نكاتي پيرامون ويلچر

 

در بسياري از بيماران مبتلا به اختلال حركتي داشتن ويلچر مناسب جزء اصل زندگي اين افراد است. و به قول يكي از بيماران آسيب نخاع "ويلچر بد بدتر از همسر بداست". با توجه به تنوع فراوان ويلچرها و وسايل جانبي آن در حال حاضر تجويز ويلچر در كلينيك هاي خاص (Seat clinic ) انجام مي شود. در كشور ما كارشناسان كاردرماني در اين زمينه اطلاعات لازم را در اختيار بيماران قرار مي دهند.

در اينجا به نكاتي در انتخاب ويلچر مناسب اشاره مي كنيم:

هدف از تجويز ويلچر


1) به حد اكثر رساندن تحرك فرد بطور مستقل

2) پيشگيري يا به حداقل رساندن بد فرمي ها ياآسيبهاي مختلف در اندامها مثل زخم بستر، خم شدن مفاصل، بد شكلي مفاصل

3)به حداكثر رساندن عملكرد فرد

4)بهبود تصور فرد از بدن خودش

5)حداقل رساندن هزينه و مشكلات نگهداري ويلچر

انواع فريم(چهارچوب)

بيشترين نوع ويلچر مورد استفاده، نوع خم شو(تاشو) است. ويلچرهائي كه تا شونده نيستند محكمتر بوده و ديرتر خراب مي شوند اما جابجائي ويلچر مشكل است. ويلچرهاي تاشو قابل جابجا كردن مي باشند اما سنگين تر بوده، زودتر خراب مي شوند و حركت دادن آنها انرژي بيشتري لازم دارد.

دستگيره


به حلقه اي كه با آن ويلچر را به جلو مي رانيمhand rim يا دستگيره مي گوئيم. هر چه دستگيره بزرگتر باشد، جلو بردن ويلچر راحت تر

است. دستها نيز بايد تحرك بيشتري داشته باشند، اگر دستگيره كوچك تر شود با حركت كمتر دست، ويلچر به ميزان بيشتري جلو مي رود اما نيروي بيشتري لازم است و فشار بيشتري به دست وارد مي شود لذا دستگيره هاي كوچك در ويلچرهاي مسابقه استفاده مي شوند.

چرخ جلو

انواع مختلف چرخ جلو وجود دارد. چرخهاي كوچك كه از جنس پلاستيك سفت است در جاهاي صاف مناسب مي باشند.

صندلي


صندلي از جنسهاي مختلفي مثل برزنت يا وينيل ساخته مي شود. نوع ساخته شده از وينيل گرم بوده و باعث تعريق مي شود. انواع داكرون ونايلون سبكتر بوده و باعث ايجاد تعريق كمتري مي شوند. زاويه نشيمنگاه صندلي نيز اهميت دارد. در حالت معمولي اين زاويه 10-0 درجه است اما در ويلچرهاي ورزشي تا 20 درجه است. هرچه زاويه بيشتر باشد، پايداري فرد بر روي ويلچر بيشتر مي شود اما احتمال ايجاد زخم بستر نيز زيادتر مي شود.

بالشتك ها

در هر ويلچري بسته به مشكل بيمار بايد از بالشتك مناسب استفاده كرد. انواع آن شامل: ابر، ژل و كيسه هاي هوائي است كه خود اين انواع نيز دسته هاي گوناگون دارد. بايد بالشتك طوري تنظيم شود كه انحناي كمري كه بصورت طبيعي وجود دارد حفظ شود.

پشتي

تنظيم پشتي بر اساس ميزان كنترل لازم و تحرك فرد انجام مي شود. هر چه پشتي بالاتر باشد، حمايت بيشتري از كمر وپشت به بيمار داده مي شود اما تحرك فرد كمتر مي شود. برخي از ويلچرها داراي قابليت خم شدن پشتي مي باشند.

محل قرارگيري

اهميت محل قرارگيري پا در حفظ تعادل، داشتن وضعيت مناسب و حفظ پا از آسيب و ضربه است. قرار گرفتن مچ پا باعث كاهش فشار بر ناحيه ران و باسن مي شود. بيشترين نوع مورد استفاده انواع متحرك است تا فرد بتواند در تحرك آزادي بيشتري داشته باشد. در صورتي كه در خم شدن زانو مشكلي وجود داشته باشد از انواع خاص آن استفاده مي شود.

ويلچر موتوري

برخي از بيماران نيازمند ويلچر موتوري مي باشند. اين نوع ويلچر به دو نوع كلي تقسيم مي شوند يك نوع كه موتور داخل ويلچر است و نوع ديگر كه مي توان در صورت لزوم موتور را بر روي ويلچر سوار كرد يا آنرا جدا كرد.

اسكوتر

در افرادي كه قدرت حركتي كمي دارند مثل بيماراني كه سائيدگي شديد مفصل دارند، بيماران قلبي يا حتي افراد مبتلا به ام اس از اسكوتر استفاده مي شود. اسكوتر بصورت سه چرخه موتوردار است و حتي قابل استفاده در منزل نيز مي باشد.

اندازه ويلچر

اندازه ويلچر بسيار مهم است و بايد توسط كارشناسان كاردرماني تنظيم شود. بعنوان مثال بزرگ بودن ويلچر مي تواند باعث خم شدن ستون فقرات (اسكوليوز) يا تشديد آن گردد.

محل قرارگيري ساعد Arm through

هدف از گذاشتن آن حفظ تعادل و پايداري فرد است. همچنين فردي كه دچار ضايعه نخاعي است بايد هر 20 دقيقه بمدت 20 ثانيه خودش را بلند كند تا از ايجاد زخم بستر پيشگيري بعمل آيد. داشتن دسته باعث كاهش فشار به مهره هاي كمري شده و اگر فردي كمر درد دارد حتما بايد از ويلچر دسته دار استفاده كند.

انواع مختلف آن شامل: نوع ثابت، نوع قابل جدا شدن، نوع كوتاه براي كارهاي پشت ميز و ... است.

ترمز

ترمز يكي از مهمترين بخش هاي ويلچر است كه مرتبا بايد كنترل شود. در غير اين صورت مي تواند باعث ايجاد خطرات مختلفي براي بيمار شود. انواع مختلف ترمز وجود دارد، برخي با فشاردادن قفل مي شوند و برخي با كشيدن. برخي از آنها در درجات مختلف تنظيم مي گردد. در افرادي كه دستها قدرت كمتري دارند مي توان از ترمز با دسته بلند استفاده كرد. وسيله اي بنام كمك ترمز نيز وجود دارد كه اجازه حركت يكطرفه به ويلچر مي دهد و مي تواند به بالا رفتن از شيب كمك كند.

ضد واژگوني

براي آنكه ويلچر از عقب واژگون نشود چرخهاي كوچكي به عقب ويلچر وصل مي شود.

انواع چرخها:

اتصال محور رينگ توسط اسپوك يا مگ است.

دو نوع عمده چرخها"اسپوك دار"و"مگMag ناميده مي شود. نوع مگ بخاطر ساخته شدن چرخ از منيزيم به اين نام ناميده شد ولي در حال حاضر اكثرا از لاستيك ساخته مي شوند. نوع مگ بسيار مقاوم است و نياز به نگهداري كمتري دارد اما سنگينتر از اسپوك است اما نوع اسپوك سبكتر است و اما نياز به تنظيم دارد.

تاير

سه نوع تاير وجود دارد: تيوب دار، بدون تيوب وتوپر.نوع تيوب دار سبك بود و براي اكثر مواقع انتخاب مناسبي است. نوع بدون تيوب سنگين تر است ولي براي مكان هاي صاف مثل داخل بيمارستان مفيد است اما در مكانهاي ناهموار استفاده از آن دشوار است اما پنچر نمي شود.

زاويه چرخ


زاويه چرخها را كامبر camber مي گويند. هر چه زاويه بيشتر باشد(چرخها خم باشند) ويلچر پايدارتر است و امكان زمين خوردن كمتر است و جلو بردن ويلچر راحتر مي شوند اما تاير زودتر خراب مي شود بنابراين اكثرا در ويلچرهاي مسابقه اين زاويه را زيادتر مي كنند.

****

منبع : مقاله " نكاتي پيرامون ويلچر " تهيه كنندگان : دکتر غلامرضا رئیسی ، دکـتر طناز احدی -برگرفته ازhttp://rehab.blogfa.com/cat-11.aspx

نكات مهم در انتخاب ويلچر

 

معمولا"موقعي كه مي خواهيد يك ويلچر انتخاب كنيد،گزينه هاي زيادي درپيش روداريد.بطوركلي ويلچرمناسب از اهميت زيادي برخورداراست، به دليل اين كه اين وسيله مي تواندبه شما كمك كندتابسياري ازفعاليتهاي موردنظرتان راانجام دهيد.صندلي ومحل نشستن شمالازم است كه هميشه متناسب با بدن ، توانائي و شيوه زندگي شماباشد.


انواع ويلچر
سطح ضايعه من چيست؟
هرروزچه برنامه اي رامي توانم براي خودم داشته باشم؟
چه مواقعي نيازبه كمك دارم؟


درموقع تصميم گيري درمورد اينكه ويلچر دستي براي شما بهتراست يا ويلچربرقي، لازم است كه توانائيها وميزان انرژي خودرابشناسيد .پزشكان وفيزيوتراپهامي تواننددرمورد نحوه تاثيرضايعه شما برروي دامنه حركات وقواي جسمي شما توضيح دهند .شما ويلچررابراي كمك به تسهيل حركت وانجام فعاليتهاي روزمره خودنيازداريد.
استفاده ازويلچرهاي دستي نيازمند اين است كه قدرت اندامهاي بالاتنه درحدخوبي باشد.برخي ازويلچرهاي دستي ،ويلچرهاي سبك وزن ناميده مي شوند. موادجديدي كه امروزه درساخت چارچوب وچرخهاي آنها مورداستفاده قرارمي گيرند، وزن كمي دارند. اين ويلچرها ممكن است وزني بين 12 تا 45 پوند(حدود5/5 تا 20 كيلوگرم) داشته باشند. يك سيستم برقي به همراه يك باتري مي تواندبه ويلچرهاي دستي اضافه گردد. برخي از سيستم هاي برقي كوچك ،جهت هل دادنهاي مشكل ويا طولاني مدت مفيدهستند.
درويلچرهاي برقي جهت تامين نيرو يا حركت دادن ويلچر ازيك باتري استفاده مي شود.اين نوع ويلچرها سنگين ترهستند،بخاطراينكه منبع تامين برق و دستگاههاي كنترل هم ،به ويلچر اضافه شده اند. كليدهاي كنترل سرعت وتغييرجهت در ويلچرهاي برقي انواع مختلفي دارند. برخي ازكليدهاي كنترل مي توانندبه وسيله دستها ،سرويا حتي چانه افراد عمل كنند. صندلي بعضي ازويلچرهاي برقي قابليت حركت دادن به سمت بالا وپائين ، يا خم و راست شدن به پشت و جلو دارند.


انجام فعاليتها و ويلچر
كجامن ويلچرم را مي توانم استفاده كنم؟
ازچه فعاليتهاي خاصي من لذت مي برم؟
آيامي توان براي محل كار،محل تحصيل ، وجهت فعاليتهاي بيرون ازمنزل ازيك ويلچر استفاده كرد؟
هميشه بايدويلچري را انتخاب كنيدكه بتوانيد توسط آن فعاليتهاي روزانه خودرا براحتي انجام دهيدومانعي براي اجراي كارهاي شماايجادنكند . استحكام ويلچر ، به چارچوب آن بستگي دارد. هم چنين يكسري وسايل جانبي موردنياز است كه بايدبراي استفاده روزمره وشرايط آب وهوائي مختلف ،آماده استفاده شما باشند.براي نمونه انواع مختلف لاستيكها،بايد جهت اجراي فعاليتهاي داخل وخارج منزل دردسترس فردقرارداشته باشند. بطوركلي لازم است شما ويلچري راانتخاب كنيد كه بتوانيد توسط آن مسافت مناسبي راطي نمائيد.
هميشه طرح و اندازه صندلي ويلچرخود را موردتوجه قراردهيد. سعي كنيد اين قدرت راپيداكنيد كه بتوانيد به آساني درمنزل يامحل كارخودحركت كنيد. براي اينكه شكل واندازه ويلچرشما درمنزل يا محيط كار قابل استفاده باشد ، ممكن است به اجرا ي يكسري تغييرات نيازداشته باشيد .بعضي از تغييرات امكان داردخيلي ساده باشند مانند افزايش دادن ارتفاع يك ميز .امايكي ازتغييرات ضروري ،افزايش عرض چارچوب درها مي باشد .


آيا شمابراي قراردادن ويلچرتان درخودرو ي خود ،به نوع تاشو يا انواعي كه چرخهاي آنها قابل جداشدن هستند،نيازداريد؟
ويلچرهائي خاصي نيز وجوددارندكه براي فعاليتهاي ورزشي،امورخارج ازمنزل ومسافرت طراحي شده اند. معمولا"هزينه اين نوع ويلچرها ازطريق بيمه قابل پرداخت نمي باشد.


ويژگيهاي ويلچر
چه خصوصياتي باعث مي شوندكه صندلي ويلچر شما راحت ترباشد؟
چه لوازم اضافي باعث مي شوندكه اجراي فعاليتهاي روزمره شما آسانترانجام شوند؟
شمامي توانيدازفيزيوتراپ خود و مسئولين فروش تجهيزات ،درمورد ويژگيهاي ساختاري ويلچر پرس وجوكنيد. توجه داشته باشيدكه آيا كنترلها ياترمزها به آساني قابل استفاده هستند؟ آيا جاپائي هاي ويلچر قابليت تنظيم، حركت دادن،و يا جداشدن رادارند؟ آيادسته صندلي به شكلي است بتوانيدفعاليتهاي خودرابه بهترين وجه ممكن انجام دهيد؟ آيا وجوديك صفحه (سيني) دربالاي پاهاي شما ،مفيدخواهدبود؟
صندلي مناسب ،ازبخشهاي مهم ويلچرمحسوب مي شود .درواقع تشكچه وپشتي صندلي كه انواع متنوعي دارند ،مي توانندبه صندلي ويلچراضافه شوند. تشكچه وپشتي صندلي به شماكمك مي كندكه وضعيت استقراربدنتان بهترشود. استفاده ازتشكچه صندلي مناسب، درافرادي كه درناحيه باسن خود داراي حس كمي هستند،جهت پيشگيري اززخمهاي فشاري الزامي است. پشتي هاي خاصي نيزوجوددارندكه ازبروز زخمهاي فشاري، دردنواحي پشت و ناهنجاريهاي ستون فقرات كه دراثر استقرار بدن دروضعيت غلط درطولاني مدت به وجودمي آيند، جلوگيري مي كنند.
نشستن صحيح ،باعث توزيع وزن شما روي صندلي مي گردد.اين موضوع مانع ازسرخوردن شما برروي پشت شده و ازبيرون افتادن شما ازصندلي ويلچرجلوگيري مي كند.مناسب بودن صندلي سبب مي شود بهترين توان حركتي،دامنه حركتي ،ثبات بدن وراحتي رابه دست آوريد.
بروز عوارض ناشي از زخمهاي فشاري يا مشكلات حاصل از وضعيت نامناسب بدن مي تواند علامتي ازاين مسئله باشدكه لازم است شما تشكچه صندلي خودياپشتي آن راتغييردهيد.متخصصين فيزيوتراپي قادرندبه شما انواع تشكچه هارا نشان داده وتوضيح دهندكه كداميك ازآنان براي شما بهتراست.


نقل وانتقالات
شماازچه نوع وسيله اي براي نقل وانتقالات خود استفاده مي كنيد؟
آيا شمابراي كارجابجا مي شويد يا براي تفريح وسرگرمي؟
توجه داشته باشيدكه چه نوع وسيله اي را براي آمدورفت خوداستفاده مي كنيد. درهرشرايطي ويلچر تان بايد به شكلي باشدكه حمل ونقل شما به آساني انجام شود . اگرمي خواهيدبا خودرو يا وانت باررانندگي كنيد،توجه داشته باشيدكه چطور مي خواهيد ويلچرتان رابه درون خودروي خود وارد ويا ازآن خارج كرد ؟ آياشما مي خواهيداين كار راخودتان به تنهائي انجام دهيد يا ازكس ديگري كمك مي گيريد؟
بعضي ازخودروهاي ون طوري طراحي شده اندكه به شمااجازه مي دهند، درحاليكه روي ويلچرخود نشسته ايد،رانندگي كنيد.اما اگرشما ازآن دسته افرادي باشيدكه هنگام نشستن روي ويلچر، قدخيلي بلندي داريد،قادرنخواهيد بود كه جهت رانندگي پشت فرمان آنها مستقر شويد .
آيا شماازوسايل نقليه عمومي (نظيراتوبوس يا تاكسي) براي جابجائي خوداستفاده مي كنيد؟
آيا شما ازخطوط هواپيمائي نيزاستفاده مي كنيد؟برخي ازويلچرها براي اين گونه جابجائيها آسانترهستند. بعضي ازشركتهاي هواپيمائي نسبت به استفاده ازيكسري باتريها (كه درويلچرها بكاررفته) محدوديتهائي قائل مي شوند.


ظاهرويلچرشما
ظاهرويلچرشماتاچه اندازه داراي اهميت است؟
شكل وظاهرويلچرشما ممكن است براي شما اهميت داشته باشد. ويلچرها رامي توان به همه اشكال،اندازه هاورنگها تهيه نمود. حتي يك سري ضمائم مي توانندبراي شكل ويلچرشما مناسب باشند! شما هم سعي كنيدرنگ وعناصري راكه دوست داريد، انتخاب كنيد .


هزينه ويلچرشما
براي تهيه ويلچرخودازچه كمك هزينه هائي مي توانيداستفاده نمائيد؟
دراكثرموارد هزينه تهيه اولين ويلچر،توسط شركتهايي مثل سازمان بيمه خدمات درماني ، مراكز مراقبتهاي پزشكي و داروئي ،يا سازمانهاي پرداخت كننده غرامت تصادفات تامين مي شود. ابتدا بفهميد تحت پوشش كداميك ازمراكز حمايتي قرارداريد.
لازم است كه بيمه يا پوشش درماني خودرا دقيقا" بررسي كنيدتا ببينيدتحت چه پوششهائي قرارداريد. وچه مبلغي بابت تهيه يك ويلچرجديد به شما تعلق مي گيرد؟ بايدبدانيدكه معمولا" تعويض يك ويلچر چگونه انجام مي شود و دراين خصوص چه مبلغي به شما تعلق خواهدگرفت؟ برخي ازشركتهاي بيمه ، ومراكز مراقبتهاي پزشكي و داروئي هر5 سال يكبار،يك ويلچرجديدرابراي افرادتحت پوشش خود خريداري مي كنند.بعضي ازبيمه ها نيزدرتمام دوره زندگي افراد،تنها هزينه تهيه يك ويلچر را پوشش مي دهند .همچنين گاهي ،بيمه ها هزينه كامل تهيه ويلچروبعضي اوقات تنها درصدي ازهزينه ها رامتقبل مي شوند.
بنابراين نوع ويلچري كه شما خريداري مي كنيد، به مقداربودجه شما وميزان حمايتي كه دستگاههاي ذيربط شما راتحت پوشش قرارمي دهد،بستگي دارد.
بطوركلي ويلچرها خيلي گران هستند. معمولا"هزينه تهيه ويلچرهاي دستي 800 تا 2000 دلار وويلچرهاي برقي بين 5000 تا 18000 دلارمي باشد. لازم است كه درخريدخودنهايت دقت را بعمل آوريد وكاملا"مطمئن شويدكه ويلچرمناسبي رابراي خودتان انتخاب كرده ايد. توجه داشته باشيد اين موضوع درواقع يك سرمايه گذاري بزرگ محسوب مي شود.


چك ليستي براي خريداران ويلچر
آياشما درمورد آنچه كه نيازداريد و آنچه كه درخواست داريد،فكركرده ايد؟ چگونه پاسخ سئوالاتي را كه براي شما مطرح است، به دست مي آوريد؟ نكاتي وجوددارندكه وقتي آمادگي استفاده ازويلچررابدست آورديد، مي توانيد با پزشك وفيزيوتراپ خودمشورت نمائيد.اما بطوركلي بهتراست قبل ازتهيه ويلچرخود چك ليست زيررا موردتوجه قراردهيد:


◦ سطح ضايعه من چيست؟
◦ چه برنامه روزمره اي مي توانم براي خودم داشته باشم؟چه مواقعي نيازبه كمك دارم؟
◦ ويلچرم را درچه جاهائي مي خواهم استفاده كنم؟
◦ ازانجام چه فعاليتهاي خاصي لذت مي برم؟
◦ آيا براي محل كار، براي محل تحصيل، و فعاليتهاي خارج ازمنزل خود، مي خواهم ازيك ويلچراستفاده كنم؟
◦ چه ويژگيهائي باعث مي شوند، ويلچرمن راحت ترباشد؟
◦ استفاده ازچه وسايلي موجب خواهندشد كه انجام فعاليتهاي روزمره من راحت ترانجام گيرند؟
◦ ازچه نوع نوع وسيله اي براي نقل وانتقالات خود استفاده مي كنم؟ آيا براي انجام كاري جابجا مي شوم يا براي تفريح ؟
◦ به چه سبب ظاهر ويلچرمن اهميت دارد؟
◦ ازنظر مالي چه منابعي ، جهت كمك به تهيه ويلچر دراختيار دارم؟


درهرحال:
قبل ازاتخاذ تصميم نهائي درمورد تهيه ويلچر: نكات زيررامورد توجه قراردهيد:
◦ باتعدادي ازمتخصصين توانبخشي صحبت كنيد و نظرات آنان را درمورد ويلچري كه مناسب وضعيت شماباشد، جويا شويد. كارشناسان تفريح درماني نيزمي توانند درموردويژگيهاي خاص ويلچرها يا درخصوص ويلچري كه جهت انجام فعاليتهاي گردشي وتفريحي شما مناسب است،نظردهند.
◦ ازمتخصصين كاردرماني خودبخواهيدتادرمورد نوع صندلي يا ويژگيهائي كه مي توانند باعث راحتي انجام فعاليتهاي روزمره شما ،درمحل كاريا منزل شوند، پيشنهاددهند.
◦ باسايرافرادي كه ازويلچراستفاده مي كنند،صحبت كنيد.به ويلچرآنان نگاه كنيد،وببينيدكه ويلچرآنان چه ويژگيهائي دارد.از آنهابپرسيدكه چه چيزهائي رادرموردويلچرخود دوست دارندوچه چيزهائي رادوست ندارند. همچنين ببينيد، اگرآنهابخواهندويلچرديگري بخرند،چه نكات جديدي رامورد توجه قرارمي دهند.
◦ جهت آشنائي بيشتردرموردانواع ويلچرها،ازفهرست منابع معتبر استفاده نمائيد . همچنين براي كسب اطلاعات درخصوص انواع ، اشكال ،ويژگيها ، و قيمت ويلچرها مي توانيدباشركتهاي تهيه كننده ويلچرتماس بگيريد.
◦ وقت ملاقاتي را با فيزيوتراپ خودهماهنگ كنيدتا ويلچر وتشكچه جديد خودراموردارزيابي قرارداده وآن را متناسب با وضعيت خود تنظيم نمائيد.


بعدازخريدويلچر :جهت كسب بهترين نتيجه به نكات زيرتوجه كنيد:
◦ ضمانت نامه ويلچررامطالعه نموده و اگرسئوالاتي داشتيد بپرسيد. مطمئن باشيد ازهرآنچه كه لازم بوده، اطلاع پيداكرده ايد.خيلي ازويلچرها ازنظرچارچوب گارانتي مادام العمر دارند. سعي كنيد، تا وقتي كه ازگارانتي داشتن محصولي مطمئن نشده ايد،ازآن استفاده نكنيد.
◦ ازويلچرخودمراقبت نمائيد! و توجه داشته باشيدكه سرويس نگهداري وتنظيم منظم آن اهميت خيلي زيادي دارد.بطوركلي سفت كردن پيچهائي كه شل شده اند،مي تواندازخرابيهاي كلي ويلچر شماجلوگيري كند.
◦ درمواقعي كه شما معاينات پزشكي سالانه داريد،ازفيزيوتراپ خودبخواهيدكه وضعيت نشستن و صندلي ويلچرتان رامجددا"ارزيابي نمايد.چراكه بديهي است با گذشت زمان يكسري تغييرات ايجاد مي شوند.
◦ چنانچه شما درطول انجام فعاليتهاي روزمره خودبا مشكلي مواجه شديد و يا دردي را حس كرديد،سريعا" جهت ارزيابي مجددبه فيزيوتراپ خودمراجعه نمائيد.امكان دارد لازم باشد،با انجام يكسري تنظيمات مختصر دروضعيت نشستن ،مشكل شما براحتي برطرف شود.
◦ سعي كنيد هميشه اطلاعات خودرا به روزكنيد.مقالات موجوددرمجلات رامطالعه كرده و با اشكال و ويژگيهاي ويلچرهاي جديدآشنا شويد.


******


منبع : مقاله:" Selecting a Wheelchairs " – مترجم: مهندس عباس كاشي (این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان فروردين ماه 1388 - برگرفته از: Medical RRT in Secondary Complications in SCI

متخصصين روشهاي مختلفي را به افرادنخاعي آموزش مي دهند تا آنهابتوانند بطورايمن جابجاشده ودرجريان جابجائي ها ازبدن وبه ويژه پوست خودحفاظت نمايند . بطوركلي جابجائی افرادنخاعي بايستي طبق قوانين خاصي انجام شودكه مهمترين آنها ازقرارزيرند:


• تا آنجا که ممکن است بايستی بين سطوح جابجائی فاصله کمی وجود داشته باشد.
• ارتفاع سطوح جابجائی بايستی تا آنجاكه امکان دارد برابرباشند يا تا حد امکان در يک سطح باشد.
• به هنگام جابجائی نبايستي پوست قسمتهاي مختلف بدن روی ويلچر ، جاپايی، صندلی وان يا ساير سطوح کشيده شود. چراكه مي تواند باعث ايجاد آسيب پوستی شود.
• هميشه قبل از جابجائی ،بايدسطوح انتقال را محکم وثابت نمود.( بطورمثال بايدترمزسطوحي مانندتخت را قفل نمود )
• هميشه بايدمطمئن شويد که سوند يا وسايل ديگري كه به خارج بدن متصل هستند، در هنگام جابجائی به چيزی گير نکند.
• هميشه قبل از جابجائی بايد تکيه گاه دستها، جاپايی و اهرم ترمز را کنار بزنيد. چرا که ممکن است برروي جابجائی فردتاثير بگذارند.
• هميشه بايداطمينان داشت که قبل از جابجائی و در حين آن در حالت متعادلی قرار داشته باشيد.
• از پوشيدن کفش های ليز و لغزنده خودداري کنيد.
• درصورت امکان سعی کنيد از سمت قوی بدن خود جابجا شويد.
• هنگام جابجائی در خودرو بايدمراقب بود که سر فرد با شيشه درب خودرو اصابت ناگهانی نداشته باشد. همچنين بايدصندلی خودرو تا حد ممکن به سمت عقب كشيده شود. اين مسئله می تواند جهت تکيه دادن به پشتی صندلی نيز مفيد باشد.
• موقعی که فاصله جابجائی زياد باشد، جهت ايمنی بيشتر ،بهتراست از يک سطح انتقال استفاده شود. بايداطمينان پيدا کرد که سطح انتقال ازيك سو کاملا" در زير سرين شخص و ازسمت ديگرروی سطح جابجائی موردنظر قرار گيرد. سطح انتقال نبايستی بعنوان سطحی جهت سرخوردن مورد استفاده قرار گيردو لازم است هنگام جابجائي كليه موانع كنارزده شوند.
• هر موقع که فردتوانائي كافي نداشته باشد ، جهت ايجاد تعادل خودبه هنگام جابجائی بايد کسی را بعنوان مراقب به منظور کمک کردن داشته باشد.دراين خصوص بهتراست به نكات زيرتوجه نمود:
◦ معمولا"بايد جهت توضيح فنون مناسب جابجائی به مراقبين وكمك كنندگان ، وقتي اختصاص داده شود.
◦ بايدبه کمک کننده توصيه کرد که در حين جابجائی زانوهای خود را خم کند و قسمت پائين پشت (كمر) خود را صاف نگه ندارد تا از آسيب او جلوگيری شود.
◦ هنگام جابجائی ، شخص کمک کننده بايدسعي كندروي پاهای خود بلند شود(نه روي كمر)، تاازواردشدن فشاربر روی پشت خود جلوگيري نمودوباعث آسيب ديدگي اونشود.
◦ مراقبين بايدهميشه درحد توان خود عمل نمايند. وبايستي توجه داشت كه آنان تنها بايددر مواردي كمك كنندكه فردخود قادر به انجام آنها نيست.
◦ مراقب بايستی ،هنگام كمك جهت جابجائي فردنخاعي، همواره طوري قراربگيرد كه بتواندجهتي كه فردتصميم به جابجائي دارد، را به خوبي ببيند.
◦ هنگام جابجائی بايدفردنخاعي و مراقب او بايكديگركاملا"هماهنگي داشته باشند،وبهتراست براي اين منظور بعد از شمارش تا سه عدد ، هماهنگ با يكديگر حرکت كرده وجابجائي موردنظر را انجام دهند.
◦ توصيه نمی شود که در جابجائیها ازکمربندها يا تسمه های نواري يا حلقه ای (كه در بالای زانوی بيمار قرار گرفته و جهت بلندكردن پاهاي بيماركمك مي كنند)استفاده شوند. بنابراين بهتراست شخص کمک کننده دستهای خود را بطورمناسب در زير باسن بيمار مستقركرده وبه جابجائي اوكمك كند.
◦هنگام جابجائي روی ويلچرهای برقی، بايدمطمئن شد که برق ويلچر قطع باشد و موتور نيز قفل گردد.

روشهاي اصلاح وضعيت بدن روی ويلچر(بطوردائم) وهدف ازآن

هر شخص بايد به منظور جلوگيری از آسيب پوست قسمتهای استخوانی خود،بهتراست سعي كند تاآنجاكه امكان دارددر انتهای قسمت عقب صندلی جای بگيرد.
آسيب های پوستی بيشتردر ناحيه ساکرال ( خاجی ) و موقعی ايجاد مي شوند که شخص بطور صحيح روی ويلچر ننشيند.به همين جهت اين نوع نشستن به " نشستن خاجي " معروف شده است.
بطوركلي جهت ايجادتغييروضعيت وكاهش فشارهاي وارده بربدن به هنگام استقرارروي ويلچرمي توان ازروشهاي زير استفاده كرد:

1)بلندكردن پشت رانها ازروي صندلی و حركت دادن آن به سمت عقب - باكمك يك نفر


الف- حالتي كه کمک کننده در جلوي فردنخاعي قرارمي گيرد
دراين روش مراحل كاربه شرح زيراست:
1. ترمزهای ويلچر بايد قفل شوند.
2. شخص کمک کننده در جلوی ويلچر مستقر می گردد.
3. جهت استقرار در وضعيت مناسب، کمک کننده بايستی ران هاي بيمار را به سمت جلو حرکت دهد بطوری که پاهای اوبتواند به کف زمين برسد.
4. زانوهای کمک کننده بايستی دو طرف زانوهاي بيمار قرار گيرد. ( البته نه نزديك رانهاي او )
5. درصورت امكان بيمارمي تواندباكمك دست های خودكه درطرفين خودقرارداده به سمت جلو خم شود .
6. فرد کمک کننده زير باسن بيمار را می گيرد.
7. فرد کمک کننده بيمار را مختصری به سمت بالا و جلو می کشد و به دنبال آن سريعا" زانوهای بيمار را با زانوهای خود هل می دهد تا ران های او به سمت عقب صندلی حرکت نمايد.

ب-حالتي كه کمک کننده در پشت فردنخاعي قرارمي گيرد
دراين روش مراحل كاربه شرح زيراست:
1. شخص کمک کننده در پشت ويلچر می ايستد.
2. دستهای بيمار را در عرض قفسه سينه او بطور متقاطع قرارمي دهد.
3. کمک کننده دستهای خود را درزير دستهای بيمار بهم رسانده و مچ دستان بيما ررانيز می گيرد وبا دستهاي خودبيماررا در آغوش مي گيرد.
4. با سه شماره، کمک کننده بيمار را به سمت بالا وعقب بلندمي كند.


2)بلندكردن پشت رانها ،روي صندلی و حركت دادن آن به سمت عقب - باكمك دو نفر
دراين روش مراحل كاربه شرح زيراست:
1. ترمزهای ويلچر خود را قفل کنيد.
2. يکی از کمک کننده ها درپشت و ديگری در جلو می ايستد.
3. دستهای بيمار بايد در عرض قفسه سينه بطور ضربدری قرار داده شوند.
4. کمک کننده پشتی، دستهای خود را درزير دستهای بيمار به هم مي رساندو مچ دستان او را نگه داشته و بيمار را در آغوش مي گيرد.
5. کمک کننده جلوئی هر دو دست خود را زير ران های بيمار قرار مي دهد.
6. با سه شماره ، بيمار شانه های خود را جمع کرده و يک نفس عميق مي کشد.سپس کمک کننده جلوئی زانوهای بيمار را به سمت عقب بلند می کند.
بايداطمينان حاصل کرد که کمک کننده ها، جهت بلند کردن بيمار از پاهای خود استفاده کنند، نه از پشت خود .


بلند کردن جلوي رانها، روي صندلی وحركت دادن آن به سمت داخل- باكمك دو نفر
دراين روش مراحل كاربه شرح زيراست:
1. ترمزهای ويلچر را قفل کنيد.
2. يک کمک کننده در پشت و ديگری در جلو می ايستد.
3. کمک کننده جلوئي ،هر دو پای بيمار را ازناحيه پشت زانو و يا از قسمت رانهاي او درآغوش مي گيرد.
4. کمک کننده بيماررابه سمت جلو بلند می کند. کمی بلند کردن ممکن است لازم باشد تا ران های بيمار به اندازه کافی جلو بيايد.بايداطمينان حاصل کرد که کمک کننده از پاهای خود جهت بلند کردن بيمار استفاده کند، نه از پشت خود .


قرار دادن رانها در مركز صندلي ويلچر

1. ترمزهای ويلچر خود را قفل کنيد.
2. فرد کمک کننده در آن سمت از ويلچر بيمار می ايستد که لازم است ران های او به آن سمت حرکت داده شوند.
3. فرد کمک کننده رانهاي بيماررااز زير باسن درآغوش گرفته و رانهاي او را به سمت موردنظر بلند می کند بطوری که آنها در وسط ويلچر قرار گيرند.بايد مطمئن شد که کمک کننده جهت بلند کردن از پاهای خود استفاده مي کند نه از پشت خود.


روشهاي جابجائی افرادنخاعي از روي تخت به روی ويلچروبالعكس
روش جابجائی از پهلو - باکمک يك نفر( با استفاده از صفحه انتقال يا بدون آن )
1) روش جابجاشدن ازتخت به ويلچر
1. ويلچر را نزديک به تخت قرار دهيد بطوری که لبه جلوئی ويلچر تا آنجا که ممکن است نزديک به تخت قرار گيرد. ترمزها را قفل کنيد.
2. دسته صندلی و جاپائی نزديک به تخت را کنار بزنيد.

 


3. کمک کننده به بيمار کمک خواهد کرد تا به لبه تخت حرکت کرده و در وضعيت نشسته، پاهای او را تا روی زمين امتدادمي دهد.

4. کمک کننده در جلوی بيمار می ايستد،و زانوهای او را با زانوها ی خود تثبيت مي كند .همچنين شانه های بيمار را نيز جهت حفظ تعادل نگه می دارد.

 

5. صفحه انتقال بايد طوری قرار داده شود که پلی را بين ويلچر و تخت ايجاد کند. اين صفحه بايستی ازيك سو در زير باسن قرارگرفته و لبه ديگر آن روی صندلی يا تشکچه ويلچر مستقرشود.
6. اگر بيمار توانائي داشته باشد، مي تواند با قراردادن دستهاي خود در طرفين بدن خود به مراقب خويش کمک کند .يعني با فشار واردآوردن بر روی تخت T باسن خودرا به سمت بالا حرکت داده تا به روی ويلچر جابجاشود.
7. اگر بيمار،خود قادر به کمک کردن نباشد، بايددستهای خود را دور شانه های مراقب خود حلقه بزند و يا اينکه دستهای او جلوی قفسه سينه يا روی رانهای خود قرار گيرد. کمک کننده زير باسن بيمار را خواهد گرفت.
8. بيماربايدبه سمت کمک کننده خود متمايل شود.
9. با سه شماره، کمک کننده باسن بيمار را از روی تخت بلند کرده و به سمت ويلچر حرکت می دهد.


2)روش جابجائی از روي ويلچر به روی تخت
1. صندلی خود را نزديک به تخت مستقر کنيد.
2. دسته صندلی و جاپائی نزديک به تخت را كناربزنيد.
3. پاهای خود را روی زمين قرار دهيد.
4. کمک کننده بايددر جلو ي بيماربايستد و زانوهای اورا را با زانوی خود تثبيت کند. همچنين شانه های بيمار را جهت حفظ تعادل ثابت نمايد.


5. صفحه انتقال بايد طوری قرار گيرد که پلی را بين فضای ويلچر و تخت ايجاد نمايد. اين صفحه بايستی ازيك سمت در زير باسن بيمار وازسوي ديگر روی لبه صندلی ويلچر يا تشکچه آن قرار داده شود.
6. شخص کمک کننده زير قسمت بالای ران بيمار را گرفته و با سه شماره ، باسن اورا را به سمت تخت بلند می کند.


7. درانتها صفحه انتقال را برداشته و آن را پائين بگذاريد.


روش جابجائی افرادنخاعي از روی ويلچر به روي سطوح ديگر
جابجا شدن به روش " ايستادن- چرخش- نشستن"- به کمک يك نفر
اين روش چه مواقعی مورد استفاده قرار می گيرد؟ بطوركلي از اين روش بايددر مواردزير استفاده نمود :
• موقعی که کمک کننده از نظر جسمی، قدرت کافی برای ايستادن و چرخاندن بيمار را داشته باشد.
• هنگامی كه تحمل وزن روی پاهای بيمار، از نظر ايمنی مشکل نداشته باشد.
• وقتی که بيمار توانائي کمک کردن ،جهت ايجادحالت ايستاده را از طريق گرفتن و نگهداشتن کمک کننده داشته باشد و همچنين اسپاسم ناگهانی در پاهای بيمار مانعي براي ايستادن او ايجادنكند.


نکات قابل توجه :بهتراست به عنوان يك فردنخاعي همواره نكات مهم زير را موردتوجه قراردهيد:
• سعی کنيد ، هميشه از پوشيدن کفشهای سر و لغزنده خودداری کنيد،تا ضمن حفظ پاهااز سرخوردن شما جلوگيری شود.
• هميشه خودتان بلند شويد يا کسی را برای کمک کردن داشته باشيد تا شما را به اندازه كافی بلند کند .
• اگر می توانيد، سعی کنيد برای جابجائی خود از سمت قويتر خود استفاده کنيد ،مگر اينکه پزشك شما توصيه ديگري توصيه نمايد.
• هميشه سر کمک کننده بايد در سمتی قرار گيرد که شما در حال جابجائی هستيد، بطوري كه او بتواند حرکت شما را ببيند.


نحوه انجام جابجائی به روش " ايستادن و چرخش" - با کمک يك نفر


1. تا آنجا که امکان دارد ويلچر را به سطح موردنظرتان كه مي خواهيدروي آن جابجا شويد،نزديک نمائيد.
2. ترمزهای ويلچر را قفل کرده و اطمينان حاصل نمائيد که تخت، چهارپايه توالت و يا صندلی وهرچيزديگري که می خواهيد روی آن منتقل شويد، كاملا"ثابت بوده و حرکت نکند.
3. دسته صندلی و جاپائی، يا هر چيزی که ممکن است در موقع جابجائی برای شمامشکل ايجاد کند،بايد کنار زده شود.
4. خودتان را تا لبه ويلچر بلند کرده وجلو بياوريد،به طوري كه كف پاهای شما كاملا"روی زمين قرارگيرد .
5. در صورت امکان ، خود را متمايل به کمک کننده نگهداريد يا دستهای خود را در عرض سينه خود جمع نگه داريد و يا آنها را روی پاهاي خود قرار دهيد.


6. کمک کننده بايدبا زانوهای خود، زانوهای شما را تثبيت کند . بطرف جلو و متمايل به شانه هاي کمک کننده خود خم شويد.
7. کمک کننده ،ناحيه باسن يا سطح کمر شما را در آغوش می گيرد.
8. با سه شماره، کمک کننده با دستان خود شما را به سمت بالا و به طرف جلو بلند می کند تا مختصری درحالت ايستاده قرارگيريد و سپس زانوهای شما را با زانوهای خود تثبيت می كند.

9. کمک کننده ، شما را با يک حرکت چرخشي سريع و ملايم چرخانده و روی سطح موردنظر مي نشاند.


جابجا شدن از" وضعيت نشسته به وضعيت خوابيده ( طاق باز ) "
روش اول
1. کمک کننده شانه های بيمار را در آغوش گرفته و پشت او را به سمت تخت پائين می برد.
2. کمک کننده پاهای بيمار را به سمت تخت بلند می کند.
3. کمک کننده بدن بيمار را صاف می کند.
4. کمک کننده بايستی با خم کردن زانوهای خود و صاف نگهداشتن ناحيه كمري خود از حالت بدنی خوبی برخوردارباشد.
روش دوم
1. کمک کننده شانه های بيمار را با يک دست نگه داشته و دست ديگر را نيز،زير هر دو زانوی او را قراردهد.
2. کمک کننده پاهای بيمار را به سمت بالا حرکت داده و بيمار را به سمت باسن او می چرخاند و اورا طی يک حرکت ملايم به سمت تخت پائين می برد.
3. كمک کننده بايستی با خم کردن زانوهای خود و صاف نگهداشتن ناحيه كمري خود از حالت بدنی خوبی برخوردارباشد.
جابجا شدن از" وضعيت خوابيده (طاق باز ) به وضعيت نشسته "
1. کمک کننده به بيمار كمك مي كند تا بلند شده و در لبه تخت قرار گيرد.
2. پاهای بيمار روی لبه تخت قرار می گيرد ،به طوری که زانوهای او خم شود.
3. کمک کننده شانه های بيمار را در آغوش گرفته و زانوهای خود را درحالت خم و پشت خود را صاف نگه می دارد و بيمار را بالا می آورد تا در وضعيت نشسته قرار گيرد.
4. کمک کننده بايستی با خم نگه داشتن زانوهای خود و صاف نگه داشتن ناحيه كمري خود از حالت بدنی خوبی برخوردارباشد.
روش جابجائی از روی ويلچر به روی صندلي توالت / نشيمنگاه توالت - ازپهلو
نکته: اگربراي توالت از چهارپايه استفاده می کنيد، آنرا به ديوار يا سطح ثابتی تكيه دهيد.
می توان شلوار را قبل ازجابجا شدن ويا بعد از آن پائين کشيد. متخصصين مي توانند درمورد اين موضوع ،بيماران را راهنمائي كنند.مراحل جابجائي به شرح زير است :
1. دسته صندلی و جاپائی نزديک به توالت را کنار بزنيد.
2. ويلچر را در وضعيت موازی و يا در يک زاويه کمی نسبت به توالت قرار دهيد.
3. ترمزهای ويلچر را قفل نمائيد.
4. خودتان را بلند کرده و در جلوي صندلی قرارگيريد،به طوری که كف پاهاي شما روی زمين قرار گيرند.
5. صفحه انتقال را زير باسن خود و روی صندلی توالت مستقر کنيد.
6. دست نزديک به توالت را روی دسته صندلی ويلچر يا روي خود صندلی ويلچر قرار دهيد.
7. با فشار دادن روی صندلی توالت ، خود را حرکت دهيد.
8. اگر لازم بود، وضعيت دست خود را عوض کنيد تا جابجائی کامل شود.
9. صفحه انتقال را با خم شدن مختصر به پهلو به آرامی برداشته و آنرا ازخود دور کنيد.


روش جابجائی از روی صندلي توالت/ نشمينگاه توالت به روی ويلچر- ازپهلو
بطوركلي مراحل كاربه شرح زير است:
1. اطمينان حاصل کنيد که ترمزهای ويلچر قفل هستند.
2. خودتان را بلند کرده و به سمت جلوی نشيمنگاه توالت حركت دهيد،بطوری که كف پاهای شما روی زمين قرار گيرند.
3. صفحه انتقال را زير باسن خود و روی صندلی ويلچر قرار دهيد.
4. دست نزديک به ويلچر را روی سطح انتقال قرار داده و با فشار آوردن روی نشيمن توالت / چهارپايه يا ميله ايمنی، خود را به سمت بالا حرکت دهيد.
5. در حاليکه خودتان را به سمت بالا می کشيد، به سمت ويلچر حرکت دهيد و مطمئن شويد كه باسن شما كاملا" بلند شده باشد.
6. اگر لازم بود وضعيت دست خود را عوض کنيد تا جابجائی کامل شود.


روش جابجائی از روی ويلچر به روی صندلي توالت / نشيمنگاه توالت – ازجلو
بطوركلي مراحل جابجائي به شرح زير است :
1. جاپائی ها را کنار بزنيد و كف پاهای خود را روی زمين قرار دهيد.
2. ويلچر بايد طوری استقراريابد که از روبرو در جلوی توالت و تا حد امکان نزديک به آن قرار گيرد. ترمزها را قفل کنيد.
3. شلوار و لباس زيرتان را تا قوزک پا پائين بکشيد. اگر نيازبود،مي توانيد شلوار و لباس زيرتان را از يک پا بيرون آوريد.
4. پاهايتان را بلند کرده و به طرف جلو حرکت دهيد به طوری که پاهايتان دو طرف توالت قرارگيرد.
5. خودتان را بلند کرده و تا لبه ويلچر جلو بكشيد.


6. ميله ايمنی را گرفته و خودتان را بلند کرده و مستقيم به روي توالت حركت دهيدتا روی صندلی توالت و روبه ديوار بنشينيد.


روش جابجائی از روی نشيمن توالت به روي ويلچر-ازپشت
1. ويلچر خود را جلوی توالت قرار داده، جاپائی ها را کنار زده و قرمزها را قفل کنيد.
2. از قسمت پشت، دسته صندلی ويلچرخود را بگيريد.
3. ناحه پشت خود را بلند کرده و از روی توالت جدا کنيد و روی صندلی ويلچر قرار گيريد.
4. پاهای خودتان را بلند کرده و آنها را به طرف ويلچر حرکت دهيد.
5. از توالت دور شده و جاپائی ها را در جای خود قرار دهيد.
6. پاهای خود را روی جاپائی ها قرار داده و لباسهای زير و شلوارتان را بالا بکشيد.


******

مقاله:" Mobility" – مترجم: مهندس عباس كاشي (این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان – فروردين ماه 1388 - برگرفته از:

Patient-Family Teaching Manual-Regional Spinal Cord Injury Center of Delaware Valley-Thomas Jefferson University Hospital and Magee Rehabilitation Hospital-1993-2001

ورود به سایت



بازدید از سایت

بازدیدکنندگان
40
مطالب
281
وب لینک ها
3
نمایش تعداد مطالب
118033

حاضرین در سایت

ما 38 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم