتباط موثر بین فرد و تیم توانبخشی
- نظارت، هماهنگی و کنترل خدمات توانبخشی
- ارائه برنامه ترخیص
- هماهنگی خدمات مورد نیاز در خارج از مرکز
-دفاع از حقوق فرد
- ارتباط مستمر با حامیان، خانواده و متخصصین

خدمات روانشناسی :

متخصصین خدمات روانی به عنوان بخشی از تیم توانبخشی به فرد کمک می کنند تا به سطح مطلوب استقلال در زندگی اجتماعی دست یابد. فرد می تواند برای دریافت خدمات روانشناسی، یا شخصا و بر حسب احساس نیاز به روانشناس مراجعه نماید و یا توسط سایر اعضاء تیم ارجاع داده شود.

خدمات ارائه شده توسط روانشناس عبارتند از:
- ارزیابی وروانشناختی فرد
- ارائه مداخلات و درمان های لازم برای افراد شامل:
- درمان روانشناسی فرد
- مشاوره فردی
- مشاوره گروهی
- مداخله در بحران
- کنترل و حمایت
- مشاوره با خانواده
- مشاوره با کارکنان
- کلاس های آموزش های روانی برای افراد، خانواده ها و کارکنان
- پیشگیری از سوء مصرف مواد و جلوگیری از بازگشت به سوء مصرف مواد
- برنامه های درمانی اختصاصی برای هر فرد
- قضاوت در درگیری ها و خدمات مدیریت خشم

خدمات مددکاری بالینی – اجتماعی:


دامنه وسیعی از خدمات به مراجعین و خانواده شان را شامل می شود که تلفیق مجدد فرد با اجتماع را تسهیل می نماید.

خدمات ارائه شده عبارتند از:


- ارزیابی روانی- اجتماعی مختصر
- مشاوره درمانی گروهی و فردی


نیازهای فیزیکی، اجتماعی، عاطفی، محیطی و اقتصادی فرد و خانواده باید مدنظر قرار گیرد. ارزیابی های روانی – اجتماعی از زمان پذیرش فرد آغاز می شود. شرح حال کلی فرد برای طراحی مداخلات و برنامه ترخیص فرد ضروری است و باید در پرونده موجود باشد. ارتباطات مستمر و منظم با فرد، اعضاء خانواده و افراد مرتبط دیگر باید حفظ شود تا مشارکت آنها در برنامه توانبخشی فرد افزایش یابد.


مددکار اجتماعی به فرد و خانواده اش کمک می کند تا با تغییراتی که در اثر ایجاد ضایعه نخاعی بر زندگی آنها تحمیل شده است. تطابق یابند. همچنین مددکار اجتماعی می تواند فرد را در صورت نیاز به روانپزشک یا روانشناس نیز ارجاع دهد.

خدمات جنبی توانبخشی :

خدماتی که در ذیل می تواند به صورت اختیاری در محل مرکز ارائه شود. در غیر این صورت باید مراکز معینی جهت ارائه این خدمات معرفی گردیده و افراد جهت دریافت این خدمات در صورت نیاز به این مراکز ارجاع داده شوند.

خدمات ارتوپدی فنی :


عبارت است از ارائه خدمات مورد نیاز برای افرادی که به بریس های اندام فوقانی، اندام تحتانی و یا تنه نیازمند هستند تا تحرک و خودکفایی شان به حداکثر برسد. در مورد مراجعینی که قبلا بریس دریافت کرده اند باید ارزیابی صورت گیرد تا در صورت نیاز تعمیر، تغییر یا جایگزینی بریس انجام گیرد و در مورد مراجعین جدید، وضعیت آنها برای بهره مندی از یک بریس مناسب مورد ارزیابی قرار میگیرد.

خدمات فن آوری کمکی و مهندسی توانبخشی :


وسیله فن آوری توانبخشی عبارت است از :
هر جزء قطعه، تجهیزات یا سیستم هایی که یا به صورت تجاری موجودند و یا نیاز به تغییرات و مناسب سازی دارند و به منظور افزایش، حفظ یا بهبود توانایی های عملکردی افراد دارای ناتوانی مورد استفاده قرار می گیرند. فن آوری کمکی به افراد دارای ناتوانی کمک می کند تا کنترل بیشتری روی زندگی خود داشته و مشارکت خود در تحصیل، اشتغال، خانواده و فعالیت های اجتماعی را افزایش دهند. مشاوره در مورد فن آوری کمکی می تواند توسط متخصص فیزیوتراپی، کاردرمانی، مهندس کامپیوتر و مهندسین توانبخشی ارائه گردد.

-این افراد باید مشاوره تجویز و آموزش در زمینه های ذیل را انجام دهند:


- دسترسی به کامپیوتر و تطابقات لازم
- کمک در انجام کارها و مراقبت های شخصی
- نشستن و تحرک
- رانندگی تطابقی


مهندسین توانبخشی مستقیما روی هر یک از مراجعین کار می کنند تا تجهیزات مناسبی را طراحی نمایند که مشکل خاص آن فرد را که مانع از کارآیی فردی و یا عملکرد مناسب او شده است، حل نمایند. اینگونه مشکلات ممکن است در هر یک از مراحل فرایند توانبخشی بروز نمایند ضمن آنکه می توانند تاثیرات منفی جدی بر پتانسیل فرد برای موفقیت در فعالیت های زندگی روزمره، تحرک، کارآیی در تحصیل، اشتغال و فعالیت های تفریحی داشته باشند.

حل چنین مشکلاتی نیازمند طراحی اختصاصی تجهیزات و یا راهبردهای جبرانی است که ممکن است به صورت آماده در بین فن آوری های کمکی، موجود نباشند.


اصول ثابت شده فیزیکی و عوامل فیزیولوژیک و انسانی توسط مهندسین توانبخشی با هم ترکیب می شوند. تطبیق موفقیت آمیز عوامل مکانیکی و انسانی، نیازمند تلاش تیمی آگاهانه ای است تا توانایی های قابل بهبود به کمک تجهیزات، تعیین گردد.

خدمات تیم سیار توانبخشی :

این خدمات توسط تیمی متشکل از پزشک، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، پرستار، روانشناس، مددکاراجتماعی به صورت گروهی یا انفرادی در محل اقامت فرد ( خارج از مرکز درمانی ) ارائه می شود.
هدف، ارائه خدمات به افرادی است که قادر به دسترسی به خدمات مرکز نیستند.
اعضای تیم می تواند شامل موارد ذیل باشد:

پزشک :


- دستور انجام آزمایشات، رادیوگرافی- سونوگرافی
- دارو درمانی و تعیین خط مشی درمانی
- نظارت بر اجرای درمان های پزشکی و نحوه استفاده از لوازم بهداشتی
- آموزش فرد و خانواده وی در زمینه مسائل بهداشتی و درمانی
- ارجاع برای اقدامات پزشکی تخصصی تر

فیزیوتراپیست :

- آموزش وضعیت ها و تمرینات ضروری به فرد و یا خانواده وی جهت انجام در منزل
- نظارت بر نحوه صحیح استفاده از وسایل و فن آوری کمکی، ارزیابی صندلی چرخدار
- مداخله فیزیوتراپی در صورت لزوم
- تغییر و تطابقات لازم
- ارجاع برای خدمات توانبخشی بیشتر

کاردرمانگر:


- بررسی و کسب آگاهی از توانایی های فرد
- ارائه آموزش های لازم برای دستیابی مجدد به مهارت ها و کسب استقلال فردی
- تهیه اسپلینت و وسایل کمکی و در صورت عدم امکان ارجاع به مراکز تخصصی توانبخشی
- آموزش فعالیت های روزمره زندگی
- بررسی مسائل شغلی قبل و بعد از معلولیت و تلاش در جهت سازگاری فرد

پرستار:


- انجام اقدامات پرستاری بر بالین فرد ( پانسمان، سوندگذاری و ... )
- آموزش فرد و خانواده در مورد مسائل بهداشتی

روانشناس:


- کسب اطلاع از وضعیت روحی و روانی فرد
- ارائه آموزش های لازم به فرد و خانواده در خصوص مشکلات روحی پس از آسیب

مددکار اجتماعی:


- بررسی وضعیت اجتماعی و اقتصادی خانواده و نحوه ارائه حمایت های لازم
- راهنمایی فرد برای بهره مندی از خدمات سازمان های حمایتی

****

منبع : كتاب " توانبخشي جامع ضايعه نخاعي "-مولفين : مژگان مقدم ، رويا حبيبي ، كيوان دواتگران ، كاظم نظم ده

-انتشار: معاونت امور توانبخشي معلولان جسمي ،حركتي و حسي-1386

 

مقدمه و هدف : صدمه طناب نخاعی يکی از ضايعات ماندگاری است که نياز به مراقبت مداوم دارد. ميزان صدمات نخاعی در سال در آمريکا 6800 مورد گزارش شده است و از 400000 - 250000 نفر كه مبتلا به ضايعه نخاعی با ديگر اختلالات عملکرد بدن زندگی می کنند 82% آنها مرد با ميانگين سنی 19 ساله هستند. بيشترين عامل نيز تصادف با موتور سيکلت ، فعاليتهای شديد، افتادن و ورزشها است. بعد از 45 سالگی زمين خوردن يکی از عوامل ضايعه نخاعی است. 45 درصد اين صدمات باعث کوادری پلژی می شوند. ميزان متوسط زمان بستری بيماران کوادری پلژی در سال 1992 حدود 95 روز با هزينه متوسط 118/900/2 دلار بود . هدف درمان مستقيما" جهت پيشگيری و درمان عوارض معطوف می شود. بنابراين نه تنها خيلی از بيماران زنده می مانند بلکه احتمال افزايش طول عمر آنها نيز می رود. بر اين اساس نياز به پرستاری در منزل بطور چشمگيری افزايش پيدا کرده است. اين مهم است که در ابتدا به طناب نخاعی و بررسی عملکرد آنان توجه شود. طناب نخاعی در حدود 18 اينچ طول دارد . اعصابی که در طناب نخاعی قرار دارند نرونهای حرکتی فوقانی ناميده می شوند. بيشترين صدمات وقتی بوجود می آيد که نيروی - شديد غير مستقيمی به ستون مهره ها وارد بشود اين نيرو ممکن است يک فلکسيون ناگهانی، فيبراکشن، فشردن شدن مهره يا حرکت چرخش ستون نخاعی باشد. صدمات مستقيم مي تواند بعلت زخم ناشی از گلوله يا چاقو باشد. دانستن مکانسيم صدمه برای فراهم کردن بيحرکتی نخاع و جلوگيری از افزايش صدمه به طناب نخاعی مهم است. در مرحله اول بعد از ضربه، طناب نخاعی نازک، متورم، حساس همراه با خونريزی و ترشح است. اين ترشح شامل گلبولهای قرمز ، لنفوسيتها و پلاسماسل ها می باشد. اين تغييرات در چندين سگمانت بالا و پايين تر از صدمه بوجود می آيد. اين مرحله به عنوان شوک نخاعی شناخته شده است. ادم پس از چندين هفته فروکش مي کند و خویريزی جذب می شود. ترشحات بوسيله ماکروفاژها جايگزين مي شود. اين مرحله جبرانی ممکن است بمدت 2 سال عامل تشکيل حفره و فيبروز بشود. صدمه به کورد به دو قسمت کامل و ناقص تقسيم می شود. بيشتر ضايعات نخاع گردنی کامل هستند در عوض بيشتر ضايعات کمری ناقص هستند. بعد از مرحله شوک نخاعی اگر ضايعه باعث برش مقطع عرضی بطور کامل بشود باعث اختلالات حسی و حرکتی دائمی و بی حسی اتونوميک پايين تر از سطح صدمه می شود. ضايعات ناقص می تواند بدليل مختلف کلينيکی باشد و به مسير درگير شده بستگی دارد. ميزان صدمه با بررسی سطح عملکرد اندامها به تنهايی نيز قابل اندازه گيری است. يک ضايعه بصورت کلسيفيکاسيون معمولا" سطح مهره را درگير می کند. يک بيمار با صدمه بالای مهره C4 ممکن است مادام العمر نياز به تنفس کمکی مثل تراکئوستومی داشته باشد. بيمار با صدمه ناحيه C7-8 وابسته نيست و قادر است که حرکت دستها را کنترل بکند و غذا بخورد. صدمه در ناحيه T12 بيمار ممکن است برای حرکت کردن در زمان کوتاهی احتياج به چوب زير بغل داشته باشد. **** منبع : مقاله " مراقبت ضايعات نخاعی از مراحل حاد و اورژانس تا منزل " - معصومه شهرستانکی-بخش جراحی اعصاب، بيمارستان شهيد مصطفی خمينی -دومين کنگره ضايعات نخاعی ايران 7-6 اسفند ماه 1381 - دانشگاه شاهد- دانشکده پزشکی

مقدمه : در جهان امروز با گسترش رشته های ورزشی از يک طرف و افزايش انواع معلوليت از طرف ديگر، لزوم ابداع و به کارگيری شيوه های نو و بهتر جهت ورزش معلولين بيش از پيش احساس می شود. به همين منظور کتابچه حاضر به رشته تحرير درآمده است تا بخشی از نيازهای ورزشی دست اندرکاران مرتبط با فعاليتهای ورزشی معلولين را پاسخگو باشد. اميدوارم مطالعه پيوست مفيد واقع گردد. مقدمه: متاسفانه در جامعه شاهد آن هستيم که سالانه تعدادی از افراد به دلايل گوناگون دچار معلوليت می شوند. با پيشرفت تکنولوژی نه تنها از افزايش روند معلوليت کاسته نشد، بلکه بر پيچيدگی آن نيز اضافه گرديد. سازمان بهداشت جهانی بطور متوسط 10% از افراد جامعه را معلول تلقی ميکند که انواع مختلف معلوليت را شامل می شود. يک دسته از اين معلولين ضايعه نخاعی ها هستند که با وارد شدن آسيب به نخاع آنها دچار فلج در اعضاء و اندام های خود شده اند. بايد بپذيريم که معلوليت جزء لاينفک هر جامعه است و تا اين لحظه هيچ ادعايی مبنی بر کاهش آن به اثبات نرسيده است. با همه اين تفاسير دنيای پرشور و هيجان جوانی همه روزه شاهد حوادث و شهرت طلبی هايی است که پيامد آن از دست دادن حيات يا رسيدن به معلوليت است. بنابراين اگر بپذيريم که معلوليت از جامعه حذف نخواهد شد و اين قشر به هر دليل در اين جامعه زندگی خواهند کرد، پس ضروری است به نيازهای آنها توجه شود. يکی از اين نيازها پرداختن به ورزش است. ورزش به مثابه يک فعاليت درمانی - تفريحی، علاوه بر پر کردن اوقات فراغت، می تواند جنبه های متفاوت جسمانی، روانی و اجتماعی را در فرد معلول تقويت نمايد و آثار و عوارض ثانويه اين عارضه را کاهش يا درمان کند. در نوشتار حاضر سعی داريم مطالبی را به سمع و نظر شما خواننده گرامی برسانيم تا شايد فرهنگ فعاليت بدنی و ورزش در بين افراد معلول، بخصوص ضايعه نخاعی، بيش از پيش افزايش يابد. تاريخچه و معرفی سازمان ورزشی : پس از بروز جنگ های جهانی، تعداد افراد معلول روبه فزونی نهاد و در اين ميان، افرادی بودند که با اصابت گلوله يا ترکش و.... دچار آسيب در ناحيه نخاع شوکی خود شده بودند. اين گروه از نظر درمانی و رسيدگی های ديگر نسبت به ساير معلولين، از وضعيت بدتری برخوردار بودند. در محلی به نام استوک مندويل در کشور انگلستان، بيمارستانی تاسيس تا به امور اين افراد رسيدگی نمايد. دکتر لوديک گاتمن پزشک آلمانی الاصل مستقر در اين بيمارستان، با بررسی های متفاوت متوجه شده که ورزش و فعاليت بدنی می تواند آثار بسيار مثبتی در جهت درمان افراد ضايعه نخاعی داشته باشد. همچنين مشخص شد که با پرداختن به ورزش و فعاليت بدنی، طول عمر اين افراد افزايش يافته و بهتر می توانند در عرصه جامعه پای نهند. وقتی که رفته رفته تعداد ورزشکاران افزايش يافت، به همت دکتر گاتمن در همان استوک مندويل، در بيست و هشتم جولای سال 1948 انجمنی شکل گرفت تا ورزش افراد معلول را سازماندهی کند. اين انجمن ( فدراسيون بين المللی مسابقات استوک مندويل " ISMGF" ) نام گرفت که با آغاز بازيهای المپيک در لندن همراه بود. اولين دوره مسابقات استوک مندويل ازسال 1952 بطور رسمی برگزار شد که بيش از 50 کشور در آن شرکت داشتند. پس از آن مسابقات هر ساله برگزار شد. به جزء سالهايی که مسابقات المپيک برگزار می گرديد. البته سعی داشتند سالی که المپيک برگزار می شود، اين مسابقات را به همان محل انتقال دهند. همين امر سبب شد که مسابقات پارالمپيک بطور رسمی از سال 1960 پس از هر المپيک برگزار شود. در ابتدا فقط سازمان ورزشی ISMGF مسابقات را برگزار می کرد، ولی با گسترش ورزش افراد معلول و توسعه آن در ميان ساير معلوليت ها و تشکيل ديگر سازمانهای ورزشی افراد معلول، اين مسابقات بطور منسجم تری برگزار شد. تا اينکه در سال 1992 با رسميت يافتن IPC بعنوان يک مجمع برگزار کننده المپيک معلولين، نخاعی تمامی سازمانهای ورزشی معلولين بعنوان سازمان فرعی اي مجمع کار خود را ادامه دادند که در حال حاضر پس از هر المپيکی که برگزار می شود، مسابقات پارالمپيک نيز زير نظر IPC انجام می گيرد. به هر تقدير، حرکت دکتر گاتمن در جهت پرداختن افراد معلول ضايعه نخاعی به فعاليت بدنی و ورزش که در ابتدا بيشتر جنبه درمانی را مدنظر قرار می داد، رفته رفته به يک حرکت نظام دار و توسعه يافته تبديل شد که طی آن هزاران فرد معلول در طول سال به فعاليت بدنی و ورزش می پردازند و مسابقات رسمی نيز همانند ساير افراد جامعه برگزار می شود که از همان حساسيت نيز برخوردار است. لازم به ذکر است که ISMGF به ISMWSF ( فدراسيون بين المللی ورزشهای ويلچری استوک مندويل ) تغيير نام يافته است و کشور ما نيز عضو اين فدراسيون است. ضايعات نخاعی : ضايعه نخاعی، نوعی ضايعه است که در اثر صدمه شديد به نخاع به وجود می آيد. ضربه مستقيم يا غير مستقيم، تورم و يا يک غده که روی نخاع اثر بگذارد، می تواند باعث قطع جريان کامل يا قسمتی از نخاع شود. در اثر اين آسيب، عضلات فلج شده، درد، حرارت و حس را درک نمی کند و اعمال غير ارادی ارگانها از قبيل مثانه، روده، تنش عضلات و ... نيز مختل ميشود. قبل از هر چيز بهتر است با ستون فقرات و نخاع شوکی کمی آشنايی پيدا کنيم : ستون فقرات : ستون فقرات از سی و سه مهره تشکيل شده که در پشت تنه قرار دارد و بنا بر موقعيت قرار گيری به مهره های گردنی، مهره های پشتی، مهره های کمری، استخوانهای خاجی و دنبالچه نامگذاری می شوند. هفت مهره در ناحيه گردن، دوازده مهره در ناحيه پشتی، پنج مهره در ناحيه کمری، پنج مهره به هم جوش خورده در ناحيه دنبالچه ای وجود دارد. شکل 1 اين وضعيت را نشان می دهد. از روی هم قرار گرفتن اين مهره ها کانالی ايجاد می شود که نخاع در آن قرار می گيرد. نخاع 2 : بخشی از دستگاه عصبی مرکزی است که به صورت يک طناب ( لوله تقريبا" استوانه ای ) از بصل النخاع تا مخروط نخاعی در داخل ستون مهره ها کشيده شده است. انتهای مخروط نخاع به رشته انتهايی متصل است. طول متوسط نخاع در زنان بالغ بر 43 سانتی متر و در مردان حدود 45 سانتی متر می باشد. شکل 2 نشان دهنده نخاع است. A:برش عرضی نخاع B:نمای قدامی ( جلويی ) نخاعی C:نمای خلفی ( پشتی ) نخاع قطر نخاع در ناحيه گردن و کمر که محل خروج اعصاب مربوط به اندامهاست، بيشتر از بقيه قسمتها می باشد. از نخاع 31 جفت عصب خارج می شود که 8 زوج آن در ناحيه گردن، 12 زوج در ناحيه سينه، پنج زوج در ناحيه کمر، 5 زوج در ناحيه خاجی و يک زوج آن در ناحيه دنبالچه ای است که به اندامهای مختلف عصب دهی می کنند. ( شکل 3 ) اصطلاحات رايج در ضايعات نخاعی : بسته به اين که نخاع چگونه و از چه ناحيه ای دچار آسيب شده باشد، اصطلاحاتی را در مورد آنها بکار می برند که در اين قسمت به آنها اشاره می کنيم. پلژی 1 : چنانچه ضايعه نخاعی باعث فلج کامل در اندام مربوط شود آن را پلژی گويند. پارزی 2 : چنانچه ضايعه باعث فلج ناقص ( نسبی) در اندام شود آن را پارزی گويند. پاراپلژی 3 : عبارتست از فلج دو پا به همراه يا بدون فلج قسمتی از تنه . پاراپارزی 4 : عبارتست از فلج ناقص پاها . کوادری پلژی 5 : شامل فلج کامل چهار دست و پا می باشد. کوادری پارزی 6 : فلج ناقص چهار دست و پا را گويند. علت ضايعه نخاعی : بطور کلی علت ضايعه نخاعی را به دو دسته تقسيم می کنند: 1- حادثه : بيشترين درصد ضايعات نخاعی در اثر حادثه ايجاد می گردد که غالبا" گريبانگير جوانان تا سن 35 سال است. جدای از عزيزان جانباز که در جبهه های حق عليه باطل يا در مبارزه با طاغوت به اين مهم نائل شده اند، اکثر جوانان در اثر بی احتياطی دچار ضايعه نخاعی می شوند. صدمات ناشی از تصادف، کار، افتادن از بلندی، پرتاب شدن اجسام به ناحيه پشت، تير و ترکش خوردن به ناحيه ستون فقرات و .... می تواند باعث ضايعه نخاعی شود. 2- بيماری : بيماری نيز عاملی برای ايجاد ضايعه نخاعی است. اين بيماری به سه دسته تقسيم می شوند: الف ) فشار: اگر به هر دليل به نخاع فشار وارد شود می تواند ضايعه نخاعی را به وجود آورد. اين فشار می تواند به دليل وجود تومور يا غده در کانال ستون فقرات باشد يا به دليل لغزش ديسک مهره ها به نخاع فشار وارد شود. اگر اين موارد به موقع تشخيص و درمان نشوند، فرد دچار ضايعه نخاعی خواهد شد. ب ) مادرزادی : ممکن است به دليل مادرزادی، کانال ستون فقرات دچار مشکل شود و يا به نخاع فشار وارد آيد که همگی می تواند باعث ضايعه نخاعی شود. ج ) بيماری عصبی نخاع: ممکن است نخاع دچار عفونت و يا تورم گردد که اين امر باعث مختل شدن وظايف نخاع شود که بسته به ميزان عفونت و يا تورم درصد ضايعه نيز قابل تغيير است. طبقه بندی ضايعات نخاعی بر اساس سطح ضايعه : محل صدمه در ناحيه ستون فقرات حاکی از شدت ضايعه خواهد بود. بطور کلی هر چه صدمه وارده به ستون فقرات به سمت گردن نزديکتر باشد، شدت ضايعه بيشتر بوده و اندامهای بيشتری دچار فلج می شوند. طبقه بندی که در اين قسمت وجود دارد عبارتست از : 1- کوادری پلژی : الف ) اگر ضايعه در سطح C1-C5 باشد، آن را کوادری پلژی در سطح بالا گويند. ب ) اگر ضايعه در سطح C6-T1 باشد، آن را کوادری پلژی در سطح پايين گويند. 2- پاراپلژی : الف ) اگر ضايعه در سطح T2-T5 باشد، آن را پاراپلژی در سطح بالا گويند. ب ) اگر ضايعه در سطح T6-T12 باشد، آن را پاراپلژی در سطح ميانی گويند. ج ) اگر ضايعه در سطح L1-L5 باشد، آن را پاراپلژی در سطح تحتانی (پايين) گويند. خلاصه ای از ضايعات نخاعی : اگر آسيب در سطح C1 يا C2 باشد، پرده ديافراگم کار نمی کند. ضايعه در سطح C3 يا C4 باشد ضعف در عملکرد پرده ديافراگم و از کار افتادن عضلات تاکننده آرنج خواهد شد. اگر ضايعه در سطح C5 اتفاق افتاده باشد نتيجه آن ضعف عملکرد عضلات تاکننده آرنج و از کار افتادن عضلات بازکننده مچ دست خواهد بود. چنانچه عضلات تاکننده آرنج سالم، عضلات بازکننده مچ دست ضعيف و عضلات بازکننده آرنج فلج باشد، ضايعه در سطح C6 است. اگر عضلات بازکننده مچ دست سالم و عضلات بازکننده آرنج ضعيف و عضلات داخلی دست کار کنند، ضايعه در سطح C7 خواهد بود. اگر عضلات بازکننده آرنج سالم، عضلات داخلی دست ضعيف باشد، ضايعه در سطح C8 است. اگر ضايعه در سطح T1 يا پايين تر باشد، عضلات داخلی دست سالم هستند. ضايعه در سطح L1 يا بالاتر باعث فلج شدن عضلات نزديک کننده مفصل ران خواهد شد. ضايعه در سطح L2 باعث می شود تا عضلات نزديک کننده ران ضعيف بوده و عضلات بازکننده زانو فلج شوند. با وجود سالم بودن عضلات نزديک کننده مفصل ران، چنانچه عضلات بازکننده زانو ضعيف بوده و عضله درشت نئی- قدامی فلج باشد، ضايعه در سطح L3 است. به فرض سالم بودن عضلات بازکننده زانو و ضعف عضله درشت نئی- قدامی و فلج بودن بازکننده شست پا، ضايعه در سطح L4 خواهد بود. اگر عضله درشت نئی - قدامی سالم باشد و عضله بازکننده شست پا ضعيف عمل کند و عضله دوقلو و نعلی فلج باشند، ضايعه در سطح L5 است. چنانچه عضله بازکننده شست پا سالم و عضلات دوقلو و نعلی ضعيف باشند و اسفنکتر مقعد کار نکند، ضايعه در سطح S1 است. ضايعه در سطح S2 عضلات دوقلو و نعلی سالم است و اسفنکتر مقعد ضعيف عمل می کند. ورزش و ضايعات نخاعی : بايد پذيرفت که هر نوع معلوليتی، مشکلات خاص مربوط به خود را دارد. ضايعات نخاعی نيز به همين منوال است. اما به نظر می رسد که اين افراد می بايست با مشکلات بيشتری دست و پنجه نرم کنند. شايد به همين دليل بود که دکتر گاتمن شروع فعاليت بدنی و ورزش را با ضايعه نخاعی ها آغاز کرد. او در طی يک تحقيقی نشان داد که با فعاليت بدنی و ورزش ميتوان طول عمر افراد معلول را افزايش داد. ايشان در تحقيق خود به اين نتيجه رسيدند که عمر متوسط افراد معلول از سه سال به ده سال افزايش می يابد، به شرط آنکه فعاليت بدنی و ورزش سرلوحه زندگی شان باشد. افراد ضايعه نخاعی به دليل مشکل جسمی که دارند از تحرکشان کم شده است، بنابراين ارگان های داخلی آنها تحت فشار است، سيستم دفعی آنها با مشکل مواجه است و از همه مهمتر به دليل نداشتن حس در نقاط فلج شده، زخم بستر يکی از عوارض عديده ای است که اين افراد با آن مواجه هستند. بنابراين نياز است که به هر شکل ممکن شرايطی را فراهم نمود تا افراد معلول ضايعه نخاعی به ورزش و فعاليت بدنی روی بياورند و از اثرات مثبت آن بهره برده ضمن اينکه از مشکلات مربوط به معلوليت خود نيز بکاهند. توصيه اول اينکه اين افراد به هر شکل ممکن به فعاليت بدنی بپردازند، حتی اگر لازم باشد در منزل و بستر حرکات نرمشی را انجام دهند. در وهله دوم سعی کنند که به محيط های ورزشی روی بياورند تا ضمن بهره مندی از فوايد جسمانی ورزشی، از فوايد روانی و اجتماعی آن نيز سود برده و تا حد امکان مشکلات مربوط به معلوليت را کاهش دهند. خوشبختانه در کشور تحقيقات متعددی انجام گرفته که ورزش و فعاليت بدنی برای افراد معلول، بخصوص ضايعات نخاعی آثار مثبت فراوانی دارد. در نهايت اينکه ممکن است يک فرد معلول ضايعه نخاعی بخواهد تا در حد قهرمانی ورزش نمايد. بايد اذعات نمود که اين امر برای آنان ميسر است و می توانند با بهره گيری از تجربه مربيان مجرب و متخصص، با توجه به شرايط جسمانی خود ورزش را دنبال و با کوشش و ممارست به سطح قهرمانی برسند. در حال حاضر ما ورزشکاران ضايعه نخاعی فراوانی داريم که در سطح جهانی و پارالمپيک صاحب عنوان هستند. و مدالهای رنگين زيادی را برای کشور به ارمغان آورده اند. ذکر اين نکته لازم است که به ورزشکاران معلول خصوصا" ضايعه نخاعی ها توصيه شود تا قبل از تحمل زحمات و ممارست در ورزش برای رسيدن به قهرمانی ، حتما" با مربيان کارآزموده مشورت نموده تا متناسب با وضعيت جسمی خود ورزش مورد علاقه را انتخاب و به آن بپردازند. جهت اطلاع بيشتر بايد اشاره کنيم که ورزشهايی از قبيل: دو و ميدانی، شنا، وزنه برداری، تنيس روی ميز، تنيس با ويلچر تيراندازی، تير و کمان، شمشيربازی و بولينگ از جمله ورزشهايی است که در بين افراد معلول ضايعه نخاعی رواج دارد و در آنها مسابقات رسمی و بين المللی نيز انجام می شود. در آخر بايد به افراد معلول ضايعه نخاعی اين توجه را داد که در ورزش قهرمانی کلاسبندی پزشکی- ورزشی از اهميت زيادی برخوردار است و به نظر می رسد که قبل از پرداختن به هر عملی، ابتدا وضعيت کلاسبندی خود را مشخص کنند تا بطور دقيق سطح ضايعه آنها مشخص و خدای نخواسته نتيجه تلاش شان بی ثمر نماند. ضمن اينکه ملاحظات لازم در اين افراد در پرداختن به ورزش و فعاليت بدنی ضروری است. آثار مثبت ورزش برای افراد معلول ضايعه نخاعی : جلوگيری از زخم های بستر و فشاری تسهيل در عمل دفع کاهش پوکی استخوان بهبود قدرت عضلات سالم حفظ دامنه حرکتی مفاصل بهبود انعطاف پذيری تاثير در روند اجتماعی شدن فرد و ورود او به جامعه جلوگيری از تشکيل سنگ های مثانه و کليه توسعه و پيشرفت در روند توان بخشی بهبود استقامت قلبی- تنفسی حفظ دامنه حرکتی قفسه سينه به منظور تنفس بهتر پيشگيری از بروز تغيير شکل مفاصل تثبيت فشار خون بهبود تعادل کاهش ميزان سختی ( اسپاستی سيتی عضلات ) پر کردن اوقات فراغت تقويت روحيه افراد کاهش آثار منفی روانی از جمله اضطراب ، استرس و .... سازگاری بيشتر با مشکلات کاهش عوارض ثانويه مربوط به معلوليت بطور کلی **** منبع: كتابچه " معلوليت ضايعه نخاعي " - تهيه كننده : معاونت فرهنگي و ورزشي سازمان امور جانبازان - مولفين :دكتر حسين پور سلطاني ، دكتر يحيي سخنگويي و عباس اردستاني


صدمات وارده به ستون فقرات که باعث اختلال دستگاه عصبی می گردد، اصطلاحا" ضایعه طناب نخاعی(SCI) نامیده می شود. همانطورکه می دانیداین ضایعه ممکن است منجر به فلج کامل یا جزئی قسمتهائی ازبدن گردد.

تحقیق برروی لیزرتراپی یا درمان با لیزر و ترمیم طناب نخاعی بوسیله دولت ایالات متحده ازمدتها قبل سرمایه گذاری شده است.و مبلغ خاصی دربودجه اولیه استراتژیهای دفاعی درنظرگرفته شده است.

دلایل آسیب نخاعی


1) یک ضایعه نخاعی بدون توجه به علل جزئی آن ،ممکن است براثر سقوط، تصادفات، مواجه با ضرب وشتم یا آسیبهای ورزشی حادث شده باشد.یک مثال معروف ازاین آسیب دیدگان کریستوفر ریوو (Christopher Reeve) ، هنرپیشه معروفی است که نقش سوپرمن رابازی می کرد. درآسیبهای نخاعی درواقع یک ضایعه نرولوژیکی( مربوط به سلولهای عصبی) رخ می دهد که درنتیجه آن، ارسال علائم بین مغز و قسمتهای مختلف بدن وازطریق نخاع ، تحت تاثیرقرارگرفته ومختل می شود.

استفاده ازنور


2) روش لیزردرمانی شامل هدایت نورلیزربا شدت خیلی کم به منطقه آسیب دیده نخاع است و روشی است بدون درد و بدون جراحی که طی آن نور از پوست وبافت ها عبورکرده و به منطقه آسیب دیده طناب نخاعی تابیده می شود.
3) بسیاری ازحوزه های پزشکی ازهمان ابتدای مطرح شدن این روش، از اینکه نوربتواند ازطریق پوست به سطح طناب نخاعی نفوذ و برروی ترمیم نخاع تاثیرگذارباشد،مخالفت می کردند. اما درحال حاضر همانطورکه FDA اثبات کرده، نور قادربه عبورازبافتها ورسیدن به طناب نخاعی است .

مشاهدات پزشکی

4) دکتر جوآنیتا آندرس از بخش خدمات عمومی دانشگاه علوم بهداشتی مریلندمشاهده کرده که:" نورلیزر می تواند به عنوان یک عامل ترمیم کننده یا حفاظت کننده عصب ، برای درمان ضایعات وبیماریهای دستگاه عصبی مرکزی(CNS) مورداستفاده قرارگیرد و این مسئله، موضوع جدیدی است که توجهات جامعه پزشکی را خیلی سریع به خود جلب کرده است".

ترمیم


5) مطابق با تحقیق دکتر آندرس و همکاران او، لیزر درمانی "باعث افزایش قابل ملاحظه میزان ترمیم آکسونهای ناحیه کورتیکواسپاینال (Corticospinal) شده و طول ترمیم آکسونی را زیادمی کند." این موضوع می تواند به این مفهوم باشد که نوردرمانی قادرخواهدبود ارتباطات عصبی بین مغز ونخاع رامجددا"برقرارنماید.

کاربرد


6) تاکنون تحقیق و آزمایش درزمینه لیزردرمانی به ویژه درمورد طناب نخاعی تنها محدودبه حیوانات و جسدانسان بوده است.با وجوداینکه پزشکان تمایل ندارند، دراین خصوص اظهارات شجاعانه ای رابیان کنند، اما آنها آمادگی دارند تا درمورددرمان فلج انسانها ، نیز ازاین روشها استفاده کنندودکتر آندرس پیش بینی کرده که این موضوع به زودی امکان پذیر خواهدشد.

سایرمزایای لیزردرمانی

7) جداازوعده ای که درمورد درمان ضایعات نخاعی بالیزرداده شده است، لیزردرمانی مزایای دیگری نیزدارد. به عنوان مثال با لیزر می توان دردهای حاد ومزمن را تسکین ، میزان خون رسانی به اعضاء بدن راافزایش، سیستم ایمنی بدن ویایانه های اعصاب را تحریک ، بافتهای عضلانی و کلاژن را ایجاد ، سلولهای جدید سالم را تولید، وضعیت بهبودی زخمها و تشکیل لخته را بهبود و التهابات بدن را کاهش داد.

****


منبع: مقاله " لیزردرمانی برای آسیبهای نخاعی" -مترجم: مهندس عباس كاشي - (This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان -آذر ماه 1388 - برگرفته از سایت : http://www.ehow.com

 

 


لوازم جانبی ويلچر می توانند آسایش و راحتی بيشتري را براي زندگی روزمره شما فراهم آورند . در زیر برخی از این لوازم جانبی که در واقع توصیه شده که هیچگاه بدون آنها نباشید و بهتر است همیشه همراه داشته باشید ،‌ قيد شده است :
1- چتر - هر كسي ممكن است درزندگي خود با ريزش باران مواجه شود . اما قطعا" شما به عنوان یک فرد ویلچری دوست نداريد هنگام بارندگي ، خيس شويد. بنابراین تجهیز ويلچر به يك نگهدارنده چتر و همراه داشتن يك چتر مخصوص ويلچر ،‌ ضمن آزاد نگه داشتن دستها ، شما را در برابر یک رگبار ناگهانی و یا حتی حفاظت از خورشید آماده نگه دارد . در اين صورت فقط با فشردن یک دکمه ، چتر شما باز می شود . معمولا" برای تسهیل دسترسی به چتر، آن را بر روی دستگيره ويلچر نصب مي کنند .

2- جا ليواني – مسلما"کسی که روي ويلچر باشد ، قادر نخواهد بود که هنگام حرکت دادن ویلچر خود ،چیزهائی مانند یک فنجان یا بطری آب راهم در دستهای خود نگه دارد – چرا كه نیاز دارد دست هایش آزاد باشد تا بتواند ويلچرخود را حركت دهد. يا مثلا" اگر بخواهد چیزی مانند یک لیوان را روی میز قرار دهد ، باید به سمت جلو خم شود ، که این حالت ممکن است منجر به سر خوردن و افتادن او گردد . ازاین رو تجهیز ويلچربه یک نگهدارنده فنجان اجازه می دهد تا فرد بتواند به راحتی نوشیدنی خود را مانند هر کس دیگری در دسترس خود نگه داشته باشد .


3- سینی


سینی های مخصوص ويلچر برای افراد شاغل و یا دانش آموزان و دانشجویانی که به كار نوشتن مي پردازند ، یا كساني كه از می خواهند از لپ تاپ استفاده كنند ، وسیله ای عالي هستند . با در اختیار داشتن این وسیله به جای رفتن جلوي یک میز ، می توان سینی ويلچر را به سادگی به سمت بالا چرخانده وآن را در دسترس خود قرار دهد . با همراه داشتن سيني ، فرد می تواند بدون نياز به استفاه از ميز تحرير در کلاسهای درس خود حاضر شده و يادداشت برداري هاي خود را انجام دهد .

همچنین از سینی ها می توان در يك محل مناسب ،‌ برای خوردن و نوشیدن در حين تفريح استفاده نمود .


4- دستکش - هل دادن ويلچرهاي دستي مي تواند منجر به زبري و حتي پينه بستن دستهاي شما شود . ضمن اينكه دست افراد ویلچری معمولا" در معرض تماس با مواد کثیف و يا بالقوه ناامن قرار دارد. بنابراين توصیه بر این است که سعی کنید دستکش بپوشید تا دستهاي شما خوب و عاري از آلودگي وآسيب بمانند .


5-رفلكتورها – همواره و در همه جا ایمنی شما يك موضوع مهم محسوب می شود . یعنی ضمن اينكه باید استقلال شما افزايش پيدا كند ، ایمنی شما ‌هم بايد حفظ شود . یک راه برای تحقق این مهم استفاده از رفلکتورها می باشد ، بطوري كه شما با استفاده از این وسائل به راحتی قابل مشاهده و تشخیص خواهید شد . این وسائل روی پشتی صندلی ویلچر یا چرخ آن قابل استفاده هستند .


معمولا" رفلکتورها بر اساس صحبت ، چراغهاي تعبیه شده در پشت صندلی ویلچر ، یا جلیقه های بازتاب کننده نور به شما این امکان را می دهند تا به خوبی بوسیله سایر وسائط نقلیه دیده شوید . در ضمن پوشیدن کلاه ایمنی در شب نیز به عنوان یک ایده احتیاطی توصیه می گردد .


6- رمپ قابل حمل -

ما به عنوان افراد ویلچری همیشه مجبور نیستیم از رمپ ها دائمي استفاده کنیم . به هر حال هنوز هم مکان های زیادی هستند که براي ويلچر مناسب سازي نشده اند . بنابراين همراه داشتن یک رمپ قابل حمل می تواند هر گذرگاه و یا پیاده روي در پيش روي ما را به یک نقطه قابل دسترس ويلچر تبدیل كند .



7- صفحه انتقال یا برانکار قابل حمل – هنگامي كه شما دوست داريد يا الزام داريد به جائي برويد كه ويلچر قادر به عبور از آنجا نيست ، وسائلی همچون صفحات انتقال یا برانکارهایی مثل توک N- کری مي توانند در چنین مواقعی کار جابجا کردن شما را تسهيل كنند .

8- به هنگام فعالیتهايي مانند گردش در طبیعتهائی مثل كنار ساحل ، بازدید از دوستان و خویشاوندان ، خراب بودن یا شدن آسانسورها ، و یا به هنگام هشدار بلاياي طبيعي مانند گردباد و زلزله و نیاز به رفتن به جاهای امن مانند زیرزمین ، هرگز نباید شما در حاشیه قرار بگيريد . بنابراين تجهيزاتي مانند توک N- کری و یا مشابه آن می تواند به حركت دادن شما كمك كند .

در هر حال ، اضافه کردن اين لوازم جانبی به ويلچر باعث می شود كه كارآئي ويلچر شما ارتقاء پيدا كند . این که شما یک دانش جوي فعال هستید ، يا فردي اجرایی هستيد ، و یا هر جایی كه باشيد ،‌ فرقي نمي كند ، این لوازم جانبی می توانند كيفيت زندگی شما را بالا مي برد ، و به شما كمك مي كنند تا مستقل تر و بهتری را داشته باشيد .

 

 

****


منبع : مقاله " لوازم جانبی ضروری برای ويلچر جهت استفاده روزمره " – مترجم : مهندس عباس کاشی ( This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.) - انتشار : انجمن معلولان ضایعه نخاعی استان تهران - آبان ماه سال 1392- برگرفته از سایت : http://www.handicapped-mobility-aids.com

 

Page 7 of 23

ورود به سایت



بازدید از سایت

Visitors
40
Articles
281
Web Links
3
Articles View Hits
172940

حاضرین در سایت

We have 15 guests and no members online