زخمهای فشاری یک مشکل فزاینده برای بسیاری از افراد نخاعی محسوب می شود ، به خصوص اگر مناطق در معرض خطر ، فاقد حس باشند .یک زخم فشاری به واسطه وجود فشار مستمر بر یک ناحیه و قطع جریان خون آن قسمت و عدم رسیدن غذا و اکسیژن به سلولهای تحت فشار حادث می گردد . وقتی اولین علائم زخم فشاری بصورت یک قرمزی ساده بروز پیدا می کند ، سریعا” بایستی از پیشرفت آن جلوگیری به عمل آید . در غیر اینصورت زخم پیشرفت کرده و اوضاع وخیم تر می گردد . حذف فشار ، استفاده از روشهای درمانی مناسب و تغذیه مناسب باعث برگشت خون رسانی و تامین اکسیژن وغذای سلولها شده و از راهکار های اصلی مبارزه با زخم های فشاری محسوب می شوند . به موازات تغذیه مناسب و غنی از پروتئین ، بهره گیری از یکسری توصیه های غذائی ، نقش مهمی در بهبودی یک زخم فشاری خواهد داشت .

اگر زخم فشاری دچارعفونت شود ، نکته خیلی مهم این است که در اسرع وقت به پزشک یا یک کلینیک تخصصی مراجعه کنید . اما هنگامی که زخم در مراحل اولیه تشکیل خود بوده و دچار آلودگی و عفونت نشده است ، می توان ازیکسری جایگزین های طبیعی استفاده نمود که ثابت شده هیچ خطری برای بدن نداشته و می توانند به درمان زخم کمک کنند .

دکتر جان یانگ ، مشاور پزشکی افراد دچار آسیب نخاعی می گوید: زخمهای بستر شده به خاطر ماهیت خود ، اسیدی هستند ، بنابراین درمانهائی که محل زخم را قلیائی کنند ، می توانند PH را معکوس کرده ، و باعث اکسید کردن سلول های آن ناحیه شده ، و تسریع فرایند درمان را موجب شوند .

علاوه بر این ، همانطور که گفته شد ، برای سرعت بخشیدن به بهبودی زخمهای فشاری یکسری راه های تغذیه ای نیز وجود دارند . دکتر ویلیام دانکن ، جراح عروق از پورتلند اورگون ، علاوه بر دبرید کردن ( جراحی زخم فشاری ) و درمان های سنتی یک پروتکل حاوی ویتامین را نیز تجویز می کند – که سال های زیادی است که نشان داده ، سرعت بسته شدن زخم با این پروتکل با نتایج قابل ملاحظه ای همراه بوده است. او توصیه می کند که بیماران مبتلا به زخم های فشاری هر روز از مکملهای حاوی ویتامین C ( 500 میلی گرم دو بار در روز ) ؛ ویتامین A ( 10،۰۰۰ واحد در روز ) ویتامین D ( 500 میلی گرم) ؛ ویتامین E (۴۰۰ واحد دو بار در روز) ؛ روی ( ۵۰ تا ۲۵۰ میلی گرم در روز) ؛ L-آرژنین ( ۲۰۰۰ میلی گرم در روز) ؛ و B کمپلکس استفاده کنند . اما مصرف خوراکی این ویتامین هاکه معمولا” مستلزم قورت دادن تعداد زیادی قرص است ، برای بیماران چندان خوشایند نیست ، اما این موضوع دائمی نخواهد بود و تنها تا وقتی که زخم بسته شود آنها را مصرف خواهند کرد .

اما از سوی دیگر ،مصرف بی رویه و خارج از قاعده ویتامینها نیز ممکن است آسیبهای جدی به بدنتان وارد کنند . دکتر ارل مایندل (Mindel Earl ) ، نویسنده کتاب ویتامین ها ، به عنوان یک نکته احتیاطی می گوید : توجه داشته باشید مصرف بیش از ۱۵۰ میلی گرم در روز ماده روی در یک دوره طولانی مدت می تواند سیستم ایمنی بدن را مختل کند. ال- آرژنین نباید برای کودکان در حال رشد تجویز شود و افراد مبتلا به اسکیزوفرنی ، هرپس ، و یا کسانی که از مهارکننده های ACE ( برخی داروهای فشار خون بالا )استفاده می نمایند ، باید آن را با احتیاط مصرف کنند . همچنین ال- آرژنین می تواند بر روی دوز درمانی داروهای فشار خون بالا و داروهای نیترات مانند نیتروگلیسرین تاثیر بگذارد ، پس باید تا زمان بسته شدن زخم ، نظارت دقیقی بر روی وضعیت تغذیه خود داشته باشید .

کمک به رفع اختلال در گردش خون
همانطور که ذکر شد کافی نبودن جریان خون ، مانع بهبودی زخم فشاری می شود . همچنین باعث می شود دست و پاها سرد شوند . برای کمک به حل این مشکل ، دو ماده غذائی : یعنی زنجبیل و فلفل هندی هر دو به عنوان افزاینده گردش خون شناخته شده اند و می توانند هنگام پخت و پز به غذا اضافه شده و یا در داخل نمکپاش به مقدار کافی ( جهت اجتناب از تند شدن غذا ) روی غذا پاشیده شوند . فلفل قرمز به دو بصورت پودر یا تازه به فروش می رسد.

اما اگر تصمیم به مصرف فلفل دارید ، بهتر است وعده غذایی خود را تنها با یک فلفل تازه شروع کنید ، تا از سوزش سر دل تان جلوگیری شود . بعد همزمان با عادت کردن بدنتان و به مرور زمان ، مصرفتان را به دو عدد برسانید . فلفل قرمز به عنوان یک رقیق کننده خون نیز عمل می کند . بنابراین افرادی که از رقیق کننده های خون مثل کومادین یا وارفارین استفاده می کنند ، باید فاکتورهای انعقادی خود را با دقت پایش کنند تا همیشه مقادیر صحیح آن را حفظ کنند.

در ضمن بر اساس تجربه برخی افراد بومی ، در برخی مناطق ، کسانی که از سردی پا رنج می برند و یا قصد عزیمت به آب و هوای سرد را دارند ، می گویند که پاشیدن فلفل هندی به کفش می تواند باعث گرم ترشدن پا گردد . البته این موضوع برای افرادی ارزش امتحان دارد ، که در پای خود دارای حس هستند .

کمک به تنظیم قند خون
دیابت نوع ۲ ، برای همه افراد به خصوص افراد کم تحرک ، یک اپیدمی خطرناک محسوب می شود . بنابراین هر کاری که برای جلوگیری از آن بتوانید انجام دهید ، یک تلاش باارزش خواهد بود . علاوه بر این ، جهت کمک به تنظیم قند خون ، باید به تمام توصیه های شناخته شده از جمله کاهش وزن ، ورزش ، اجتناب از مصرف چربی های ترانس ، پرهیز از غذاهای نشاسته دار ، قندها و نوشابه های گازدار توجه شود . اما برای کمک به تنظیم قند خون ، استفاده از حداقل یک ادویه لذت بخش مثل دارچین در غذا توصیه می شود. پیشنهاد این است : بطور سخاوتمندانه روی املت خودتان ، حبوبات ، سالاد میوه، ماست، نان تست، قهوه، چای ادویه دار، و غیره بریزید . به نظر می رسد مکمل های دارچین نیز به محدود کردن اشتها و کاهش فشار خون ، و همچنین تنظیم قند خون کمک خوبی می کنند .

منبع : http://www.newmobility.com – تهیه و تنظیم از : مهندس عباس کاشی ( e mail : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید) – انتشار: انجمن معلولین ضایعات نخاعی استان تهران

ین شلوار یک شلوار سفارشی و مناسب برای کاربران ویلچردارای اختلال در عملکرد حرکتی دستها می باشد .


خصوصیات مهم این شلوار از قرار زیر است :
فاق شلوار به اندازه ای بلند است که نواحی بالائی پشت و شکم را به خوبی می پوشاند ، به طوری که هنگام جابجائی ها به سمت پائین بدن سر نمی خورد .
درقسمت نشیمن شلوار تکه ای از جنس نایلون دوخته شده که باعث می شود هنگام جابجاشدن اصطکاک آن روی سطوح خیلی کمتر شده و در نتیجه فرد می تواند بدن خود را به راحتی سر دهد .

زیپ شلوار خیلی بلند در نظر گرفته شده ، بطوری که تا قسمت پائینی فاق امتداد دارد و با یک حلقه کلید مناسب سازی شده است .

امتداد دادن زیپ تا پائین فاق اجازه می دهد که کاربر بتواند کیسه ادرار خود را بدون پائین کشیدن شلوار تخلیه نماید .
دراین شلوار به جای دکمه بالائی از چسب ولکرو استفاده شده است . برای تسهیل کار پوشیدن ودر آوردن شلوار ، پاچه های آن را مجهز به زیپ مناسب سازی کرده اند .

سازنده این شلوار ، ابتدا شلواری را ازیکی از تولید کنندگان لباس های افراد ناتوان خریداری نموده و سپس با ایده همسرش نسبت به مناسب سازی آن طبق توضیحات بالا اقدام کرده است .

منبع : سایت http://www.spinalistips.se - مقاله : Modified trousers -ترجمه و تنظیم از : مهندس عباس کاشی ( e mail : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید ) – انتشار: انجمن معلولین ضایعات نخاعی استان تهران

نقش ورزش در جانبازان نخاعی

 

تا نيم قرن پيش تفکر عمومی چنين بود که افراد معلول جايی در صحنه های ورزشی ندارند و فقط می توانند تماشاچی صحنه های ورزشی باشند. اما امروزه با پيشرفتهای چشمگيری که در ورزش معلولين بويژه افراد دارای ضايعه نخاعی انجام شده نقش با ارزش روز بروز جای خود را در زندگی اينگونه افراد بيشتر باز می کند بطوری که امروزه ورزش بعنوان جزء لاينفک از زندگی افراد نخاعی باعث شده که بخش عمده ای از فعاليتهای مراکز ضايعات نخاعی در سراسر دنيا را به خود اختصاص دهد که در بعضی از مراکز مثل استوک مندويل در انگلستان امکانات بسيار متنوع را برای اين منظور فراهم کرده اند. هر چند اميداست که اين امکانات برای جانبازان نخاعی بنحو احسن در مدت کوتاهی فراهم شود اما گستردگی و تنوع حرکات ورزشی برای جانبازان نخاعی هيچگاه آنها را وابسته به وجود امکانات پيچيده نکرده است . لذا در اين جزوه سعی بر آن شده است که جانباز عزيز نخاعی را به گوشه ای از فوايد بيشمار ورزش آشنا سازد و در کنار آن برخی از ورزشهای ممکن را برای جانبازان نخاعی معرفی کند و در پايان به نکاتی در باره کليات ورزشهای افراد نخاعی بپردازد.

فوايد ورزش :

الف- فوايد جسمی

1-قلبی عروقی : ورزش باعث جلوگيری از رسوب کلسترول در ديواره رگها شده و مانع از ايجاد تنگی رگها و ايجاد بيماری تصلب شرائين ميگردد که خود باعث ايجاد بيماريهای ديگر مانند سکته های قلبی و مغزی می شود. علاوه بر افزايش قدرت عضلانی

ورزش کارآيی و سلامت قلب را تضمين می کند بنابراين جانبازانی که ورزش می کنند کمتر از ديگران در معرض بيماريهای قلبی عروقی هستند.

2-ريوی : در اثر ورزش ظرفيت ريه ها افزايش يافته و در مقابل بيماريها مقاومت بيشتری پيدا می کند و شخص کمتر به بيماريهای ريوی مبتلا ميشود. از آنجا که جانبازان نخاعی بدرجات مختلف دارای فلج عضلات تنفسی هستند. اين مسئله باعث کاهش ظرفيت ريه ها می شود، ورزش می تواند تا حد زيادی بخصوص در آنانکه سطح ضايعه بالا دارند باعث تقويت عضلات تنفسی و بهبود ظرفيت تنفسی شود.

3-عضلانی- اسکلتی : افراد نخاعی بدليل بی حرکتی در معرض ذوب شدن و از بين رفتن عضلات هستند. بدنبال ورزش عضلات تقويت شده و قدرت شخص را در برابر کارها و موانع سخت افزايش می دهد. کسی که ورزش می کند به پوکی استخوان دچار نمی شود. پوکی استخوان باعث دردهای استخوانی شده و استخوان را مستعد شکستگی می کند. بدنبال ورزش درد و اسپاسم در اندامهای فلج کاهش قابل ملاحظه ای پيدا می کند.

4-مفصلی : کسانی که ورزش نمی کنند در اثر رسوب کلسيم و ايجاد استخوان در مفاصل دچار محدوديت حرکتی می شوند و در موارد شديد حتی شخص قادر به انجام کارهای روزمره نمی باشد. استخوان سازی نابجا در افرادی که ورزش مناسب می کنند بندرت ديده می شود و در اين افراد دامنه حرکات مفاصل در حد طبيعی باقی می ماند.

5-کليوی : بموجب تحقيقی که يکی از پزشکان معتبر انجام داده است ثابت شده که بيماران با آسيب نخاعی که ورزش می کنند بندرت دچار سنگ کليه می شوند و موارد عفونت نيز در اين گروه کمتر است ورزش باعث بهبود فعاليت کليه و همچنين تخليه بهتر ادرار می شود.

6-گوارشی : در اثر ورزشهای منظم و برنامه دار فعاليت دستگاه گوارشی تنظيم شده و هضم و جذب مواد بخوبی انجام می شود. ورزش ترشحات اسيدی معده را در ارتباط با تغذيه ورزشکار تنظيم نموده و از بسياری از ناراحتی های گوارشی که بخصوص افراد ضايعه نخاعی به آنها دچار می شوند جلوگيری می نمايد.

7-تعادل وزن بدن يکی از مشکلات اکثريت معلولين ضايعه نخاعی چاقی بيش از حد و تجمع چربی زير پوست می باشد زمانی که بين انرژی کسب شده ( تغذيه ) و انرژی مصرفی ( کار و ورزش ) تعادل برقرار باشد فرد دچار ضايعه نخاعی از بيماری چاقی رنج نخواهد برد و بدينوسيله از بسياری بيماريهای جنبی آن نيز رهايی خواهد يافت .

8-تاثير بر عضلات فلج : تحقيقات نشان داده اند که ورزش بوسيله عضلات سالم اثرات مثبت و بسيار خوبی بر عضلات فلج همجوار خواهد داشت. اين تاثيرات مثبتی است که بر روی خود عضلات فعال ايجاد می شود.

ب-فوايد روحی :

1-شادابی و اميد به زندگی : ورزشکاران و کسانی که ورزش می کنند جزو شادابترين افراد جامعه هستند. آنها هميشه شاداب هستند و در برابر مشکلات زندگی اميد خود را از دست نمی دهند و مقاومت می کنند و بسادگی تسليم مشکلات نمی شوند. کسی که روحيه سالم و شاداب داشته باشد عليرغم اينکه ممکن است بدن او قادر به انجام تمام کارهايی که افراد ديگر انجام می دهند نباشد قادر به حل و غلبه بر تمام مسائل و مشکلات اطراف خود بوده و نه تنها خود را از افراد سالم کمتر احساس نمی کند بلکه خود را قويتر و دارای اراده ای مصمم تر نيز می داند.

2-اعتماد به نفس : يک ورزشکار در طی دوران ورزش خود شاهد پيشرفت و رشد خود و تقويت بنيه جسمی و روحی خود می باشد . لذا اعتماد بنفس هم در وی تقويت می شود. مسلم است کسی که اعتماد بنفس نداشته باشد قادر به ادامه مفيد زندگی و غلبه بر مسائل و مشکلات خود نمی باشد. پزشکان متخصص ورزش را به تمام افرادی ( سالم يا معلول ) که از اعتماد بنفس کمی برخوردار هستند بعنوان يکی از بهترين درمانها توصيه می کنند.

3-جلوگيری از افسردگی و کسالت : همانطوری که ذکر شد ورزش باعث شادابی ، تماس با ديگران ، مشارکت در کارهای جمعی و جلوگيری از گوشه گيری و کسالت می شود. يکی از بهترين روشهای درمان افسردگی و کسالت ، انجام ورزش و مشارکت در کارها دسته جمعی می باشد. کسانی که ورزش نمی کنند و در خانه تنها می مانند به تنهايی عادت کرده و خروج از منزل برای آنها مشکل می شود. کم کم روحيه تنها بودن در آنها تقويت شده و حتی از صحبت با افراد خانواده خود امتناع می ورزند. روحيه افسرده باعث بروز بيماريهای جسمی نيز می شود و جسم بيمار روح افسرده را افسرده تر می کند، پس جهت جلوگيری يا درمان افسردگی و گوشه نشينی بهترين کار ورزش می باشد.

ج-فوايد اجتماعی :

آمادگی حضور در جامعه و آشنايی با افراد مختلف :

اصولا" کارهای دسته جمعی از جمله ورزش موجب تماس فرد با افراد مختلف شده ، با ارگانها و مسئولان مختلف جامعه خود آشنا می شود و اين مسئله باعث آشنا شدن شخص با محيط زندگی خودش می گردد. مسائل و مشکلات آن را درک می کند و نسبت به حل آنها احساس مسئوليت می کند و سعی در اصلاح آنها می نمايد. در اين مرحله ديگر شخص خود را معلول احساس نمی کند بلکه خود را فردی مسئول در جامعه می داند و از اين مسئوليت و آگاهی احساس رضايت می کند.

ورزش و آسيب ديدگان نخاعی :

سابقه ورزشهای معلولان و جانبازان به 40 سال پيش بر می گردد در آن هنگام يک پزشک ، ورزش را جهت به حرکت در آوردن بدن و پيشگيری از کسالت معلولان معرفی کرد. او عقيده داشت که ورزش نه تنها موجب نشاط و شادابی معلولان می شود بلکه اساسی ترين نقش را در بهبود اين افراد دارد. او يک مجموعه ورزشی را در کنار بيمارستان ضايعات نخاعی در استوک مندويل انگلستان ايجاد کرد که برنامه های ورزشی و مسابقات معلولان ويلچری همه ساله در آنجا برگزار می شود . بطور کلی آسيب ديدگان نخاعی می توانند به ورزشهای مختلف بپردازندکه انتخاب آن بستگی به امکانات و سليقه فرد آسيب ديده دارد. ورزشهايی که برای افراد نخاعی توصيه می شود. عبارتند از تيراندازی با کمان ، شنا، ويلچررانی ، بسکتبال روی ويلچر ، تنيس روی ميز ، وزنه برداری ، شمشير بازی ، واليبال نشسته روی ويلچر و تنيس روی ويلچر ، تيراندازی با تفنگ بادی ، و دو ميدانی. و اينک بطور خلاصه به تعدادی از آنها اشاره می شود. برای شروع ورزش هميشه با پزشک مشورت کنيد.

1-شنا :

شنا مهارتهايی را به شخص آسيب ديده عرضه می کند که امنيت وی را داخل و کنار آب تامين می کند . شنا همچنين حضور جانباز را همپای افراد سالم در فعاليتهای ورزشی ، تفريحی ، امکان پذير می کند و آنان را به سوی اجتماعی شدن سوق می دهد. اثرات ثمربخش شنابر روی بدن از ميزان و نوع فعاليتهای انجام شده مايه می گيرد حتی فعاليت ملايم در آب برای افراد قطع نخاع گردنی که از نظر حرکت به شدت محدود هستند اثرات خوی دارد. از اثرات شنا می توان به بهبود عملکرد دستگاه گردش خون و افزايش قدرت عضلات اشاره کرد. از آنجا که حرکت مفاضل در آب بهتر امکان پذير است. از اين رو افرادی که در اثر درد و سخت شدن مفاصل محدوديت حرکتی دارند از شنا بهره بسيار می برند.

2-بسکتبال روی ويلچر :

اين ورزش يکی از قديمترين ورزشهای معلولين است که هر روز هم مشتاقان بيشتری پيدا می کند. اين ورزش تقريبا" تمام جنبه های يک ورزش ايده آل را دارا می باشد و مجموعه ای از ورزشهای مختلف است. چون در هنگام انجام بسکتبال روی ويلچر ورزشکار نه تنها ويلچررانی می کند بلکه تمام عضلات و مفاصل بدن از جمله تنه ، سرو گردن حرکات زياد و متعددی پيدا می کند. همچنين مزايای يک ورزش و کار دسته جمعی را نيز دارد. چون در اين ورزش شخص بسرعت ويلچررانی می کند. اين عمل باعث افزايش ظرفيت ريوی و قدرت عضلانی و تعريق بيشتر می شود که همگی برای بدن بسيار مفيد هستند. اين ورزش همچنين از هيجان و فشار زيادی برخوردار است که باعث شادابی ورزشکار ميشود.

3-تنيس روی ميز :

شرکت در اين رشته برای تمام افراد معلول قطع نخاع ممکن است حتی افرادی که توانايی در دست گرفتن راکد را ندارند. می توان با استفاده از نوار راکت را در دست ثابت نمود. تنيس روی ميز ورزش ايده آل برای شروع در مرکز توانبخشی و ادامه آن در خانه است. در اين ورزش فرد معلول می تواند در مقابل يک فرد عادی هم بازی کند و مسابقه بدهد. قوانين اين ورزش جهت تطابق با حرکت ويلچر تغييرات مختصری يافته اند . برای افزايش ارتفاع نشيمنگاه می توان از بالشتک حداکثر تا 10 سانتی متر بر روی ويلچر استفاده کرد.

4-تيرانداری با کمان :

اين ورزش مطابق قوانين بين المللی انجام می شود و به استثنای افراد کوادری پلژيک ( قطع نخاع گردنی ) بقيه شرکت کنندگان در يک گروه قرار می گيرند در اين ورزش نيز فرد معلول قادر است با افراد سالم رقابت کند. بنابراين باعث اعتماد بنفس زيادی می شود.

5-ويلچر رانی :

ويلچررانی از ورزشهايی است که مقاومت شخص را زياد می کند. اين ورزش باعث افزايش قدرت عضلانی و ظرفيت ريوی می شود. انجام مستمر آن مخصوصا" در مسافتهای طولانی باعث افزايش استقامت دستگاه گردش خون و تنفس و نيز اعتماد بنفس ورزشکار می شود.

6-دو و ميدانی :

شايد بتوان گفت که پر جاذبه ترين ورزش در بين معلولين اين رشته می باشد هر دو بخش دوها و ميدانيها دارای پرهيجان و جانبی هستند . به عنوان نمونه می توان ويلچرانی سرعتی ، نيمه استقامتی و استقامتی را در بخش دوها و پرتاب ديسک ، وزنه ، نيزه و چکش ( کلاب Club ) را در بخش ميدانيها نام برده و در تمامی رشته های دو و ميدانی ورزشکار می تواند از قدرت استقامت و بعضا" چابکی برخوردار گردد. لازم به يادآوری است که ورزش دو و ميدانی از پرطرفدارترين رشته های ورزشی ، در بين جانبازان و معلولين ضايعه نخاعی کشور اسلاميمان می باشد که تا به حال افتخارات بسياری برای ميهن اسلامی ايران نيز کسب نموده اند.

بطور کلی برای شرکت در يک ورزش معين برنامه تمرينات بايد بنحوی باشد که نيازهای اختصاصی آن ورزش را تامين کند. از حيث فيزيولوژيک و روانی انجام همزمان تمرينات قدرتی و مهارتی اهميت دارد. برای ايجاد قدرت عضلانی بار اضافی از اهميت زيادی برخوردار است. بدين معنی که عضله هنگامی بزرگتر و قويتر می شود که در مقابل مقاومتی که بسهولت قادر به غلبه بر آن نيست کار انجام دهد. برای اين منظور انجام تمرينات پيش از حد معين در همان روز نمی باشد. در واقع بر اساس فيزيولوژی عضله ، افزايش حجم و قدرت عضله در زمان استراحت متعاقب فعاليت صورت می پذيرد. لذا توصيه می شود که حدود 24 تا 34 ساعت استراحت پس از تمرينات مقاومتی اختيار شود که فرصت تجديد قوا و جاافتادن اثرات تمرينات مقاومتی مهيا گردد. سه جلسه تمرين در هفته برای افراد با ضايعه نخاعی مناسب بنظر می رسد.

تمرينهای روزانه جانبازان و معلولان نخاعی بايد در دو بعد انجام گيرد :

1-تمرينهای ورزشی ويژه بخشهای سالم بدن ، هدف از اين تمرينها بالا بردن توان قدرت و استقامت است ، با اين قصد که در دراز مدت بتوان بر اندامهای فلج شده و از کارافتاده اثر مثبت گذارد.

2-تمرينهای ورزشی ويژه بخشهای فلج شده بدن ، هدف از اين تمرينها ، در کوتاه مدت، حفظ شرايط موجود، جلوگيری از تغيير شکل اندامها و در دراز مدت رسيدن به هدفهای ورزش - درمانی است . تمرينهای ورزشی ويژه بخشهای سالم بدن برای جانبازان و معلولان نخاعی ، شامل 5 نوع تمرين است که به تشريح آنها می پردازيم .

الف- تمرينهای انعطاف پذيری :

اصولا" افراد غيرفعال ، از انعطاف پذيری کمتری نسبت به ديگران برخوردارند. از اين رو جانبازان و معلولان بايد آگاه باشند که تمرينهای انعطاف پذيری به راحتی می تواند مفاصل و عضلات سالم آنان را فعال و پويا نگه دارد و در دراز مدت بر عمر مفيد آنها بيفزايد . نمونه هايی از تمرينهای انعطاف پذيری به شرح زير است :

1-همچنان که روی صندلی چرخدار يا روی زمين نشسته ايد ، دستها را در حد توان به طرفين کشش دهيد.

2-کشش دستها به طرف بالا، برای انجام اين تمرين می توان دستها را به هم قلاب کرد.

3-تا حد امکان به طرف جلو خم شويد تا مفصلهای کمر از انعطاف پذيری خوبی جهت چرخشهای شما بهره مند گردند.

4-شانه ها را بالا انداخته برای مدت 10 ثانیه نگهداريد . سپس عکس اين عمل را انجام دهيد.

5-دستها را پشت گردن به هم قفل کرده سعی کنيد عضله های کمربند شانه ای را کاملا" کشش دهيد.

6-درحالت نشسته روی صندلی چرخدار، سعی کنيد تا حد امکان ، دست راست را به زمين نزديک و دست چپ را کاملا" در جهت عکس به طرف بالا حرکت دهيد.

در تمرينهای انعطاف پذيری ، اصل مهم آرامی حرکات و کشش مطلوب عضله ها است.

ب-تمرين های قدرتی :

هر چه قطر عضلات بيشتر باشد قدرت آن عضله افزايش می يابد. بنابراين برای کسب چنين قدرتی بايد از تمرينهای با وزنه سود برد. تمرينهای قدرتی بايد برای تقويت مچ دستها، ساعدها ، بازوها عضله های گردن ، عضله های پشت به کار گرفته شود. اصولا" عضلات درگير در مانور با صندلی چرخدار اگر قوی شوند، قدرت و توانايی جانباز را در فعاليتهای روزمره افزايش خواهند داد.

تمرينهای قدرتی زير برای جانبازان و معلولان ضايعات نخاعی توصيه می شود :

1-تمرينهای با وزنه ، در حالت پرس سينه .

2-به شکم خوابيده ، دستها را همراه با وزنه از طرفين بالا ببريد . در اين تمرينها عضلات دستها و پشت بطور همزمان تقويت می شوند.

3-روی دسته های صندلی يا چرخها بلند شده و وزن بدن خود را برای مدت 30 ثانيه روی صندلی تحمل کنيد.

این حرکت علاوه بر تقويت اندام فوقانی ، به عنوان عامل پيشگيری از زخم فشار بستر نيز محسوب می شود.

4-تمرينهای مچ انداختن .

ج- تمرين های استقامتی :

بهترين تمرين برای بالا بردن استقامت عمومی و عضلات بدن به ويژه بخشهای فوقانی آن ، ويلچررانی است . می توانيد به مدت 30 دقيقه، همه روزه مسافت ثابت و مشخصی را ويلچررانی کنيد. در پايان سه ماهه اول - در صورت تمرين مرتب روزانه- خواهيد ديد که استقامت شما نسبت به روزهای آغازين تمرين ، چقدر افزايش يافته است. مثلا" اگر در روزهای اول ، مسافتی را در طی شش رفت و برگشت -در مدت 30 دقيقه طی می کرديد ، در پايان برنامه 3 ماهه خواهيد ديد تعداد رفت و برگشت ، به 20 مرتبه يا شايد بيشتر افزايش يافته است.

د- تمرين های تعادلی :

اين بخش از تمرينها از جمله تمرينهای بسيار مهم برای جانبازان و معلولان نخاعی است ، زيرا از تغيير شکل ستون مهره ای پيشگيری خواهد کرد:

1-در مقابل آيينه قرار بگيريد و سعی کنيد کاملا" صاف بنشينيد .

2-در مقابل آيينه ، دستها را از بدن دور کنيد و حفظ تعادل نماييد.

3-دستها را بالای سر ببريد و حفظ تعادل کنيد .

4-يک دست را به طرف بالا ببريد و دست ديگر را از بدن دور کنيد . سپس عکس اين عمل را انجام دهيد.

5-بر لبه صندلی چرخدار بنشينيد و تعادل خود را حفظ کنيد.

ه-تمرين های تنفسی :

از آنجايی که اکثر جانبازان و معلولان ضايعات نخاعی ، بيشتر اوقات در حالت نشسته قرار دارند يا به شکم خوابيده اند ، از نظر توان تنفسی ضعيف هستند. از اين روز بايد از تمرينات تنفسی جهت بالا بردن ظرفيت تنفسی خود استفاده کنند:

1-دستها را در پشت ويلچر يا صندلی به هم برسانيد و در اين حال سعی کنيد هوا را به داخل ريه ها بکشيد و به اندازه چند ثانيه نگه داريد و بعد بيرون دهيد.

2-دستها را روی شکم قرار دهيد و سعی کنيد همزمان با نفس کشيدن روی عضلات شکم فشار وارد کنيد . مهم نيست که انقباض عضله های شکم شما چقدر است. آنچه مهم است انجام حرکت می باشد.

3-ليوان آبی را برداريد و در داخل يک نی قرار دهيد . سعی کنيد پی درپی در داخل نی بدميد. اين عمل ، به بالا رفتن ظرفيت تنفسی شما کمک می کند.

مشابه اين تمرين را با استفاده از قليان نيز انجام دهيد. اگر قليان در اختيار داريد محل ذغال آن را برداريد و پی درپی در آن بدميد.

4-حرکت کشش دستها به طرفين نيز در باز شدن فضای تنفسی شما نقش مهمی خواهد داشت.

نقش تغذيه در ورزش :

اصولا" بدن جهت انجام فعاليت و تحرک احتياج به مواد غذايی مناسب دارد. اين مواد غذايی بايد به مقدار لازم و کيفيت مناسب به بدن برسد . يک رژيم غذايی مناسب بايد حاوی پروتئين ، چربی و کربوهيدرات ( قند ) به مقدار کافی باشد. پروتئينها نقش اساسی در توليد عناصر سلولی دارند. غذاهای غنی از پروتئين عبارتند از گوشت ( قرمز ، سفيد ) تخم مرغ، شير، جگر ، حبوبات ....

قندها نيز عامل عمده ای در توليد انرژی در بدن هستند.

در هنگام مصرف هر کدام از ( پروتئين، قند، چربی ) بايد اعتدال را رعايت کرد چه مصرف بيش از حد آنها نيز باعث ايجاد مشکلات و بيماريهای زيادی می شود.

****

منبع : مقاله "نقش ورزش در جانبازان نخاعی" - تهيه کننده : مرکز ضایعات نخاعی - انتشار : سال 1370


این مقاله درسال 2008 توسط دکترآلینا.ام.کلاوی جو-پاسیک ازروانشناسان مرکزکنترل درد ایندیاناپلیس درقالب پرسش وپاسخ وباعنوان روانشناسی درد ارائه شده است.

سئوال: من یک درددائمی وشدیددرناحیه پشت خوددارم(که هرروزساعت 8 به اوج خودمی رسد)و مدت 15 سال است که بااین درد مزمن زندگی می کنم. بااین وجود توانسته ام همیشه روحیه خوبی داشته باشم وخوش بینانه فکرکنم. اما واقعا" سخت است خیلی سخت.اخیرا" پزشک من مرابه یک روانشناس ارجاع داد.اما چرا اواین کاررا کرد؟ آیا اوفکرمی کندکه من دیوانه شده ام و یک درد ساختگی و کاذب دارم؟ وقتی که درد در جسم وبدن من وجوددارد،پس یک روانشناس چه کارمثبتی می تواندانجام بدهد؟

پاسخ: من می توانم احساس شما را درک کنم.اما فرستادن شما نزد روانشناس به این دلیل نیست که پزشک شما اعتقاددارد شما15سال راباتخیل خیال درد شدید گذرانده اید. بلکه به این علت است که شما بتوانیدبرای درمان درد مزمن خودازتخصصهای مختلف بهره بگیرید.

پزشک شما معمولا" متخصص روانشناس رابه این دلیل برای درمان شما معرفی می کند که اواعتقاددارد استفاده ازمتخصصین رشته های مختلف بهترین روشی است که می توان برای درمان دردمزمن شما بکاربرد.بااستفاده ازاین روش، کارشناسان رشته های مختلف می توانند با هدف کاهش درد وافزایش توان شما برای انجام کارها، با یکدیگر همکاری کنند.بنابراین دراین راستا به "توانائیهای شما" توجه می گردد.

برنامه های درمانی که درآنها ازتخصص های مختلف استفاده می شود(همانندبرنامه های کاربردی ارائه شده در محل کارمن یعنی مرکز کنترل درد ایندیاناپلیس) به این نکته توجه می کنندکه به چه صورت می توانند درد های مزمن را آنطورکه شمادوست دارید،در کل زندگی و فعالیت شما کنترل نمایند. متخصصین گروه درمانی با همکاری یکدیگر این امکان را برای شمافراهم می کنند که بتوانید توانائیهای خودتان را بهبودبخشید.

درضمن من مطمئن هستم با تجربه ای که دارید، می دانیدکه باید بابت دردمزمن خود هرکاری بکنید.بطورکلی داشتن درد آن هم درتمام مواقع یک عامل استرس زای دائمی محسوب می شود. به علاوه دردهای مزمن می توانند باعث شوندکه خیلی ازکارهائی را که درگذشته انجام می داده ایدکنارگذاشته ودرنتیجه ممکن است علائم اضطراب و افسردگی رابه دنبال داشته باشند. بسته به تاثیربازدارنده ای که دردبرروی شما می گذارد ونقشی که درزندگی شما بازی می کندمی تواندمنجربه اضطراب، افسردگی و اختلالات ترس گردد.بطورخلاصه درد مزمن تاحدودی فراتراز یک تجربه جسمی است، به همین دلیل بیشتر لازم است که یک برنامه مناسب درمانی برای آن درنظرگرفته شودتااینکه تنها به جنبه جسمی آن پرداخته شود.


اجازه دهیدبه طورخلاصه آنچه که دراولین ملاقات انجام می دهم راتوضیح دهم.این مسئله می تواندکمک کندکه از نگرانی های شما براي مراجعه به یک روانشناس کاسته شود.

دراولین ویزیت من سعی می کنم تصورکنم که دردبیماربه چه نحوی برروی زندگی او تاثیرمی گذارد.همانگونه که قبلا" ذکرشد،بسیاری ازبیماران به دلیل احساس افسردگی یا اضطراب به من مراجعه می کنند.زندگی با عوارض مزمن مقداردیگری ازاسترس را درزندگی بیمارایجادمی کند.به همین دلیل درمواقع مراجعه افرادمبتلا به عوارض مزمن ابتدابه ارزیابی نحوه تطابق بیمار با زندگیشان پرداخته و مواردی که قادربه تطبیق باآنها نیستند را بررسی می کنم .همچنین اگرامکانات وروشهائی وجودداشته باشندکه بیماربتواندبرای کمک به مقابله با دردخودازآنها استفاده نماید،نیزارزیابی می نمایم.

بعدازاولین ویزیت گروهی ازمتخصصین رشته های مختلف که درمرکز کنترل درد حاضر هستند، درموردبرنامه های درمانی خاص بیماربه مباحثه می پردازند. من فهمیده ام که این روش گروهی برای بیماران مبتلا به دردهای مزمن خیلی مفیداست : دراین روش تمرکزتمام متخصصین برروی بهبودکیفیت زندگی بیماران است وما می توانیم برروی تمامی درمانهای ارائه شده به بیمارتوجه کنیم. باکارگروهی می توانیم بهترین توصیه هارا به بیماران داشته باشیم.البته استفاده ازهرگونه روش درمانی،همیشه به پذیرش بیمار بستگی دارد.

لازم نیست که هربیمار با من ویزیت (یا ویزیتهای) مجدد داشته باشد. برنامه درمانی هرکسی کاملا" اختصاصی است وبستگی به نیازهای فرددارد.

برای مثال بعدازارزیابی بیمار ممکن است فکرکنم که لازم است او ازیادگیری برخی از فنون آرامش عضلانی وعصبی (relaxation) بهره مندشود.شایدزندگی با دردمزمن باعث شده باشد که وضعیت بدن وذهن بیمار به حدی وخیم شده باشدکه قادر به آرام سازی بدن خودنباشد. اگر وضع روحی وجسمی بیمار وخیم باشد می تواندواقعا"دردروزانه فردرا تشدیدکند.

وقتی روی این بیماران کارمی کنم ممکن است لازم باشد به آنها فنون مختلف آرامش بدن،تنفسهای دیافراگمی و تمرینات ذهنی را آموزش دهم تا بتوانند ازآنها برای آرامش جسمي وروحی خوداستفاده کنند. پس ازآن نیزروشهائی وجوددارندکه بیمارمی تواند برای کنترل درد واسترس زندگی روزانه خودازآنهااستفاده کند.کاهش تنشها می تواند باعث تسهیل انجام برخی ازکارهای روزانه ای که مشکل هستندشودومتعاقب آن کاهش درد و افزایش میزان انجام کارها با دردکمتررخ خواهدداد.

ویزیت شما توسط روانشناس نبایستی باعث شود که شما احساس کنیدکه فقط پزشک از وضعیت روحی شما سئوال می کند،بلکه درحقیقت ویزیت روانشناس منجربه این خواهدشدکه او واقعا" به حرفهای شما گوش می دهدو ازرنجهائی که ازدردمزمن درطولانی مدت کشیده ایدمطلع می گردد. امیدوارم با توضیح خلاصه ای که از نقش یک روانشناس دردرمان دردهای مزمن ارائه کرده ام،از مزایای مراجعه ای که به او می کنیدآگاه شده باشید.بنابراین بطورکلی روانشناس با همکاری خودتان آنچه که برای شما بهترین است راتعیین خواهدکرد،تابتوانیدبطورمناسب تری بادردمزمن برخوردکرده و به زندگی خود برگردید.

****

منبع: مقاله "نقش روانشناس دردرمان دردهای مزمن افرادنخاعی"-مترجم: مهندس عباس كاشي - (این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان - شهریور ماه 1388 - برگرفته از سایت: http://www.spineuniverse.com

همواره ارتباط افراد دارای ضايعه نخاعی با محيط بيرون از منزل و ورود آنان به جامعه و رفع محدوديتهای شرايط محيط شهری بمنظور پيشگيری از انزوای آنان، از اهميت فوق العاده ای برخوردار است. لذا مناسب سازی و ايجاد ايمنی اماکن و محيط شهری برای آنان می تواند بسيار مهم باشد. محوطه مجموعه های مسکونی (منازل)، خيابانها و مسيرهای آمدو شد، وسايل حمل و نقل، ساختمانهای عمومی، فروشگاهها و مراکز خريد، مراکز آموزشی، مراکز ورزشی، مراکز تفريحی و غيره دنيای بيرون از منزل فرد ضايعه نخاعی را در بر می گيرند. بنابراين بايد با تدابير و مطالعات علمی و تحقيقات و اقدامات لازم و ايجاد تجهيزات شهری مناسب، زمينه و شرايط حضور فرد ضايعه نخاعی را در جامعه به نحوی فراهم آورد که آنان بتوانند بدون نياز به کمک ديگران و بطور مستقل وارد محيط بيرون شوند.

در مجموعه حاضر به نکات مهم و نيازهای کلی فرد ضايعه نخاعی در محيط شهری با در نظر گيری جنبه های ايمنی و بهداشت آن اشاراتی شده که اميد است مورد توجه علاقمندان و افراد ضايعه نخاعی قرار گيرد.

ايمنی و بهداشت محوطه مجموعه های مسکونی:

1-خروجی های منازل برای افراد ضايعه نخاعی بايد به نحوی انتخاب شود که فاقد پله باشد در غير اينصورت بايستی از رمپ با مشخصات ايمن و استفاده گردد.

2-حتی المقدور در محوطه مجموعه های مسکونی افراد ضايعه نخاعی بايستی پله ها حذف و موانع تردد برداشته شوند.

3-پياده روها بايد دارای سطوح مناسب و از جنس مطلوب و مصالح مقاوم و غير لغزنده و صاف و مسطح بوده و فاقد موانع و نقاط خطرناک از جمله نقاط کنده کاری شده و یا کانالهای بدون دريچه باشند.

4-در جاهائيکه کف پياده رو دارای شکاف يا درزهای بزرگ می باشد بايستی آنها ترميم و با مواد مناسب و محکم پر شوند.

5-عرض پياده روها بايد در حد ايمن و مناسب بوده به نحوی که در هيچ قسمتی کمتر از 90 سانتيمتر نباشد ولی بهترين عرض 125 سانتيمتر پيشنهاد شده است.

6-شيب پياده روها بايستی از جهات طولی و عرضی مناسب باشد. شيب عرضی عمدتا" حداکثر 2 درصد و شيب طولی حداکثر 5 درصد توصيه می شود. چنانچه شيب از 5 درصد يا 6 درصد تجاوز نمايد بايستی حاشيه ها به نرده های ايمن مناسب تجهيز شوند. بطور کلی در هيچ شرايطی نبايستی شيب از 8 درصد تجاوز کند.

7-پلها و محلهای عبور از روی جويها و غيره بايد ايمن و از پهلو دارای نرده های حفاظ مناسب و استاندارد باشند. نرده ها نيز بايستی دارای رنگهای متضاد با محيط باشند.

8-پلهای ارتباطی بين پياده رو و سواره رو بايد در فواصل مناسب و با حداقل عرض 150 سانتيمتر تعبييه گردند. پيشنهاد شده عرض پلهای موجود در امتداد مسير پياده روها با عرض پياده رو برابر باشد.

9-شبکه های فلزی استفاده شده جهت پل ها بايد به نحو ايمن ساخته شده باشند و شيارهای سطوح آنها فاصله مناسب داشته باشد. توصيه گرديده فاصله شيارها بيش از 2 سانتيمتر نباشد.

10-درپوشهای موجود در پياده روها بايد هم سطح پياده رو باشند و لبه های برآمده يا فرورفته به نحو مطلوب بازسازی و هم تراز و با شيب مناسب پوشش داده شوند.

11-در مواقعی که حفاری در سطح پياده رو صورت می گيرد، بايستی پل موقت با عرض حداقل 90 سانتيمتر با سطح مناسب و محکم نصب شود.

12-شاخه های درختان و بوته باغچه های حاشيه پياده رو نبايستی مانع و مشکلی برای تردد افراد ضايعه نخاعی ايجاد کند.

13-در جاهای خاص، حاشيه و عرض پياده روها بايستی با علامت اختصاصی و بين المللی" ويژه گذر افراد ضايعه نخاعی "( استفاده کننده از صندلی چرخدار) برای عموم مشخص شده باشد به نحوی که مانعی برای حرکت آنان ايجاد نشود.

14-در کناره ها و حاشيه پياده روهای مورد استفاده افراد ضايعه نخاعی، نبايستی با قراردادن اشياء از جمله وسايل کسب و کار ايجاد مزاحمت نمود.

15-زنگها و صفحه دستگاه اف اف (دربازکن برقی ) از ملزومات مهم منازل مسکونی افراد ضايعه نخاعی است که بايستی به راحتی و کاملا" در دسترس آنان قرار داشته باشند و زير زنگها نيز با حروف درشت و خوانا و نور مناسب و روشن مشخص شده باشد.

16-با توجه به اينکه يکی از وسايل مهم ارتباطی افراد ضايعه نخاعی صندوقهای پست می باشند ترجيحا" در مجاورت محل سکونت اين افراد بايستی اين صندوقها به شکل مناسبی تعبيه شوند و به نحوی که به خوبی در دسترس آنان باشند. عموما" حداکثر ارتفاع شکاف صندوق پست از کف 100 سانتيمتر توصيه می شود.

17-سطلهای زباله در محوطه مجموعه های مسکونی افراد ضايعه نخاعی بايد بطور ايمن و در محل مناسب و کاملا" در دسترس آنان (بخصوص از نظر ارتفاع ) قرار داشته باشند.

خيابان ها و مسيرهای آمد و شد:

عموما" در خيابانهای مهم و اصلی و مسيرهائی که احتمالا" افراد ضايعه نخاعی رفت و آمد بيشتری را در آن مناطق دارند بايستی با توجه به شرايط حرکتی آنان مناسب سازی فضای شهری صورت پذيرد.

1-در خيابانهای اصلی بمنظور سوار و پياده شدن افراد ضايعه نخاعی از وسيله نقليه بايستی فضاهای توقف مناسبی در نظر گرفته شود لذا بهتر است در اين قسمتها سواره‌‌‌‌‌‌‌رو در قسمتی از پياده رو پيشرفتگی مناسبی داشته باشد تا فضای مورد نظر حاصل گردد. در اين قسمتها بايستی سواره رو با پياده رو به نحو ايمن و مطلوب ارتباط پيدا کند.

2-محلهای توقف خودروی افراد ضايعه نخاعی بايستی کاملا" اختصاصی و بهترين محل ممکنه و قابل دسترس آنان باشد. ضمن اينکه اين محلها بايد با علائم و تابلوهای مخصوص کاملا" مشخص شده باشند به نحوی که از توقف خودروهای سايرين خودداری گردد.

3-در پارکنيگ ساختمانهای عمومی و در کليه پارکينگهای عمومی بايستی تسهيلات و امکانات لازم برای افراد ضايعه نخاعی فراهم باشد.

4-پيشنهاد شده که 2 درصد فضاهای پارکينگها ويژه افراد ضايعه نخاعی در نظر گرفته شود و در هر صورت حداقل یک فضای توقف برای آنان پيش بينی شود.

5-محل توقف خودروی افراد ضايعه نخاعی در پارکينگها بايستی در نزديکترين فاصله به ورود يا خروجی اختصاص يابد.

6-محل پارکينگ ويژه افراد ضايعه نخاعی بايستی با علامت خاص بين المللی تفکيک شود.

7-بطور کلی بايستی شرايط استاندارد پارکينگ ويژه افراد SCI در تخصيص ها مدنظر قرار گیرد.

8-محل عبور از پياده رو به سواره رو بايد کاملا" ايمن و بهسازی شده باشد و عرض خيابان نيز در محلهای گذر آنان خط کشی گرديده باشد.

9-چنانچه عرض خيابان در قسمتهائی ويژه افراد ضايعه نخاعی اختصاصی تعيين گرديده بايستی محل عبور افراد ضايعه نخاعی با استفاده از نصب تابلوهای ويژه در حاشيه ها و يا علائم نوشتاری در کف خيابان و با رنگ آميزی مناسب مشخص شود.

10-چنانچه خيابانها پر رفت و آمد هستند و از چراغ راهنمائی استفاده می شود، کليدهای ويژه استفاده افراد ناتوان که تحت کنترل و تنظيم آنان است تعبيه می شود که ارتفاع اين صفحه کليدها بايستی در سطحی باشد که به سهولت در دسترس افراد آنان باشد (معمولا" ارتفاع مناسب 105 سانتيمتر توصيه شده است ).

11-در محل پلهای هوائی و يا زيرزمينی ( از جمله مترو ) جهت استفاده افراد ضايعه نخاعی می توان رمپ های برقی پيش بينی و طراحی کرد و از آسانسورها و يا از ساير وسايل مکانيکی بالابر و پائين بر مناسب استفاده نمود.

12-در مسيرها و محلهای گذر افراد ضايعه نخاعی، تلفنهای عمومی با ابعاد و ارتفاع مناسب در نظر گرفته شود.

13-در جلوی تلفنهای عمومی ويژه اين افراد بايستی فضای آزاد و مسطح مناسبی حداقل به ابعاد 75×120 سانتيمتر مدنظر قرار گيرد تا افراد استفاده کننده مشکلی نداشته باشد.

حمل و نقل :

بسته به استفاده فرد ضايعه نخاعی از وسايل حمل و نقل عمومی يا شخصی بايستی شرايط مناسب و ايمنی را برای آنان فراهم نمود. شرايط کلی مناسب سازی و ايمنی که دراستفاده از وسايل نقليه عمومی می بايستی مدنظر قرار گيرد می تواند به شرح زير باشد:

1-در استفاده از وسايل نقليه عمومی از جمله اتوبوسهای شهری، بهتر است محلهای انتظار خاصی برای آنان در نظر گرفته شود که بايستی شرايط مناسبی را داشته باشد.

2-محل انتظار افراد ضايعه نخاعی بايد طوری طراحی شود که هم سطح با کف اتوبوس باشد به نحوی که فرد بتواند براحتی وارد خودرو شود.

3-محل ورود فرد به اتوبوس بايستی کليه شرايط اتصال پياده رو به سواره رو را مطابق استاندارد دارا باشد.

4-محل ايستگاههای اتوبوس بايستی سرپوشيده بوده و دارای حفاظ و دستگيره مناسب و ايمن باشد.

5-در برخی از کشورها اتوبوسهائی مجهز به سطح شيبدار ايمن و مناسب وجود دارند که می توانند جهت پياده و سوار شدن فرد مورد استفاده قرار گیرد.

6-در داخل اتوبوس فضای مناسبی برای استقرار فرد ضايعه نخاعی بايستی در نظر گرفته شود که از هر لحاظ موارد ايمنی آن مورد توجه قرار گرفته باشد بطوری که تکانهای شديد خودرو يا ترمزهای ناگهانی باعث حرکت شديد صندلی چرخدار يا واژگونی آن و پرتاب فرد نشود.

7-بديهی است در تمامی طول مسير حرکت خودرو بستن کمربند ايمنی جهت افراد ضايعه نخاعی الزامی است.

8-در تمام طول مدت سوار و پیاده شدن فرد ضايعه نخاعی، راننده بايستی توجه و دقت بسيار زيادی جهت توقف کامل داشته باشد به نحوی که حرکت زود هنگام (قبل از پياده و سوار شدن ) نکند.

9-در استفاده از تاکسی های عمومی همکاری و کمک راننده يا همراه در سوار و پياده شدن فرد و قراردادن صندلی چرخدار در صندوق خودرو اجتناب ناپذير است که البته بايستی احتياطات لازم جهت برخوردهای احتمالی با در يا بدنه خودرو يا قسمتهای آسيب رسان صورت پذيرد.

10-بطور کلی شرايط مناسب سازی برای اتوبوسها بهتر فراهم می شود به نحوی که :

-امکان استفاده از سطوح شيبدار يا نصب سيستمهای بالابر هيدروليکی در اتوبوسها جهت سوار و پياده شدن افراد آسان است.

-امکان جدا نمودن صندلی های اتوبوسها و ايجاد فضای مناسب حرکتی برای افراد در اتوبوسها سهلتر است.

-در اتوبوسهائی که صرفا" جهت حمل و نقل افراد ضايعه نخاعی مورد استفاده قرار ميگيرند با تعبيه ريلهای حرکتی مجهز به صندلی مخصوص امکان استفاده آنان از توالت در اتوبوس فراهم می شود.

11-در برخی کشورها، موسساتی با وسايل نقليه معلولين خدماتی را به اين افراد ارائه ميدهند که برای خودروهای خود امکانات مناسبی جهت تسهيل و رفاه حمل و نقل آنان فراهم کرده است از جمله: وسائل نقليه مجهزی وجود دارند که قسمت عقب آن به شکل سطح شيبدار پائين آمده و امکان حرکت و سوار و پياده شدن فرد را با صندلی چرخدار براحتی تامين می کند. در برخی خودروها نيز صندلی خودرو با حرکت دورانی به سمت خارج خودرو امکان جابجائی فرد را از روی صندلی چرخدار به روی صندلی خودرو تسهيل می کند. اين موسسات شبيه تاکسی سرويسها و بصورت تلفنی آماده به خدمت شبانه روزی هستند.

12-در سالنهای انتظار ، فرودگاهها، راه آهن، مترو و پايانه های مسافربری بايستی شرايط تسهيل و ايمنی افراد ضايعه نخاعی مورد توجه قرار گيرد. مسيرهای عبور و مرور ويژه افراد بدون موانع از پارکينگ تا سالن انتظار و بعد از آن تا خود وسيله مورد استفاده مسافر به نحو مناسبی فراهم شود و در نقاط مورد نياز سطوح شيبدار مناسب و استاندارد طراحی گردد. در محلهای مورد نياز بايستی از آسانسور مخصوص آنان با چکهای هيدروليک يا رمپ ها ( ثابت يا متحرک ) استفاده شود.

13-چنانچه فرد صندلی چرخدار خود را قادر نباشد به داخل هواپيما يا قطار ببرد می تواند آن را تحويل قسمت بار مسافرتی داده به شرطی که مسئولين امر شرايط انتقال فرد را بوسيله نقليه به نحو آسان و ايمن فراهم کرده باشند. در اينگونه موارد جهت سهولت کار بهتر است از صندلی های چرخدار تاشو استفاده شود.

14-در قطارها با توجه به کثرت واگنها می توان در تعدادی از واگنها تسهيلات و امکانات مناسب حال افراد ضايعه نخاعی را تامين نمود از جمله سرويسهای بهداشتی ويژه آنان فراهم گردد.

ساختمانهای عمومی:

در ساختمانهای عمومی و مهم شهرها که مورد استفاده عامه مردم قرار دارند بايستی شرايطی فراهم گردد که به هنگام رجوع افراد ضايعه نخاعی، آنان را با مشکل مواجه نکند.

1-فاصله پياده رو تا ورودی بايستی کليه شرايط ايمن و استاندارد را داشته باشند حتی الامکان بايد ورودی ساختمان هم سطح پياده رو باشد.

2-فضای ورودی ساختمانهای عمومی بايستی مناسب باشد معمولا" حداقل عمق فضای جلوی در ورودی را 140سانتيمتر و حداقل عرض در را 100 سانتيمتر توصيه می کنند.

3-ورود به ساختمانهای عمومی برای افراد ضايعه نخاعی نبايستی مشکل باشد اما متاسفانه اکثر ساختمانهای عمومی فاقد رامپ، يا آسانسور مخصوص جهت استفاده افراد ضايعه نخاعی هستند. و عموما" حتی مراجعه افراد ضايعه نخاعی به طبقات مختلف با مشکل همراه است که در صورت امکان بايستی آسانسور يا رامپهای مناسب پيش بينی شود.

4-چنانچه شرايط فيزيکی ساختمانها به گونه ای است که امکان تعبيه رامپ يا آسانسور مناسب مقدور نباشد استفاده از اتاقهای ارتباط در طبقه همکف يا محل ورودی به ساختمان توصيه می شود. در اين قبيل ساختمانها عمدتا" زنگ یا اف اف نصب شده تا فرد بتواند از طريق آن خود را معرفی کند، که ضمن استقرار در اتاق مربوطه با قسمت مورد نظر ارتباط برقرار می کند.

5-درهای ورودی اغلب ساختمانها از نظر ابعاد فيزيکی به اندازه ای است که معمولا" مشکلی را برای ورود افراد ضايعه نخاعی ايجاد نمی کند ( عموما" بيش از 95 سانتيمتر است ) اما غالبا" باز کردن درها برای آنان با مشکلاتی همراه است.

لذا در اين رابطه بايستی موارد زير مدنظر قرار گيرد:

-بهترين درها برای افراد ضايعه نخاعی، درهايی هستند که بطور اتوماتيک و کشوئی باز و بسته می شوند لذا برای آنان توصيه می شود. که معمولا" قرار گرفتن در حيطه عمل چشم الکترونيک مربوطه در را باز می کند.

-نوعی از درها وجود دارند که با کف پوش جلوی آنها به نحوی در ارتباط هستند که به محض تماس با اين کف پوشها در باز می شود.

-چنانچه در بطور اتوماتیک باز نمی شود توصيه می گردد که يک دستگيره اضافی در هر دو طرف و در ارتفاع مناسبی به نحوی نصب شود که فرد ضايعه نخاعی بتواند براحتی از آن استفاده کند.

-قسمتهای شيشه ای درها بايد از شيشه های مطمئن و ايمن انتخاب شوند.

-قسمتهای معيوب و آسيب رسان درها بايد جهت جلوگيری از هر گونه آسيب و حادثه به سرعت ترميم و اصلاح شوند.

-درها در ساختمانهای عمومی بخصوص در قسمت ورودی اصلی به هيچ وجه نبايستی آستانه داشته باشند.

6-حداقل يکی از آسانسور ساختمانها بايد دارای ابعاد مناسبی باشد به نحوی که فرد ضايعه نخاعی بتواند با صندلی چرخدار براحتی وارد و خارج و از طبقه همکف به تمامی طبقات دسترسی داشته باشد.

7-اتاقک آسانسور بايد کاملا" ايمن بوده و دارای دستگيره های مناسب نيز باشند .بطور کلی ضوابط آسانسورهای استاندارد در آنها کاملا" رعايت شده باشد.

8-صفحه دکمه های اتاقک آسانسورهای پيش بينی شده جهت افراد ضايعه نخاعی بايد در سطح و ارتفاع قابل دسترس آنان قرار داشته باشد.

9-اين آسانسورها حتما" بايستی از لحاظ صوتی و علائم هشدار دهنده مجهز باشند.

10-نقاطی از ساختمان که احتمال سقوط افراد در آن وجود دارد از جمله پلکانها و پاگردها و سطوح شیبدار و غيره بايد با حفاظ مناسب کاملا" ايمن شده باشند.

11-کليه کليدها و پريزهای موجود در قسمتهای مختلف ساختمانهای عمومی کاملا" ايمن و محافظت شده باشند و کليد و پريزهای معيوب و شکسته سريعا" تعويض و ترميم شوند.

12-در کليه ساختمانهای عمومی حداقل يک توالت ويژه افراد ضايعه نخاعی و ساير افراد با معلوليتهای شديد که به عنوان مراجعه کننده هستند بايد در نظر گرفته شود.

اگر تعداد رجوع کنندگان کم و به ندرت می باشد وجود یک توالت کافی است. اما اگر تعداد آنان بيشتر باشد بهتر است به تناسب تعداد آنها را افزايش دارد.

13-محل توالت مخصوص افراد ضايعه نخاعی بهتر است در همان محل ساير سرويسهای بهداشتی ساختمان باشد.

14-سرويسهای بهداشتی ويژه افراد ضايعه نخاعی بايد برای افراد سالم نيز قابل استفاده باشد.

15-ترجيحا" بايستی يک توالت برای آقايان و يک توالت برای خانمها اختصاص داده شود.

فروشگاهها و مراکز خريد:

در فروشگاهها و مراکز خريد بزرگ بايستی پيش بينی های لازم در خصوص مراجعه و حضور افراد ضايعه نخاعی و استفاده کنندگان از صندلی چرخدار را کرده باشند.

1-وروديها، درها، آسانسورها، فضاهای عبور و ساير قسمتهای فروشگاههای بزرگ بايد شرايطی مناسب ساختمانهای عمومی را داشته باشند.

2-قفسه های اجناس، صندوق، .... نيز از قسمتهايی هستند که بايد شرايط مناسبی جهت استفاده افراد ضايعه نخاعی برای آنها پيش بينی شود. از جمله: ابعاد برخی قسمتهای مورد نياز در جلو يا کنار پيش خوانها بايستی به نحوی باشد که آنان براحتی به اجناس دسترسی داشته باشند. معمولا" قسمتی از پيشخوان که عموما" بيش از 90 سانتيمتر ارتفاع دارد را جهت بهره مندی افراد ضايعه نخاعی با ارتفاع کمتر و در حدود 70 تا 85 سانتيمتر در نظر گرفت. فاصله و عرض بين قفسه ها نيز بايد به اندازه ای باشد که پيش بينی حرکت آسان و ايمن صندلی چرخدار در آن لحاظ گرديده باشد.

3-فروشندگان و خادمين فروشگاه نيز بايستی آموزشهای لازم را در ارائه خدمات بهتر به اين افراد ديده باشند.

4-عموما" در فروشگاهها بسته به وسعت آنها حداقل يک مسير پرداخت قابل دسترس برای افراد ضايعه نخاعی در نظر می گيرند. ابعاد اين مسير حداقل دارای 90 سانتيمتر عرض است.

مراکز آموزشی :

ايجاد امکانات آموزشی و پرورشی يکی از مهمترين تسهيلاتی می باشد که افراد ضايعه نخاعی به آن نياز داشته و بايستی از آن بهره مند باشند. لذا بديهی است که مناسب سازی مراکز آموزش نيز جهت آنان از اهميت بالائی برخوردار است تا اين افراد نيز بيشتر به مسائل آموزشی ترغيب شوند. مهمترين نيازهای افراد ضايعه نخاعی در مراکز آموزشی از جنبه ايمنی و بهداشت عبارتند از :

1-مناسب سازی ساختمان مراکز آموزشی بايستی در حد استانداردها در تمامی موارد از جمله درها، وروديها، راهروها، آسانسورها، سطوح شيبدار، فضاهای عبور و مرور ، سرويسهای بهداشتی، پارکينگ و غيره صورت پذيرد.

2-تابلوهای ويژه افراد ضايعه نخاعی جهت بهره برداری اختصاصی آنان در جاهای مورد نياز نصب گردد.

3-در محل کلاسهای درس يا کتابخانه ها و لابراتورها و غيره فضائی مختص اين افراد در نظر گرفته شود به نحوی که از نظر کلیه جوانب فيزيکی ( با رعايت جوانب ايمنی و بهداشت)وجوانب روحی و روانی شرايط مطلوبی را داشته باشد تا از منزوی شدن آنان جلوگيری بعمل آيد. کليه فضاهای عمومی اين قسمتها بايد کاملا" در دسترس افراد باشد. از جمله: رخت آويز،و نحوه چيدن ميز و صندلی ها نيز طوری باشد که اين منظور را تامين نمايد.

4-بطور کلی در مراکز آموزشی بايستی سعی شود امکانات مشترکی بين افراد سالم و افراد ضايعه نخاعی ( يا معلولين) در تمام سطوح فراهم شود.

5-علاوه بر روشهای فوق بايستی در جهت بالابردن سطح ارتباطات همه جانبه آنان با بقيه افراد امکانات ، شرايط مورد نياز تامين گردد.

6-عموما" ميزی برای افراد ضايعه نخاعی در محل کلاسها بايستی در نظر گرفته شودكه از حيث ارگونومی ( تطبيق با شرايط فيزيکی بدن آنان ) تمام شرايط مناسب را داشته باشد.

7-معمولا" 5 درصد فضای آزاد اماکن آموزش و اجزای آن ( شامل نيمکت ها، ميزها يا محلهای مطالعه و فضای آزاد بين ميزها ) بايد مختص افرادمعلول باشد.

8-حداقل فضای آزاد مسير افراد ضايعه نخاعی از جمله در محل برگه دان، قفسه مجلات، قفسه کتاب و ميزها و نيمکت ها 90 سانتيمتر توصيه شده است.

10-تخته کلاس نيز بايستی در دسترس اين افراد قرار داشته باشد. چنانچه زير آن سکو وجود دارد به طرز مطلوب دسترسی به آن امکان پذير شود. ضمنا" در محل و ارتفاع مناسبی نصب شده باشد.

مراکز ورزشی:

ورزش به لحاظ کمکی که در توانبخشی افراد ضايعه نخاعی می کند و هم از جنبه گذراندن اوقات فراغت نقش بسيار موثری دارد. لذا توجه به مراکز ورزشی و تاسيسات آن ،جهت استفاده آنان از اهميت بسيار بالائی برخوردار است. در اين ميان استفاده ازاستخرهای شنا برای افراد ضايعه نخاعی بسيار مفيد است که البته بايستی شرايط ايمنی و بهداشتی در آنها به شدت تحت کنترل و نظر باشند. که مهمترين آنها به شرح زیر است:

1-استخرها بايد به نحوی طراحی شوند که کليه مراحل تعويض لباس، دوشها، فضای اطراف استخرها در يک سطح صورت پذيرد.

2-در طول مسير عبور و مرور افراد ضايعه نخاعی بايستی نرده محافظ نصب شود که ارتفاع ايمن و مناسب آن 80 تا 90 سانتيمتر پيشنهاد شده است.

3-در محل رختکن بايستی حداقل 2 تا 3 کابين برای تعويض لباس آنان در نظر گرفته شود.

4-در محل رختکن بايستی نيمکتی به ابعاد طول 30 1سانتيمتر، عرض 60 سانتيمتر و ارتفاع 50 سانتيمتر نصب شود بطوری که پايه های نيمکت کاملا" ثابت شده باشد تا امکان سرخوردن و جابجا شدن آن وجود نداشته باشد.

5-ارتفاع آويزی که در محل رختکن نصب می شود 120 سانتيمتر پيشنهاد شده است.

6-کمدها بايد کاملا" ايمن و فاقد لبه های تيز و برنده بوده و با ابعاد پيشنهادی 60×60×120 سانتيمتر به نحوی تعبيه شوند که فضای کافی و مناسبی نيز جهت استفاده از آن فراهم شده باشد.

7-کابين های رختکن از نظر ابعاد بايد کاملا" مناسب باشند و ابعاد پيشنهادی 150×180×50 ارائه شده که در آن يک نيمکت به عرض 60 سانتيمتر ويژه افراد ضايعه نخاعی تعبيه گرديده باشد.

8-درهای کابين رختکن بايستی به سمت بيرون باز شود.

9-تعبيه زنگهای اخبار جهت استفاده در شرايط اضطراری در محلهای مناسب الزامی است.

10-در استخرها صندلی چرخدار معمولی افراد ضايعه نخاعی بايستی با صندلی چرخدار مخصوص استخر عوض شود لذا بايستی اين نوع صندلی های چرخدار به سهولت در محل کابين ها و در دسترس آنان قرار داشته باشد.

11-در محل کابين ها بايستی فضای لازم و پيش بينی های ايمنی جهت تعويض صندلیهای چرخدار لحاظ شده باشد.

12-در محل دوشها، جهت فراهم آوردن امکانات نشستن فرد يک زيردوشی به ابعاد 140×140 سانتيمتر پيشنهاد شده است که چنانچه عرض 170 سانتيمتر در نظر گرفته شود مناسبتر است.

13-سردوش بايد به نحوی باشد که ارتفاع آن قابل تنظيم باشد و کاملا" در دسترس فرد قرار داشته باشد.

14-در فضاهای مورد نياز و مخصوصا" در محل دوشها، رختکن و ساير جاها بايستی دستگردهای مناسب و ايمن نصب شود.

15-جهت ورود و خروج به داخل استخر بايستی تدابير و امکانات ايمنی مورد نياز متناسب با نوع استخر فراهم شده باشد. از جمله رامپهای داخل استخر، سرسره، بالابرهای هيدروليکی و يا پله های با سطوح پهن جهت هدايت فرد به داخل و بيرون استخر توصيه می شود.

16-اطراف استخر به ويژه منطقه عميق آن بايستی با حفاظ مطمئن پوشش ايمن شده باشند.

17-جهت کمک به شنا و حرکت در آب ميله ها و قلابهايی در اطراف استخر يا در مناطق مناسب آن بايستی تعبيه شود که بخصوص در مواقع اضطراری مورد استفاده آنان قرار گيرد.

18-سرويسهای بهداشتی مناسب و استاندارد ويژه افراد ضايعه نخاعی نيز در محل استخرها بايد پيش بينی شده باشد.

* در مورد ميادين ورزشی، ورزشهای تيراندازی ، ويلچررانی، تماشای مسابقات ورزشی مطالبی در آينده ارائه خواهد شد.

مراکز تفريحی و سياحتی- مسافرتی :

" در پارکها ":1- بايستی گذرگاههای بدون مانع و بدون پله برای عبور و مرور افراد ضايعه نخاعی در نظر گرفته شود.

2-مسيرهای عبور و مرور افراد بهتر است با تابلوها و علائم خاص آنان مشخص گردد.

3-در پارکها نيز همانند ساير اماکن عمومی، سرويسهای بهداشتی ويژه آنان بايستی پيش بينی شده باشد.

4-می توان در قسمتی از پارکها، وسايل و ادوات ورزشی ويژه با مسيرهای ورزشی خاص آنان طراحی و نصب نمود.

5-چنانچه افراد با ضايعه نخاعی بخواهند از ماهيگيری در کنار برکه ها، رودخانه ها يا درياچه ها بهره مند شوند می توان محلی را ضمن مناسب سازی و با ايجاد نرده ايمن برای آنان در نظر گرفت.

در " سينماها و سالنهای تئاتر و سالنهای تجمع":1- بهتر است قسمتی ار محل تماشاگران ويژه اين افراد تعيين شود، به نحوی که براحتی در دسترس آنان قرار گيرد و ورود و خروج و تردد و استقرارشان با مشکل مواجه نشود. ضمن اينکه ديد مناسبی نيز برای آنان ايجاد کرده باشد.

2--تعداد محل مورد نياز برای استقرار صندلی های چرخدار در سالنهای اجتماعات بر اساس تعداد کل صندلیها و محوله تجمع تعيين می شود به نحوی که مثلا" برای تعداد ظرفيت تا 75 نفر تعداد 3 محل و يا برای تعداد ظرفيت تا 100 نفر تعداد 4 محل برای صندليهای چرخدار و استفاده افراد ضايعه نخاعی بايستی در نظر گرفته شود.

3-محلهای تعيين شده جهت استقرار صندليهای چرخدار بايد فضای کافی داشته باشد که معمولا" 170×120 سانتيمتر توصيه شده است.

4--محل استقرار صندليهای چرخدار بايد هم رديف صندليهای ثابت و هم سطح آنان باشند و بهتر است در محلی نصب شوند که نزديکترين فاصله را با راههای خروج اضطراری داشته باشند.

5--زمين و کف محل استقرار صندليهای چرخدار بايد کاملا" مسطح، محکم و غير لغزنده باشد.

6--عمدتا" به منظور امکان و تسهيل دسترسی افراد با صندلی چرخدار به محدوده صحنه و محلهای مورد نياز در فضاهای تجمع بهتر است که راههای قابل دسترسی پيش بينی شود.

در " هتل ها ":1- عموما" به ازای 3 تا 4 درصد ظرفيت اتاقهای هتل، يک اتاق قابل دسترس با سرويسهای بهداشتی و تسهيلات مناسب حال افراد ضايعه نخاعی پيش بينی شود.

2-اتاقهای ويژه افراد ضايعه نخاعی بايستی بطور یکنواخت در بين اتاقهای معمولی هتل توزيع شده باشند.

3-بديهی است ساير شرايط ساختمانهای عمومی نيز بايستی در هتل، مسافرخانه ها و مهمانسراها در نظر گرفته شود.

در "رستوران ها " بايستی همواره بسته به حجم و فضای آن و عوامل ديگر، تعدادی از ميزها به نحوی طراحی و تعبيه شوند که بتوانند در دسترس افراد ضايعه نخاعی قرار گيرند و فضای لازم جهت تردد و استقرار فرد با صندلی چرخدار به نحو مطلوبی تامين شده باشد. معمولا" در رستورانهای بزرگ بايستی تعداد 5درصد کل تمام صندلی و ميزها را جهت اين افراد پيش بينی نمود.

علائم و اعلام در اماکن و محيط شهری :

1-بمنظور بهره مندی افراد ضايعه نخاعی از تسهيلات ويژه در اماکن و محيطهای شهری بايستی محلها و تجهيزات خاص افراد ضايعه نخاعی بايستی کليه امکان و فضاهای شهری و بخشهائی از ساختمانهای عمومی که در اختيار و استفاده افراد ضايعه نخاعی میباشد بوسيله علائم بين المللی ويژه آنان مشخص گردد.

2-کليه علائم بايستی کاملا" واضح و مشخص بوده و در جای مناسبی نصب شده باشد.

3-رنگ علائم نصب شده بايستی با رنگ زمينه آنها در تضاد باشد و انعکاس نور نيز نداشته باشند به نحوی که براحتی دیده شوند.

4-بمنظور حفظ و رعايت حقوق افراد ضايعه نخاعی ، بايد آموزشهای لازم به عموم مردم ارائه گردد.

5-علاوه بر تابلوها ، در کليه ساختمانهای عمومی بمنظور افزايش ضريب ايمنی بايستی سيستمهای اعلام خطر نصب شود که اين سيستمهای اعلام خطر می تواند از نوع سمعی و بصری باشند.

6-از جمله مناطق مهمی که بايد مجهز به سيستمهای اعلان خطر باشد می توان به آسانسورها و سرويسهای بهداشتی ساختمانهای عمومی اشاره کرد.

7-بمنظور رفاه حال افراد ضايعه نخاعی بايستی تلفنهای در دسترس آنان در کليه بيمارستانها، سالنهای انتظار، اماکن عمومی از جمله هتل ها ، مسافرخانه ها، ايستگاههای راه آهن، فرودگاهها ، پايانه های مسافربری و فروشگاههای بزرگ، موسسات و ادارات دولتی و غيره نصب گردد. %ا

منابع مورد استفاده :

1-ضوابط ومقررات شهرسازي ومعماري براي افرادمعلول جسمي وحركتي-ناشر: مركز تحقيقات ساختمان ومسكن-سال1382-1378
2-نمونه هائي مستندازمناسب سازي محيط شهري براي معلولين-ترجمه:رسول مير هادي ناشر: مركز تحقيقات ساختمان ومسكن-سال1372
3-طراحي گذرگاههاي منلسب براي معلولين جسمي-بي ام جانسون ترجمه:فروزروشن بين-ناشر: مركز تحقيقات ساختمان ومسكن-سال1371
4-ساختمانهاي آموزشي ومعلولين-تاليف:مهندس گيسومقام -ناشر: مركز تحقيقات ساختمان ومسكن-سال1370
5-مسكن ومعلولين-پژوهش از:مهندس گيسو مقام - ناشر: مركز تحقيقات ساختمان ومسكن-سال1371

****

منبع : مقاله " مناسب سازی وايمنی محيط شهری برای افراد ضايعه نخاعی " -تهيه کننده : مهندس عباس كاشي - مرکز ضايعات نخاعی جانبازان - فروردين 1385



اسپاستيك هيپرتوني( SH=Spastic Hypertonia ) اصطلاحی است که در حال حاضر پزشکان ،جهت ارائه توصيف کاملتری از حالات تشنجي و شرايط مختلف تنش های شديد عضلاني بکار می برند ودرواقع به تکانهای تند وسريع غير قابل کنترل، سفتي بيش از حد ماهيچه ها،انقباضات شوک ماننددر تمام يا قسمتی از عضله يا گروهی از ماهيچه ها،و بطوركلي انقباضات غير طبيعی آنها اطلاق می شود.
موقعی که به جسم داغی دست می زنيد، اولين واکنش شما نسبت به احساس گرما اين است که دست خود را سريعا" از سطح داغ دور می کنيد. اين مثال، نشان دهنده يک واکنش انعکاسی نسبت به احساس درد است كه طي آن بدن به دنبال علائم ارسال شده از طريق اعصاب موجوددر مناطق حسی به مراکز انعکاسی مختلف بدن ،واکنش نشان می دهد. مراکز انعکاسی موجود در مغز ،با تشخيص آنچه كه احساس مي شود و فرستادن پيامهای مربوطه، از طريق اعصاب طناب نخاعی، به بدن شما فرمان می دهند تا واکنش لازم به خوبی انجام گيرد.يكسري مراکز انعکاسی نيزدر "سطوح مختلف طناب نخاعی" قرار دارند ولی اين مراکز انعکاسی به اندازه مغز در تشخيص علائم و صدور دستورات مربوطه به بدن دقيق نيستند. اما تنها وقتی كه مراکز انعکاسی موجود درمغزونخاع، جهت تشخيص تحريك ايجادشده و واکنش نسبت به آنها ،با همديگر همکاري خوبي داشته باشند، بدن قادرخواهدبود نسبت به آنها به خوبی عکس العمل نشان دهد.
بطوركلي اسپاستيك هيپرتوني(SH) بلافاصله بعد از آسيب نخاعی بوجود نمی آيد. در اوايل آسيب نخاعی ماهيچه های بدن فردمصدوم، تحت تاثير ضايعه ضعيف مي شوند. چرا که انعکاسهای طبيعي بدن در پائين سطح آسيب ازبين مي روند.اين وضعيت به " شوک نخاعی" موسوم است وممكن است بين چند هفته تا چندين ماه طول بکشد.اما به محض اينکه شوک نخاعی به پايان برسد، فعاليتهای انعکاسی عضلات نيزبرقرار مي شوند.ولی جريان پيامهای عصبی در پائين سطح ضايعه قطع می شوند. درنتيجه پيامهای مذکور نمی توانند به مراکز انعکاسی مغز برسند.
اگر مراکز انعکاسی بدن نتوانند جهت تنظيم و اکنش ،باتوجه به پيامهای ارسالی با همديگر عمل کنند،مراکز انعکاسی نخاع تلاش می کنند تا واکنش های بدن را متعادل کنند. از آنجا که مراكزنخاعی به اندازه مغز کارآئی لازم را ندارد، پيامهايی که به محل تحريک ارسال می شوند، معمولا" بيش از حد لازم هستند. اين مسئله باعث افزايش بيش از حد فعاليت عضله شده وباعث بروزحالتي مي شود که هم اکنون پزشکان آن را به عنوان "اسپاسم" می شناسند.
اکثر افراد نخاعی اسپاسم ها را به صورتهای مختلف تجربه می کنند ،ولی در همه زمانها با SH مواجه نمی شوند.افراد تتراپلژی و اشخاصی که دارای ضايعات ناقص هستند احتمالا" بيشتر از افراد پاراپلژی و اشخاصی که دارای ضايعات کامل هستند SH را تجربه مي نمايند.
شايعترين اسپاسم های عضلانی نزد افراد نخاعی بصورت خم شدن آرنج ( اسپاسم عضله تا کننده ) يا باز شدن پاها (اسپاسم عضله بازکننده ) تجربه می گردد. معمولا" اين اسپاسمها در نتيجه و اکنش های خودکار بدن نسبت به تحريکات درد به وجود می آيند.
مهمولا"بسياری از افرادی که به تازگی دچار ضايعه شده اند، حرکات حاصل از SH را با برگشت واکنشهای حرکتی اشتباه می گيرند.
خيلی از افراد نخاعی از اسپاسم های عضلانی خود جهت کمک به انجام فعاليتهای زندگی روزمره خود استفاده می كنند.برای مثال، برخی از افراد ياد گرفته اند که اسپاسمهايی را در دستها و انگشتان خودشان ايجاد نمايندكه به کمک آنها مي توانندچيزهای سبکی مانند قلم يا مجله را بردارند. حتي بعضی از افراد می توانند ياد بگيرند که از اسپاسمهای خود جهت دفع ادرار، حذف فشارها،انجام جابجائی ها، لباس پوشيدن و حتی ايستادن يا راه رفتن استفاده کنند.
SH می تواند فوايد ديگری نيز داشته باشد. ازجمله اينكه می تواند به افرادکمک کند تا شكل وحجم ماهيچه هاي آنان حفظ شده،افت تراکم استخوانی به حداقل ممكن رسيده و در نتيجه خطر پوکی استخوان کاهش يابد.همچنين باعث افزايش نيازهای متابوليسمی از جمله بهبود جريان خون و اصلاح تنفس مي شود.
طبيعی است که افرادی که به تازگی دچار آسيب نخاعی شده اند، فورا" تغييراتی را دروضعيت عضلات و دستگاه عصبی مرکزی خود احساس خواهند كرد. ولی بعد از آسيب اوليه ،تغيير در اسپاسم های افراد می تواند بعنوان يک علامت هشدار باشد ،به طوری که مي تواندحاكي ازوجود مشکل در مناطقي باشدكه هيچ حسی ندارند.
اگر تاكنون SH نداشته ايد ولي اخيرا" اسپاسم های عضلانی شما شروع شده است و يا اگر اسپاسم های شما بدتر شده اند و يا حتی کاهش پيدا کرده اند، بايستی به پزشکتان مراجعه کنيد.هر كدام از تغييرات مذکور ،می توانند علائم هشدار دهنده ای از ايجاد مشکلات جديدي نظير زخم فشاری،عفونت دستگاه ادراری،، رشد بيش از حد ناخن شست پا و نفوذ آن به داخل بافت انگشت، تنگ بودن لباسها يا يبوست باشد.همچنين ممکن است علامت هشدار دهنده ای برای بروزاتونوميک ديس رفلکسی،شکستگی استخوان ،وجود يک کيست يا تومور،ويا علامتي ازوجودنوعي التهابات در عرض نخاع ( transverse Mylitis ) ،يا ضربه و صدمه به طناب نخاعی باشد.
مرکز آمار آسيب های نخاعی ايالات متحده ( NSCISE ) دارای يک پايگاه اطلاعاتی است که ميزان وقوع عوارض افراد مبتلا به ضايعات نخاعی در آن ثبت می شود.بر طبق اطلاعات اين مرکز، افراد نخاعی به هنگام پذيرش، ترخيص يا معاينات ساليانه خود ازحيث SH موردبررسي قرارمي گيرندووقتي كه ميزان اسپاسم آنها شديد باشد ، آزمايشات داروئی موردنياز ويا حتي جراحی براي آنان تجويزمي شود.
وقتي SH داريد، درواقع تنها يک مشکل پزشکی نداريد .چراكه اسپاسم ها مي توانند دامنه حرکات طبيعی يا فعاليتهای روزمره زندگي شما را تحت تاثيرقراردهند ،بنابراين بايد درمان اسپاسم ها راآغاز نمود.برای مثال، اسپاسم های عضلات اندامهای تحتانی در افراد تتراپلژی می توانند مانع انجام كارهائي ازجمله لباس پوشيدن،خوردن يا انجام نظافت روزمره شوند.


ساير زيانهاي احتمالی حاصل از SH عبارتند از:


- SH می تواند باعث دردهای ناشی از فشارهای وارده بر مفاصل و عضلات شود.
- SH می تواند بر روی فعاليت های جنسی، خواب، رانندگی، قدم زدن و يا ساير فعاليت ها تاثير بگذارد.
- همچنين SH می تواند باعث دفع ناخواسته ادرار يا مدفوع گردد.
- SH می تواند بر روی وضعيت استقرار بدن و راحت نشستن ، حفظ تعادل، جابجائی ها يا تغيير وضعيت افراد تاثيرگذار باشد.
- SH می تواند باعث خراشيده شدن پوست شده و خطر بروز زخمهای فشاری را افزايش دهد.
- SH هزينه های داروهای مصرفی و نياز به مراقبين را نيز افزايش مي دهد.
بطوركلي هدف از درمان SH اين است که کيفيت زندگی ( QOL ) فرد بهبود پيداكنند.بااين حال خيلی از افراد از اين موضوع اطلاع ندارند.اگر تاثيرات منفی يا مثبت SH بر روی کيفيت زندگی زياد باشد، تصميم گيری جهت درمان رابا مشكل مواجه مي كند.
شما می توانيد از خودتان سئوالاتي را بپرسيد كه به شما کمک مي کنند تابفهميد آيا درمان صحيح است يا خير :
- آيا اسپاسم هائي كه داريد، مانع انجام کارها و شرکت شمادر فعاليت هائی که قصد انجام آنهاراداريد، شده واستقلال شما را محدود می نمايد؟
- آيا شما به خاطرداشتن SH ، نيازمند کمک بيشتری هستيد؟
- آيا اسپاسم باعث می شود که کنترل خودتان را روی ويلچر، خودرو يا ون از دست بدهيد؟
- آيا خواب شما بخاطر اسپاسم هايتان، مختل شده است؟
- آيا اسپاسم هائی که داريد شما را در معرض خطر ساير عوارض پزشکی مانند زخم فشاری قرار می دهد؟
شما بايستی به پزشکی مراجعه کنيد که با مسائل ومشكلات افراد نخاعی آشنا باشد.چراكه برخی از گزينه های درمانی ،چنانچه توسط پزشک به درستي انتخاب نگردند، می توانند خطرناک باشند و حتی زندگی فرد را نيزتهديد به مرگ نمايند.
عوامل مهم ديگری نيز وجود دارند که بر روی انتخاب روش درمانی موثرند. شما و پزشکتان می توانيد بر اساس شش عامل، برنامه درماني خود را پايه ريزی نمائيد.اين عوامل عبارتنداز:


- علت SH شما
- اگر شما جهت مصرف داروهايتان يا استفاده از اسپيلنت (Splint ) نياز به کمک داشته باشيد،داراي يك شبكه حمايتي هستيد
- آيا جهت اخذ دستورات درماني ازپزشك و پيگيری معاينات خود نياز به جابجائي داريدياخير.
- آيا جهت رسيدگي به ساير مشكلات خود ا زجمله : عدم تعادل، عفونت های زياد، فشارخون بالا يا پائين وافسردگی نيازمند جابجائي نزد پزشک هستيد يا خير.
- آيا شما در منطقه ای که زندگی می کنيد ،درمان مي شويد يا خير.
- و آيا درمانهاي شما تحت پوشش بيمه قرار دارد يا مجبوريد هزينه های درمانی خود را شخصا" بپردازيد.
درمانهائی که برای SH تجويز می شود، يکی از چهار گزينه زير را شامل مي شود:
- توانبخشی
- تجويز داروئی
- انسداد نقطه حرکتی
- يا جراحی
مطمئنا"شما دوست داريد که ابتدا ساده ترين روش را آزمايش کنيد.
انجام حرکات روزانه و کشش مرتب بدن که بوسيله متخصصين فيزيوتراپی تجويز می شوند می توانند اسپاسم های عضلانی را کاهش دهند.مشخص شده که وسايل مربوط به ايستادن يا عصاهای کمکی در اين زمينه، می توانند جهت کاهش SH و درمان آن در بعضی از افراد نخاعی مفيد باشند. چرا که ايستادن می تواند تمايل عضله به تا شدن را که از طريق نشستن تشديد می شود کاهش دهد.
متداولترين روشي كه جهت درمان SH مورد استفاده قرارمي گيرد،تجويزهای داروئی هستند. برخی از داروها به شكل خوراكي مصرف می شوندو يا ممكن است بوسيله لوله های تغذيه دهنده ( غذا رسان )مورداستفاده قرارگيرند.برخي از داروها نيز ازطريق رابط های پوستی، که ميزان دارو را در خون افراد در تمام مدت متعادل نگه می دارند، می توانند وارد بدن شوند. پزشک شما ممکن است در ابتدا داروهای خوراکی را تجويز نمايد ،چرا که اغلب اين داروها برای افراد نخاعی موثر هستند.


برخی از داروهای متداول عبارتند از:
- بنزوديازپين ( Benzodiazpines )
- ليورسال ( Liore sal )
- دنتاريوم ( Dantrium )
- نوروتين ( Neurotin )
- زانافلکس ( Zanaflex )
- و کاتاپرس ( Catapres ) که از طريق رابط های پوستی وارد بدن مي شوند.
گاهي نيز ازداروهای قطع كننده جريانهای عصبی (Chemodenervation ) استفاده مي شودكه طي آن ترکيبات داروئی بطور مستقيم به درون عضله تزريق می شوند تا جريان تحريکات عصبی ماهيچه های درگير اسپاسم را دچار وقفه نمايند.ازجمله اين داروها مي توان به بوتوکس ( Botox ) اشاره كرد که همراه با فنل و الکل استفاده می شوند. بطوركلي اين داروها از طريق کاهش انقباضات و ايجاد وضعيت طبيعی برای عضلات درگير عمل می کنند.
اماهر داروئی مزايا و معايبی دارد.

بنابراين شما بايستی در مورد خطرات احتمالی يا اثرات جانبی داروهای مورد استفاده با پزشک خود صحبت نمائيد.


افرادی که جراحی را به عنوان گزينه درمانی خود انتخاب می کنند، بايد بدانند که اکثر روشهای جراحی
غير قابل برگشت هستند. برای مثال، به محض اينكه يک عصب قطع شود،درحال حاضر هيچ راهی برای ترميم و فعاليت مجدد آن وجود ندارد. جراحی های ارتوپدی، برای اصلاح يا تعديل اثرات SH ، با روشهای مختلفی بر روی ماهيچه ها، تاندونها يا استخوانها انجام می گيرند. چهار حالت متداولي كه در مورد جراحی های ارتوپدی وجود دارند.عبارتنداز:
- سفتي مفاصل (Contracture) عبارتست از يک ناهنجاری در وضعيت مفاصل که در اثر کوتاه شدن مداوم عضله حاصل می شود.درنتيجه وقتی که عضلات نتوانند بطور مرتب کشش پيدا کنند، تاندونها کوتاه و سفت مي شوند که اين مسئله باعث محدود شدن دامنه حرکتی ماهيچه هامی شود.
- جابجا کردن تاندون می تواند محل تاثير اسپاسم عضله را تغيير دهد. به اين مفهوم که باروش جابجاكردن ،عضله ديگر نمی تواند مفصل مورد نظر را جهت ايجاد وضعيت غير طبيعی تحت کشش قرار دهد.
- استئوتومی ( Osteotomy ) عبارتست از جدا کردن قسمت کوچکی از استخوان که باعث تغيير وضعيت يا شکل گيری مجدد استخوان مي شود.
- آرتروديسس ( Arthrodesis ) عبارتست از پيوند استخوانها با يکديگر. به طوری که بطور مستقل و طبيعی حرکت نمايند.
روش ديگري نيزوجوددارد بنام" Dorsal root rhizotomy" که البته بندرت برای افراد نخاعی مورد استفاده قرار می گيرد. دراين روش، جريانهای انعکاسی يا تحريکات حسی وارد شده به نخاع را با سوزاندن،قطع،و يابا استفاده ازداروها ريشه های عصبی نخاع ، دچار وقفه می شوند.
بطوركلي مصرف داروها از طريق روش ( Intrathecal )يک گزينه سريع و پيش رونده محسوب می شود. در اين روش، يک پمپ اينتراتکال (=IP Intrathecal Pump) از طريق جراحی درون شکم کار گذاشته می شود.اختلاف اين روش با سايرگزينه های جراحی در اين است که جراحی (IP) قابل برگشت ( به حالت اول) است.سپس دارو از طريق يک سوند بطور مستقيم به مايعات اطراف طناب نخاعی پمپ می شود. از جمله معايب پمپ اينتراتکال اين است که جهت کارگذاشتن پمپ در بدن، نياز به جراحی دارد. همچنين روشی گران است.ازسوي ديگر لوله های دارو رسان ممكن است قطع شده يا گره بخورند. به علاوه، خطرات ديگری نيز وجود دارند. از جمله می توان به عفونت ، احتمال تزريق بيش از حد باکلوفن،اشکال در کار پمپ و علائم مربوط به پس زدن دارو اشاره كرد.
با اين وجود، پمپ اينتراتکال مزايائی دارد .ازجمله اينكه دارو بطور مستقيم به سلولهای عصبی يعنی جائی که مورد نياز است، فرستاده می شود ولي مقدار داروي مصرفي تنظيم های خاص خود راداردومي توان آنرا به اندازه مورد نياز تنظيم نمود.از طرفی مقدار داروی ورودي به بدن خيلی کمتر از مصرف آن از طريق خوراکی می باشد و در نتيجه اثر ات جانبی دارونيز کاهش می يابد.
پمپهاي IP در مواقع لزوم به آسانی از طريق تزريق مجددا" از دارو پر می شوند.بعلاوه ، جراحی آن قابل برگشت است که اين مسئله به نوبه خود يک مزيت بزرگی نسبت به روشهای جراحی ديگر محسوب مي شود.
شما بايستی ارتباط نزديک خودتان را با پزشک حفظ کرده و بطور مستمر کيفيت زندگی خود را تحت نظر قرار دهيد.پزشک شما از گزينه های جديد درمانی که می تواند کيفيت زندگی تان را بهبود بخشند، شناخت دارد.
وقتی که در مسير درمان ،ارزيابی های مورد نياز رابا موفقيت انجام داديد، سه سئوال زير را از خودتان بپرسيد:
- آيا من از زمانی که درمان را شروع کرده ام، استقلالم در فعاليتهای روزمره کمتر شده يا بيشتر شده است؟
- آيا طي درمان تمرکز حواس يا حافظه ام با مشکلاتی مواجه شده است؟
- آيا از زمانی که درمان را شروع کرده ام، دردم کمتر شده يا بيشتر شده است؟
شما ممکن است متوجه شويد که درمان فعلی شما، تاثير چنداني برروي کيفيت زندگی شمانداشته وآنرابهتر نکرده است. دراين حال شما ممکن است گزينه درمانی ديگری را در نظر داشته باشيد،و يا اينکه ممکن است متوجه شويد که هيچ يک از روشهای درمانی موجود، گزينه درستی برای شما نيستند.
اعتقاد بر اين است که افزايش سن می تواند منجر به کاهش SH شود. همزمان با فرآيند طبيعی افزايش سن، ميزان هدايت جريانهای عصبی کاهش پيدا کرده ،وحجم عضله و اندازه آن کم می شود.درنتيجه مقدارجريان خوني كه به طناب نخاعی نيزمي رسد، تقليل می يابد.
ازسوي ديگر، بسياری از افراد نخاعی همزمان با افزايش سن، با اسپاسم خود هماهنگ تر گشته وبه مرورراحت تر می شوند. آنها می دانند که چرا اسپاسم هایشان شروع می شوند.بنابراين با گذشت زمان سعی می کنند که از شروع اسپاسم خودجلوگيری کنند .همچنين ياد می گيرند که از اسپاسم های خود، برای بهتر کردن توانائی هايشان جهت انجام فعاليتهای روزانه استفاده کنند.
درنهايت:
- گزارشات مراکز آمار ،نشان داده : تعداد افرادي كه به دنبال درمان اسپاسم خود هستند،تدريجا" کاهش می يابدو از 7/42 درصد در سالهای اوليه آسيب به کمتر از 35 درصد بعد از 10 سال بعد رسيد.
- در نتيجه
- SH نزد افراد مبتلا به آسيبهاي نخاعی خيلي شايع است.
- ولی، همه افراد نخاعی نيازمند درمان نيستند.
- اگر متوجه شديد که درمان SH می تواند باعث بهبود کيفيت زندگی شما شود، بهتر است که شما و پزشکتان بهترين گزينه درمانی را انتخاب نمائيد.

****

منبع :مقاله : " مقابله با اسپاسم های شديد بعد از ضايعه نخاعی" – مترجم: مهندس عباس كاشي (این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان – دي ماه 1387 - برگرفته از:سايت www.pva.org , www.spinalcord.uab.edu –
Department of Physical Medicine and Rehabilitation –SPINE REHABILITATION CENTER


به واقعيتهای زير توجه کنيد

- ميزان سيگار کشيدن دربين زنان مبتلا به محدوديتهای جسمی يا ناتوانی ،درمقايسه با ساير زنان بيشتر است.
- يک مطالعه علمی نشان داده که در ايالات متحده، زنان جوانتر که دارای محدوديتهای بدنی هستند، دو برابر ساير زنان هم سن خود تمايل به مصرف سيگار دارند.
- بسياری از زنان مبتلا به محدوديتهای بدنی اظهار می دارند که آنها بخاطر افسردگی و استرسهائي كه دارند ،سيگار مصرف می کنند.
- زنانی که محدوديت های جسمی دارند بيشتر از ساير زنان ،در معرض خطر عوارض تنفسی، اختلالات گردش خون، پوکی استخوان و مشکلات پوستی قرار دارند. بطوركلي مصرف سيگار خطرابتلا به مشکلات مذکور را افزايش می دهد.
- زنان سيگاری که مبتلا به مشكلات حركتي هستند،نسبت به ساير زنان سيگاری ،کمتر توسط پزشکان خود مورد معاينه قرار می گيرند.
- تنباکوی موجود در سيگار، روند بهبودی افراد را کند می كند.
- زنانی که سيگار می کشند، بيشتر در معرض خطرات بارداری و داشتن نوزادان نارس قرار دارند.

خطرات مصرف سيگار
• مصرف سيگار يا قرار گرفتن در معرض دود آن می تواند باعث بروزسرطان، سکته، قاعدگی زودرس، افزايش چين و چروک صورت، افت دائمی صدای افراد و ناراحتيهاي دستگاه ادراری شود.
• بطوركلي مصرف سيگار خطر حملات قلبی افراد را دو برابر می کند.
اگرشما جزوزنانی هستيد که محدوديتهای جسمی دارند:
• با ساير زنانی که سيگار را ترک کرده اند، در موردموضوعاتي مانند :"عوارضی که داشته اند و يا موفقيتهايی که با ترک آن بدست آورده اند" صحبت کنيد.
• از دوستان و اعضای خانواده خود بخواهيد تا شما را حمايت کنند تا به يک گروه حمايتی بپيونديد، يابا انجمن ريه يا سازمانهای مشابه ارتباط برقرار کنيد.
• بخاطر داشته باشيد که مشكلات شما با مصرف سيگار بهتر نخواهند شد.
• ساير روشهای تسکين استرس را ياد بگيريد :از جمله گوش دادن به موسيقی های آرام بخش و يا صحبت کردن با افرادمناسب، و ياحمام کردنهائی كه مي توانندباعث آرامش وتمدداعصاب شوند.
نکات بيشتری كه زنان دارای محدوديتهای جسمی مي توانند در مورد ترك سيگار مورد توجه قراردهند:
• تاريخی را برای ترک سيگارتعيين کنيد و از دوستان و علاقمندان و همکاران خود بخواهيد تا شما را حمايت کنند به نحوي که هيچ کسی در اطراف شما سيگار نکشد.
• فهرستی از دلايلي راكه بايد سيگار را ترک نمائيد،تهيه نموده و آنرا در جائی قرار دهيد که بتوانيد هر روز آنرا ببينيد.
• هر زمانی که خواستيد سيگار بخريد ،پول آنرادر يک جای مخصوص كه براي آن درنظرگرفته ايد، پس انداز کرده و آنرا به عنوان جايزه اي كه به خود مي دهيد، برای خريد چيزهای ديگر خرج کنيد.
• از پزشکتان بخواهيد که درباره جايگزينی چيزهای مفيد با سيگار به شما کمک کند.
• در مورد شکست آمادگی داشته باشيد.اما اگر در مبارزه با ترك سيگار شکست خورديد، به فکر تماس با اشخاص يا سازمانها ي مفيدديگرباشيد.
• اگر شما درترك سيگارشکست خورديد و مجددا" به سمت آن رفتيد، آنرا فراموش کنيد.
• باترك سيگار،از اينکه سيگار کشيدن را بعنوان يک چيز پايان يافته تلقی مي كنيد، احساس غرور و سربلندی کنيد.
اگر شما زنی هستيد که دارای ناتوانی های جسمی هستيد و :
• از نظر فعاليت های بدني در محدوديت شديدی قرار داريد.
• اضافه وزن داريد يا چاق هستيد.
• از گذشته برخی از عوارض ناشی از شرايط و محدوديتهای جسمی داريد.
• دارای درآمد کمی هستيد و در زير سطح فقر زندگی می کنيد.
• و يا
• كسي را نداريد كه به اندازه كافي به شما كمك كند .
...... بنابراين بيشتر از بقيه در معرض خطرات حاصل ازمصرف سيگار قرار داريد.
يكي ازافرادنخاعي چنين مي گويد:"من با ترك سيگار،درواقع جلوي آسيب به خودم رامي گيرم."


****


مقاله:" مصرف سيگار در زنان مبتلا به محدوديتهای جسمی" – مترجم: مهندس عباس كاشي (این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید) - انتشار : مركز ضايعات نخاعي جانبازان – دي ماه 1387 - برگرفته از:سايت www.bcm.edu/crowd

دستورالعمل های ADA ( قوانین مربوط به افراد ناتوان در ایالات متحده) در مورد حمامها و سرویسهای بهداشتی به گونه ای تدوین شده است که استفاده از آن فضای کافی برای حرکت وچرخش ویلچررا تامین خواهد کرد .

بر اساس قوانین موجود درمورد افراد ناتوان (ADA)که در ایالات متحده تصویب شده ، لازم است که امکانات عمومی در سرویسهای بهداشتی به گونه ای طراحی شوند که افراد ناتوان اجازه دسترسی به آنها را پیدا کنند . از این رو بسیاری از افراد در موقع ساخت یا مناسب سازی منازل خود به دنبال این هستند که از این قوانین استفاده کنند .

با نگاهی به این قوانین مهمترین مشخصاتی که برای اجزای مختلف سرویسهای بهداشتی ارائه شده از این قرارند :

درگاهها

- عرض درگاه باید حداقل 32 اینچ ( حدود82 سانتیمتر ) باشد . درب بایستی به سمت بیرون باز شود نه داخل . آستانه درب باید با کف هم سطح باشد تا یک سطح صاف ایجاد شود. دستگیره در باید به گونه ای باشد که استفاده از آن آسان باشد و بهتر است که از نوع اهرمی استفاده شود .

توالت


- توالت مورد استفاده ی افراد ناتوان باید 18 اینچ ( حدود 46 سانتیمتر ) ازروی زمین بلندتر باشد . همچنین باید دستگیره هائی از نوع میله ای به صورت افقی ، در پشت توالت و روی دیوار نزدیک به آن نصب شود .

کف سرویس های بهداشتی


-مصالح مورد استفاده در کف باید از نوعی انتخاب شوند که کاملا" از نوع ضد لغزش باشند .

فضای چرخش

- تجهیزات باید طوری نصب شوند که فضای کافی برای چرخش ویلچر وجود داشته باشد . این فضا باید دارای قطری برابر با 60 اینچ ( حدود 150 سانتیمتر ) فراهم باشد . البته اگر به ناچار فضا کوچکتر باشد ، در صورتی که ویلچر بتواند یک چرخش سه نقطه ای هم داشته باشد ، قابل قبول است .

روشوئی


- روشوئی باید در ارتفاعی نصب شود که فضای کافی برای حرکت ویلچر به زیر آن فراهم شود ، بطوری که زانوهای فرد هم به راحتی در زیر آن قرار گیرد . سایر امکانات هم باید طوری نصب شوند که به راحتی در دسترس فرد در حالت نشسته قرار داشته باشند .

 

 

****


منبع : مقاله " مشخصات سرویسهای بهداشتی برای افراد ویلچری"-تهیه و تنظیم از : مهندس عباس کاشی ( e mail : این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید) - اسفند آبان ماه سال 91- برگرفته از سایت : http://www.ehow.com

 


قرارگیری هر چه سریعتر فرد دارای ضایعه نخاعی در یک برنامه جامع توانبخشی، جهت پیش گیری از عوارض ضایعه و بازگشت زودتر فرد به اجتماع از اهمیت بالایی برخوردار است. توفیق فرایند توانبخشی مستلزم وجود متخصصین مجرب و آموزش دیده در زمینه ضایعه نخاعی می باشد. آنچه در این میان باید مورد توجه ویژه قرار گیرد، اهمیت درمان تیمی و هماهنگی و همکاری بالای اعضاء تیم توانبخشی با یکدیگر جهت ارائه مناسب ترین خدمات به فرد دارای ضایعه نخاعی است. تجهیزات، امکانات و شرایط فیزیکی یک مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی نیز از مولفه های اساسی یک برنامه توانبخشی موفق است. لذا در این فصل ابتدا شرایط عمومی مورد نیاز برای احداث یک مرکز جامع توانبخشی ضایعه نخاعی به تفصیل ارائه میگردد. سپس خدمات ارائه شده از سوی این مراکز به اجمال مورد بحث قرار می گیرد.

تعاریف

ضایعه نخاعی


عبارت است از ایجاد آسیبی در طناب نخاعی که منجر به تغییر موقت یا دائمی در عملکرد سیستم های حرکتی، حسی و یا سیستم اتونوم گردد.

فرد دارای ضایعه نخاعی


فردی است که دارای ضایعه طناب نخاعی و عوارض ناشی از آن به صورت پاراپلژی با تتراپلژی گردیده است.

توانبخشی


توانبخشی براساس تعریف سازمان جهانی بهداشت یک فرآیند پیشرونده، پویا، هدفمند و غالبا محدود از نظر زمانی است که به افراد دارای آسیب، توانایی تعیین و رسیدن به سطح عملکردی مطلوبشان را از نظر ذهنی، فیزیکی، شناختی و اجتماعی می دهد.

توانبخشی جامع ضایعه نخاعی

مشتمل بر خدمات و تخصص های متعدد است که از فاز حاد شروع شده و با خدمات گسترده و تخصصی در فاز تحت حاد ادامه می یابد. توانبخشی تحت حاد یک زیربنای حیاتی برای کسب مجدد و یادگیری مهارتهای زندگی مستقل به شمار می آید. در این مرحله افراد به یک برنامه روزانه تمام وقت شرکت می کنند که شامل خدمات پزشکی، فیزیوتراپی، کاردرمانی، روانشناسی، مددکاری، پرستاری، تغذیه، تجویز فن آوری کمکی، مشاوره حرفه ای و داروسازی می باشد. توانبخشی تا طرح ریزی ترخیص و بازگشت به جامعه و نهایتا تلفیق مجدد در نقش های سابق یا جدید در اجتماع ادامه می یابد.

تیم توانبخشی ضایعه نخاعی

به تیمی از افراد متخصص گفته می شود که فعالیت آن ارائه اقدامات توانبخشی پزشکی به افراد ناتوان می باشد. این تیم شامل افراد ذیل می باشد:

-پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی یا پزشک عمومی آموزش دیده، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، پرستار توانبخشی یا پرستار آموزش دیده، روانشناس و مددکار اجتماعی

- تیم توانبخشی پزشکی به فرد برای داشتن یک برنامه مراقبت پزشکی و فردی کمک می کند تا وی برای ورود مجدد به جامعه آماده شود.

مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی

مرکزی ویژه است که به منظور فراهم ساختن مجموعه کاملی از مراقبت های مورد نیاز افرادی که دارای ضایعه طناب نخاعی به صورت پاراپلژی یا تتراپلژی هستند طراحی شده است.


گروه هدف، افرادی می باشند که ضایعه نخاعی آنها در حدی است که می توانند حداکثر بهره را از خدمات تخصصی مرکز ببرند؛ به عبارت دیگر هر فرد ضایعه نخاعی که متقاضی استفاده از برنامه ها و خدمات مرکز بوده و امکانات و منابع مرکز نیز قادر به برآورده کردن نیازهای آن فرد باشد، می تواند از خدمات این مرکز استفاده نماید. هدف در مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی، حداکثر بازتوانی ممکن افراد دارای ضایعه نخاعی با استفاده از کارکنان آموزش دیده و متخصص است. مراقبت های مورد نیاز، طیف وسیعی را در برمی گیرد که نیازمند مناسب سازی محیط و فضا و فراهم آوردن تجهیزات و تسهیلات خاص است.

پذیرش

افرادی که به این مرکز ارجاع داده می شوند شامل دو دسته کلی می باشند:

1- افراد دارای پاراپلژی


این دسته افراد دارای فلج ناقص یا کامل در تمام یا بخشی از تنه و هر دو اندام تحتانی می باشند که ناشی از ضایعه در نخاع سینه ای یا کمری یا ریشه های ساکرال است.

2- افراد دارای تتراپلژی

این دسته افراد دارای فلج کامل یا ناقص تمامی چهار اندام و تنه، از جمله عضلات تنفسی می باشند که ناشی از ضایعه در نخاع گردنی است.

معیارهای پذیرش افراد به شرح ذیل می باشد:

- متقاضیان باید دارای وضعیت جسمانی و روانی پایدار بوده از پیش آگهی مناسبی برای بهره مندی از خدمات مرکز برخوردار باشند.
- در مورد متقاضیان با تشخیص یا دارای سابقه مشکلات روانی، تائید کتبی پزشک مبنی بر عدم وجود منعی برای بستری متقاضی در مرکز و نیز دستور پزشک شامل تشخیص و درمان مورد نیاز می باشد.

- متقاضیان دارای سابقه سوء مصرف مواد، باید مدرکی دال بر ترک مواد برای 6 ماه متوالی داشته باشند و یا دوره زمانی فشرده ترک مواد را گذرانده و در برنامه های مراقبت بعد ترک مواد شرکت فعال داشته باشند.
- به طور کلی رفتارهای فعلی فرد نباید سلامت، امنیت و برنامه های توانبخشی او و یا سایرین را مختل نماید.
- متقاضیان باید 14 سال تمام و یا بیشتر سن داشته باشند.
- متقاضیان باید مایل و قادر به سازگاری با قوانین و استانداردهای زندگی در مرکز باشند.
- متقاضیان برای ترخیص باید برنامه تلفیق مجدد با اجتماع را با موفقیت طی نمایند.
- متقاضیان باید یک منبع مالی مشخص داشته باشند که در فرم پذیرش ذکر شود. (نوع پذیرش، نوع بیمه و ....)
- در هنگام پذیرش، بایستی فرم پذیرش مرکز توسط متقاضی تکمیل گردد و جدول خدمات و هزینه ها جهت اطلاع به فرد ارائه گردد.

شرایط فیزیکی ساختمان و بخش ها


در مورد یک مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی عوامل ذیل بایستی در نظر گرفته شود:

* حتی الامکان بخش ها در طبقه همکف قرار گیرند. به علت اینکه افراد ضایعه نخاعی قادر به حرکت نمی باشند و طبقه همکف در صورت بروز حوادث غیرمترقبه و در موارد فوریتی، آسانتر تخلیه می گردد.
* برای محافظت فیزیکی افراد دارای ضایعه نخاعی، نبایستی بخش های مراقبت این افراد از نظر امکانات معمول، با بخش های مراقبت افراد روانی و معلولین ذهنی مشترک باشد.
* بایستی بخش های مراقبت طولانی مدت به طور فیزیکی از بخش های توانبخشی اولیه و مراقبت حمایتی جدا شود تا تاثیر متقابل بین افراد بخش مراقبت طولانی مدت و افراد بخش های توانبخشی اولیه و مراقبت حمایتی به حداقل برسد.
* مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی بایستی به خدمات اعضای مصنوعی و وسایل کمکی دسترسی داشته باشد.
* مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی بایستی از خدمات غذایی، دارویی و محیطی برخوردار باشد.

به طور کلی مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی باید شامل بخش های ذیل باشد:

1- بخش های مراقبت : در این بخش ها، اقدامات لازم جهت سازگاری فرد با محیط و نیز مراقبت های بهداشتی انجام می شود.
2- بخش پشتیبانی ( واحد جنبی بخش های مراقبت ): اقدامات لازم جهت ارتقاء کیفیت و کمیت مراقبت از افراد بستری در این بخش صورت می گیرد.


3- درمانگاهها: اقدامات لازم و مرتبط جهت مراقبت از افراد دارای ضایعه نخاعی به طور سرپایی و نیز برخی افراد بستری به طور روزانه در این قسمت انجام می گیرد.


4- اداره اجرایی ( بخش اجرایی ) مجموعه ای از بخش های مختلف و کارکنان مسئول را در برمی گیرد که وظیفه اداره مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی را به عهده دارند.


شرح هریک از بخش های مذکور در ذیل به تفصیل بیان می گردد.

بخش های مراقبت

مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی بایستی دارای بخش های مراقبتی ذیل باشد:

الف ) بخش مراقبتی- توانبخشی اولیه

در این بخش تلاش تیمی صورت می گیرد تا افراد به بالاترین سطح بازتوانی و امکان بازگشت به جامعه دست یابند. بعد از آسیب اولیه افراد معمولا جهت مراقبت و درمان دوره حاد به نزدیک ترین بیمارستان انتقال می یابند. وقتی وضعیت افراد پایدار شد آنان به بخش توانبخشی اولیه انتقال می یابند و تحت مراقبت تخصصی قرار می گیرند تا توانایی بازگشت به زندگی مستقل را به دست آورند. مراقبت های تخصصی مورد نیاز در این بخش عبارتند از:


* بازتوانی همه گروه های عضلات درگیر و غیردرگیر
* آموزش فرد جهت انجام مراقبت شخصی و فعالیت های روزمره از جمله لباس پوشیدن و در آوردن، به بستر رفتن و از بستر بیرون آمدن، استحمام کردن، اجابت مزاج
* آماده سازی افراد وآموزش آنها جهت استفاده از وسایل کمک توانبخشی ( صندلی چرخدار و واکر و..)
* مراقبت تشخیصی و درمانی دستگاه ادراری
* فراهم کردن حمایت روانی و اجتماعی مورد نیاز افراد برای سازگاری با آسیبشان
* مراقبت پرستاری مناسب برای پیشگیری از ایجاد زخم فشاری
* آموزش خانواده، دوستان و مراقبت کنندگان
* بهبود وضعیت تغذیه
* تلفیق آموزش در فرآیند توانبخشی

ب ) بخش مراقبتی – توانبخشی کوتاه مدت

در این بخش، مراقبت های کوتاه مدت برای عوارض ناشی از ضایعه نخاعی به عمل می آید و نیز خدمات توانبخشی جامع و اختصاصی به هر فرد ارائه می شود تا وی بتواند به پتانسیل های خودکفایی در خانه و جامعه دست یابد. یک محیط درمانی 24 ساعته مناسب برای افرادی که نیازمند توانبخشی تخصصی و پیشرفته هستند فراهم می شود. افرادی که با شرکت در برنامه بخش مراقبتی- توانبخشی اولیه توانسته اند از نظر درمانی و فیزیکی با ناتوانی خود، سازگاری پیدا کنند، می توانند از خدمات این بخش بهره مند گردند. اقدامات انجام یافته در این بخش بدین منظور می باشد که افراد ترخیص شده از بخش توانبخشی اولیه، مراقبت مورد نیاز را دریافت کنند تا حداقل در همان سطح عملکردی که در طی مرحله توانبخشی اولیه به دست آورده اند باقی بمانند. مراقبت کوتاه مدت، ممکن است به صورت سرپایی نیز انجام پذیرد. در صورت نیاز به بستری، طول مدت اقامت برای افراد بسته به علت پذیرش آنها متغیر می باشد. در مورد افرادی که هنوز نیازمند درمان های بیشتر و یا ارزیابی حرفه ای هستند تا درجه استقلال و امکان اشتغالشان به حداکثر برسد، نیاز به بستری وجود دارد. همان مراقبت تخصصی ارائه شده در بخش مراقبتی- توانبخشی اولیه، در بخش مراقبتی- توانبخشی کوتاه مدت قابل اجرا می باشد. تمرین مهارت هایی که در درمان های توانبخشی روزانه مدنظر هستند، باید عصرها و در روزهای تعطیل توسط واحد پرستاری ادامه یابد.


ضمن ارزیابی پزشکی اولیه ( که معمولا یک یا دو هفته به طول می انجامد)، تمرینات توانبخشی اولیه آغاز میگردد و پس از آن یک برنامه توانبخشی پزشکی کامل برای فرد تجویز می شود. طول مدت این برنامه بر اساس نیازهای شخصی هر فرد ، تعیین می شود.


ارزیابی، جهت امکان شرکت در برنامه توانبخشی حرفه ای تقریبا در اواخر دوره توانبخشی پزشکی انجام میشود که ممکن است این ارزیابی تا 2 هفته به طول انجامد.


افراد پذیرش شده در این بخش دو دسته می باشند:

1- افراد ترخیص شده از بخش مراقبتی – توانبخشی اولیه
2- افرادی که قبلا در مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی اقامت داشته اند و پس از تکمیل فرآیند درمانی- توانبخشی، ترخیص شده و به خانه بازگشته اند ولی مجددا نیازمند برخی اقدامات می باشند. شایع ترین علل پذیرش این گروه عبارتند از:


معاینات بالینی معمول سالانه، درمان زخم های بستر، درمان عوارض ادراری- تناسلی، درمان شکستگی، درمان عوارض تنفسی، تمرینات بازتوانی مجدد و پیشرفته تر.
در واقع این بخش یک توانبخشی جامع، کلی ، حمایتی و اختصاصی برای افرادی فراهم می کند که نیازمند کمک جهت انجام فعالیت های روزمره شان هستند. نتایج عملکردی ذیل را می توان در طی این برنامه کسب کرد:


- کاهش وابستگی به اشخاص دیگر برای مراقبت
- توانایی زندگی مستقل
- بهبود تحرک
- مهارت های مراقبت شخصی و زندگی مستقل
- بهبود بازگشت به اجتماع
- بهبود اعتماد به نفس پس از تکمیل ارزیابی مربوط به زندگی مستقل توسط کار درمانگر
- آموزش در مورد نحوه دسترسی بیشتر به امکانات محیط خانه و راه حل های احتمالی
- آموزش در مورد مراقبت شخصی، حفظ سلامت و پیشگیری
- شرکت در برنامه های ارزیابی حرفه ای از جمله افزایش آگاهی نسبت به خدمات حرفه ای موجود، مشاوره حرفه ای و توصیه های حرفه ای بر اساس اولویتها و تواناییهای فرد
- تسلط بر استفاده از فن آوری کمکی در جهت ایمنی فرد و استقلال و بازگشت به کار

ج ) بخش مراقبتی طولانی مدت


در این بخش، مراقبت ها برای آن دسته از افرادی ادامه می یابد که علیرغم تلاش های صورت گرفته در مرحله توانبخشی اولیه قادر به ترک مرکز نمی باشند. سایر افرادی که در این بخش پذیرش می گردند عبارتند از:


- کسانی که فاقد حمایت خانوادگی یا سیستم حمایتی اجتماعی می باشند هر چند این افراد مرحله توانبخشی را با موفقیت گذرانده باشند.
- افراد تتراپلژی که دارای سن 55 سال یا بالاتر می باشند.
- افرادی که برای فعالیت های زندگی روزمره به مراقبت پرستاری بیشتری نیازمند.

شرایط بخش های مراقبت

هر بخش مراقبت شامل چهار قسمت عمده به شرح ذیل می باشد:


1- اتاق های خواب
2- اتاق های استحمام
3- سرویس مرکزی
4- فضاهای مورد نیاز جهت فعالیتهای افراد ضایعه نخاعی

- به منظور دسترسی به نتیجه مطلوبتر، هر بخش مراقبت از افراد ضایعه نخاعی باید شامل 20 تخت باشد.
- هر بخش مراقبتی توانبخشی اولیه و هر بخش مراقبت حمایتی باید شامل 4 اتاق یک تخته، 5 اتاق دو تخته را اتاق چهارتخته باشد.
- هر بخش مراقبت طولانی مدت باید شامل 4 اتاق یک تخته، 11 اتاق دو تخته و 1 اتاق چهارتخته باشد.
توجه : بر اساس نیازهای مرکز ضایعه نخاعی تعداد اتاقهای یک، دو و چهار تخته می تواند تغییر کند ولی در هر صورت تعداد تخت ها نباید 30 تخت کمتر باشد.

1- اتاق های خواب
در این قسمت فعالیتهای زیر صورت می گیرد:
- اکثر معاینات و درمانها در کنار تخت انجام می پذیرد.
- بخشي از درمان های توانبخشی فرد ضایعه نخاعی در تخت انجام می شود.
- در هنگام استراحت و خواب، افراد دارای ضایعه نخاعی باید با فواصل زمانی منظم توسط کارکنان پرستاری جابجا شوند تا از تشکیل زخم های بستر جلوگیری گردد.
- هر اتاق خواب باید یک دستشویی به شکل وان جهت مراقبت های مورد نیاز فرد ضایعه نخاعی داشته باشد.
- تجهیزاتی که جهت انتقال فرد از تخت به صندلی چرخدار یا برانکارد استفاده می شود. (مانند بالابر ) به فضای باز کافی برای استفاده نیاز دارند.
- فضای کافی باید در کنار تخت ها وجود داشته باشد زیرا در مدتی که افراد به استراحت در تخت می پردازند صندلی های چرخدار و واکرهای آنها در کنار تخت قرار می گیرند و در ضمن باتری های صندلی چرخدار الکتریکی در کنار تخت مجددا شارژ می گردند.
- از آنجایی که میانگین زمان اقامت افراد دارای ضایعه نخاعی در مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی طولانی است، لازم است وسایل شخصی چون کتاب در کنار تخت و در دسترس فرد باشد.
- در فضای اتاق های خواب بایستی مناسب سازی و رفع موانع جهت فعالیت های ضروری انجام شود، از این رو رعایت موارد ذیل الزامی است:


- در همه ی اتاق هاي خواب حداقل 12 سانتی متر بین سر تخت و دیوار فاصله باشد.
- در اتاق های یک تخته، تخت طوری قرار داده شود که حداقل 100 سانتی متر بین پای تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت وسایل و حداقل 100 سانتی متر بین یک کناره تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت تجهیزات یا لوازم فاصله باشد.
- در اتاق های دو تخته، تختها با فاصله 150 سانتی متر از یکدیگر در مرکز اتاق قرار داده میشوند، به طوری که حداقل 40 سانتی متر بین لبه هر تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت تجهیزات یا لوازم و حداقل 100 سانتی متر بین پایه تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت تجهیزات یا لوازم فاصله باشد.
- در اتاق های چهارتخته، تختها با فاصله 300 سانتی متر از یکدیگر در مرکز اتاق قرار داده می شوند به طوری که حداقل 90 سانتی متر بین لبه هر تخت و نزدیکترین دیوار یا قطعه ثابت تجیهزات یا لوازم و حداقل 180 سانتی متر بین پایه تخت ها و دیوارها فاصله باشد.

اتاق های یک تخته :

از این اتاقها جهت سازگاری اولیه افرادی که آسیب شان شدید است، افرادی که به مراقبت ویژه نیاز دارند یا افرادی که نیاز به جداسازی دارند استفاده می شود. اتاق یک تخته جداسازی برای بیماران مبتلا به بیماریهای قابل انتقال نظیر هپاتیت و .... استفاده می شود.

اتاق های دو تخته :
این اتاق ها در موارد ذیل قابل استفاده هستند.
ایجاد سازگاری اولیه با محیط در افرادی که به مراقبت ویژه و حاد نیاز ندارند.
ایجاد فضایی خصوصی تر برای افرادی که توانایی بیشتری در مراقبت از خود دارند.
ایجاد سهولت در پرستاری دو فرد با عفونت مشابه .


اتاق های چهارتخته:
از این اتاقها در موارد ذیل استفاده می شود:
- ایجاد سازگاری در افرادی که قادر به مراقبت از خود نیستند.
- حمایت بیشتر از افراد به ویژه افرادی که مرحله اولیه بازتوانی شان را می گذرانند.
- سهولت در مراقبت و پرستاری از افرادی که قادر به مراقبت خود نیستند.
- از این اتاق ها جهت افرادی که نیاز به مراقبت ویژه و استفاده از رسپیراتور و .... دارند نیز استفاده می شود که در این صورت باید فضای اتاق در معرض دید مستقیم پرستاران باشد.

2. اتاق های استحمام

از جدی ترین عوارض آسیب طناب نخاعی، از دست دادن کنترل حسی عضلانی دفع ادرار و اجابت مزاج می باشد بسیاری از افراد دارای ضایعه نخاعی که قادر به مراقبت از خود هستند می توانند مراقبت فردی از خود و نحوه دفع ادرار و اجابت مزاج و مراقبتهای لازم در این زمینه را فرا بگیرند و این در حالی است که دسته ای دیگر از افراد دارای ضایعه نخاعی جهت مراقبت، نیاز به پرستار دارند. اتاقهای استحمام در بخش های مراقبت ضایعه نخاعی بایستی طوری طراحی گردند که هر دو گروه فوق بتوانند از آن استفاده نمایند و حتی الامکان محیطی خلوت را برای خود فراهم نمایند.
در اتاق استحمام با توجه به اینکه بعد از اجابت مزاج فرد نیاز به دوش گرفتن دارد بایستی علاوه بر صندلی ویژه، دوش نیز وجود داشته باشد. حداقل پهنای دوش جهت اجابت مزاج و دوش گرفتن یک فرد در وضعیت خوابیده به پشت 240 سانتی متر و حداقل ارتفاع دوش 210 سانتی متر باید تا قرارگیری در ناحیه دوش به نحوی امکان پذیر گردد که هنگام استفاده از آن، فرد با دوش برخورد نکند.

3. سرویس مرکزی :


خدمات اصلی که در ارتباط با حمایت از فرد بستری می باشد در این قسمت صورت می گیرد:

ایستگاه پرستاری:

این قسمت شامل فضایی برای کار و مرکز کنترل کارکنان پرستاری و سایر کارکنان می باشد. این مرکز شامل فضایی برای نگهداری اطلاعات مربوط به افراد دارای ضایعه نخاعی، تجهیزات کامپیوتری ذخیره کننده اطلاعات ترالی مجهز به اکسیژن و وسایل احیاء جهت انتقال سریع به بالین فرد نیازمند به اقدامات اورژانس است.

اتاق درمان :

این اتاق نگهداری تمام وسایل درمانی مورد نیاز در بخش مراقبت ( اعم از دارو، سرنگ، سرسوزن، سرم، وسایل سوندگذاری و ... ) می باشد. تجهیزات درمانی در و یا سه ترالی ( کابینت متحرک ) نگهداری می شوند که محتویات آن به طور منظم توسط کارکنان پرستاری تعویض می شوند. یخچال جهت نگهداری موادی که برای نگهداری نیاز به دمای پایین دارند، مورد نیاز است، دسترسی به این اتاق فقط باید از طریق ایستگاه پرستاری امکان پذیر باشد.

اتاق استراحت و دستشویی کارمندان بخش :
دستیابی به این محل ها باید تنها از طریق ایستگاه پرستاری امکان پذیر باشد.

اتاق معاینه :
این اتاق جهت اقدامات و درمانهایی است که در اتاق فرد قابل انجام نیستند.

اتاق های وسایل :


الف ) اتاق وسایل تمیز


این اتاق محلی برای وسایل پزشکی استریل و غیر استریل به جز داروها است که در مراقبت از افراد دارای ضایعه نخاعی مورد استفاده قرار می گیرند.


ب ) اتاق وسایل آلوده
تمیز کردن تجهیزات، وسایل و دور انداختن مواد زائد در این اتاق انجام می شود.

اتاق های البسه و ملحفه ها:
الف ) اتاق البسه و ملحفه تمیز


دارای قفسه بندی جهت نگهداری البسه و ملحفه تمیز می باشد.


ب ) اتاق البسه و ملحفه آلوده
این اتاق محلی جهت نگهداری موقت البسه و ملحفه آلوده است تا زمانی که از بخش خارج شوند.

گنجه مواد شوینده بهداشتی:
این اتاق، محلی برای نگهداری وسایل مورد استفاده در نظافت بخش می باشد.


انبار تجهیزات پزشکی توانبخشی :

این فضا جهت نگهداری تجهیزات اختصاصی مورد نیاز روزانه در واحد پرستاری نظیر برانکارد، صندلی چرخدار، تجهیزات جابجایی، رسپیراتور و سایر تجهیزاتی که ممکن است برای مدتی استفاده نشوند تدارک دیده شده است.


اتاق کنفرانس/ آموزش:
از این اتاق نه تنها جهت کنفرانس کارکنان در زمینه مطالب علمی و عملی در ارتباط با ضایعه نخاعی استفاده می شود بلکه به عنوان محلی جهت آموزش به افراد دارای ضایعه نخاعی و خانواده آنها نیز میباشد.

4- فضاهای مورد نیاز جهت فعالیت های فرد ضایعه نخاعی
توانبخشی افراد دارای ضایعه نخاعی شامل فعالیتهای جسمانی و یادگیری تعاملات اجتماعی همراه با آموزش مراقبت از خود می باشد. در هر بخش بایستی تسهیلات لازم فراهم شوند تا افراد جهت ترک بستر و فعالیتهای بیشتر تشویق شوند.

اتاق روزانه :
این اتاق به منظور فعالیتهای بدون نظارت توسط فرد نظیر بازی ها و تماشای تلویزیون و .... استفاده میشود.

بخش پشتیبانی ( واحد جنبی بخش های مراقبت )
این بخش شامل قسمتهای ذیل می باشد:

واحد ملاقات


شامل اتاق ملاقات و دستشویی جهت ملاقات کنندگان می باشد.
اتاق ملاقات قسمتی است که جهت ملاقات بین افراد ضایعه نخاعی و ملاقات کنندگان استفاده می شود و حداقل فضای مورد نیاز باید گنجایش هشت ملاقات کننده و دو فرد ضایعه نخاعی با صندلی های چرخدارشان را به طور همزمان داشته باشد. ورودی این واحد بایستی از طریق راهرو و نه از بخش مراقبت افراد.

سالن غذاخوری:
برای افراد ضایعه نخاعی یک سالن غذاخوری لازم است و به جز افرادی که قادر به ترک تخت خود نیستند سایر افراد بایستی به استفاده از سالن غذاخوری تشویق شوند. از آنجايي که صبح ها مدت زیادی جهت برنامه دفع روده ای صرف می شود، صبحانه اکثر افراد توسط سینی در مجاورت تختشان به آنها داده می شود و بنابراین بیشترین استفاده از سالن غذاخوری برای صرف ناهار و شام است.


خدمات تفریح درمانی:
تفریح درمانی جزيي مهم از مراقبت های لازم جهت توانبخشی کامل افراد دارای ضایعه نخاعی است. تفریح درمانی نه تنها موجب فعالیت جسمانی می شود بلکه تطابق روانی- اجتماعی لازم را برای فرد ضایعه نخاعی فراهم می کند تا وی بتواند از نظر روحی با ناتوانی خود کنار آید. در این بخش افراد ضایعه نخاعی، فعالیتهايی چون سرامیک سازی، موسیقی درمانی، ورزش، شطرنج و ... را انجام می دهند.

حوزه مدیریت خدمات محیطی

گنجه وسایل و مواد تمیزکننده:
محل نگهداری وسایل و مواد تمیزکننده راهروها و سایر اماکن مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی ( به جز بخش های مراقبت ) می باشد.

محل نگهداری البسه و ملحفه ها:


الف ) محل نگهداری البسه و ملحفه های آلوده
این محل، مکانی دور از بخش های مراقبت برای نگهداری موقت ملحفه های کثیف می باشد.


ب ) محل نگهداری البسه و ملحفه های تمیز
البسه و ملحفه های تمیز به این محل منتقل شده، تا زمان انتقال به بخش های مراقبت و کلینیکها در این محل نگهداری می شوند.

محل جمع آوری زباله :


مکانی دور از بخش مراقبت افراد برای انتقال زباله می باشد. این مکان می باید از قسمت بیرون ساختمان قابل دسترسی برای کامیون حمل زباله باشد.

انبار:


از این مکان برای نگهداری صندلی های چرخدار، تشکها، تختهای ویژه و سایر تجهیزات استفاده میشود. وسایل و لباسهای فصلی افراد بستری نیز در این قسمت نگهداری می شود.

امکانات on-call


این امکانات فقط برای بخش ضایعه نخاعی با بیش از صد تخت در نظر گرفته می شود. این مکان باید در نزدیکی بخش های مراقبت و شامل اتاق، دستشوئی و حمام باشد.


درمانگاه ها ( مرکز پزشکی توانبخشی روزانه )
درمانگاه پزشکی ضایعه نخاعی
این تسهیلات باید در هر مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی فراهم گردد. این امکانات بایستی نزدیک به بخش مراقبتی توانبخشی اولیه و بخش مراقبتی – حمایتی باشند.


دسترسی به درمانگاههای سرپایی علاوه بر درب ورودی اصلی مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی، از طریق هر یک از بخش های مراقبت نیز باید امکان پذیر باشد. این درمانگاه امکان معاینه ی تمامی افراد ضایعه نخاعی را بر اساس یک برنامه منظم ( سه یا چهار بار در سال پس از طی مراحل توانبخشی اولیه و حداقل سالی یکبار پس از آن ) به طور سرپایی فراهم می نماید. همچنین معاینه هر یک از افراد دارای ضایعه نخاعی به صورت سرپایی در صورتی که نیاز به تشخیص اولیه داشته باشند و نیز درمانی سرپایی آنها در این بخش امکانپذیر می باشد. در ضمن تشخیص اولیه و درمان مشکلات ادراری تناسلی بیماران دارای ضایعه نخاعی اعم از بستری یا سرپایی در این درمانگاه انجام می گردد.

درمانگاه شامل قسمت های زیر است:
دفتر مسئول فنی درمانگاه ( پزشک )
یک دفتر برای هر درمانگاه مورد نیاز است.

اتاق معاینه یا درمان
اتاق سیستوسکوپی
شامل امکانات اورودینامیک و رادیولوژی ( فلوئوروسکوپی/ توموگرافی )
این اتاق فضای لازم برای سیستوسکوپی تشخیصی و درمانی را دارا می باشد. اقداماتی چون پیلوگرافی و بیوپسی و .... در این مکان صورت می گیرد.

اتاق لیتوتریپسی :
این اتاق با وسایل لیتوتریپسی برای شکستن سنگهای ادراری بدون نیاز به مداخله جراحی تجهیز خواهد شد.

اتاق ظهور فیلم رادیولوژی:
اتاق اسکراب:
فضایی است برای شستن دست کارکنان قبل از ورود به اتاق سیستوسکوپی.

دفتر اورولوژيست:
این فضا در صورتی که اورولوژیست به طور تمام وقت در مرکز، ضایعه نخاعی مشغول به کار باشد در نظر گرفته می شود.

اتاق معاینه اورولوژی :
این اتاق علاوه بر معاینه معمول دستگاه ادراری تناسلی برای هرگونه آماده سازی لازم برای سیستوسکوپی یا فرآیند اورودینامیک (سوندگذاری و ... ) مورد استفاده قرار می گیرد.

اتاق رختکن:
شامل حداقل فضای لازم برای هر فرد دارای ضایعه نخاعی به منظور درآوردن لباس هایش و پوشیدن لباس مرکز توانبخشی جهت سیستوسکوپی و .... می باشد.

اتاق بهبودی :
فضایی است که در آن بیمار، پس از لیتوتریپسی تا زمان برطرف شدن اثر بیهوشی عمومی تحت مراقبت قرار می گیرد. حداکثر فضای این اتاق برای دو بیمار می باشد.

اتاق انتظار فرد:
این اتاق باید گنجایش یک صندلی چرخدار و دو صندلی معمولی را داشته باشد. در صورتی که اتاق سیستوسکوپی و لیتوتریپسی نیز در درمانگاه وجود داشته باشد گنجایش آن به هشت صندلی افزایش می یابد.

ایستگاه پرستاری و قسمت پذیرش:
این محل به عنوان محل مرکز کنترل مراجعین، پذیرش مدارک فرد و تعیین نوبت معاینه و درمان می باشد. این قسمت فقط باید گنجایش یک متصدی پذیرش، کارکنان پرستار درمانگاه به علاوه بایگانی سوابق مراجعین را داشته باشد.

دستشویی:
این محل بایستی گنجایش یک صندلی چرخدار را داشته باشد و فرد دارای ضایعه نخاعی امکان استفاده از آن را داشته باشد.


انبار وسایل جابجایی :
در این محل به منظور انجام سه هزار ویزیت افراد دارای ضایعه نخاعی در سال باید دو برانکارد و یک بالابر مکانیکی وجود داشته باشد و بایستی فضای انبار، گنجایش قرارگیری این وسایل را داشته باشد.

اتاق وسایل تمیز:
این اتاق بعنوان نگهداری اقلام مورد نیاز درمانگاه ( از قبیل سوندها، کیسه های ادرار، محلول ها و ...) در نظر گرفته شده است.

اتاق وسایل آلوده :
تمیز کردن تجهیزات ، وسایل و دورانداختن مواد زائد در این اتاق انجام می شود.

گنجه وسایل شوینده :
محل نگهداری مواد شوینده و وسایلی است که جهت نظافت درمانگاه استفاده می شود.

درمانگاه توانبخشی ضایعات نخاعی:
این درمانگاه باید مجاور بخش های مراقبت واقع شده باشد. هم بیماران سرپایی و هم بیماران بستری از خدمات این بخش بهره مند خواهند شد.

درمانگاه توانبخشی شامل قسمت های ذیل است:


فیزیوتراپی
کاردرمانی
توانبخشی حرفه ای
آموزش فعالیتهای زندگی روزمره
آب درمانی
کارگاه ارتوپدی فنی ( اعضاء مصنوعی ) شامل:
دفتر ارتوپدی
اتاق اندازه گیری و معاینه
فضای کارگاه شامل:
- انبار وسایل
- مرکز ساخت و تعمیر


بخش مربوط به مراقبت در خانه:

مراقبت در خانه به خدمات ویژه پزشکی و روانشناسی ارائه شده از طرف مرکز توانبخشی در جهت برطرف نمودن نیازهای پزشکی، توانبخشی، پرستاری و اجتماعی بیماران ساکن در منزل گفته می شود که اعضای تیم توانبخشی، بیمار و خانواده وی در آن نقش دارند. این بخش امکان ادامه مراقبت های بهداشتی افراد دارای ضایعه نخاعی را فراهم می سازد و پلی است که خلاء اقدامات پزشکی و توانبخشی و روانی- اجتماعی بین مرکز توانبخشی و جامعه را برای افراد دارای ضایعه نخاعی پوشش می دهد. این بخش شامل قسمتهایی است نظیر:

دفتر هماهنگ کننده مراقبتهای خانه


اتاق مصاحبه خصوصی :
در این اتاق مشاوره های لازم توسط کارکنان به افراد دارای ضایعه نخاعی و خانواده هایشان پیش از ترخیص و یا پس از ترخیص از مرکز توانبخشی ارائه می گردد.

دفتر کارکنان مراقبت های خانه :


این دفتر گنجایش یک میز و فضایی برای کنفرانس کارکنان مراقبت های خانه که بخش اعظم وقتشان به ملاقات با افراد دارای ضایعه نخاعی در خانه اختصاص دارد و نیز محلی برای بایگانی سوابق بیماران را دارد.

انبار:
فضایی برای انبار نمودن وسایل برنامه زندگی مستقل می باشد.

داروخانه مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی:

بخش داروخانه مسئول کنترل و توزیع کلیه داروهای مورد نیاز در جهت مراقبت های بهداشتی افراد دارای ضایعه نخاعی می باشد. جهت تسهیل در بارگیری و تخلیه وسایل پزشکی و اعضاء مصنوعی داروخانه بایستی به آسانی از درب اصلی مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی قابل دسترس باشد.


به منظور ارائه مراقبتهای لازم ضمن تامین نیازهای داروئی، داروخانه مرکز توانبخشی جامع ضایعه نخاعی بایستی شامل دو قسمت ذیل باشد:
یک قسمت برای مراجعین سرپایی با قابلیت ارائه اعضاء مصنوعی و داروهای تجویز شده برای مراجعین سرپایی دارای ضایعه نخاعی.
قسمت دیگر جهتع تهیه دارو برای افراد دارای ضایعه نخاعی بستری
به طور کلی فضاهای ذیل به منظور تامین حداقل نیازها ضروری می باشند:

فضای بدون حفاظ :
برای اموری که شامل انباشتن، آماده نموده یا توزیع فرآورده های داروئی نیم باشند به شرح ذیل:

بخش اداری :
دفتر داروساز ( مسئول فنی )
دفتر متصدی سفارش دارو

بخش دریافت نسخه :
اتاقک مخصوصی است که بیماران نسخه های خود را به آنجا ارائه می دهند.

بایگانی و محل رایانه ای نمودن اطلاعات:
در این محل شرح حال مراجعین نگهداری می گردد و جهت ساماندهی، روند ورود نسخه های کلیه داروها به صورت اطلاعات رایانه ای ذخیره می گردد.

اتاق انتظار :
این فضا می تواند با اتاق انتظار مراجعین درمانگاه ادغام گردد.

فضای محافظت شده :
کلیه کارهای مربوط به انبار، جابجائی فرآورده های داروئی و سایر تجهیزات پزشکی توانبخشی در این محل صورت می گیرد.

کلینیک محیط خانه :


هدف از ایجاد این فضا آموزش فرد دارای ضایعه نخاعی به منظور دستیابی به استقلال در فعالیتهای روزمره و اطمینان از انتقال رضایتبخش بیمار از محیط مرکز توانبخشی به محیط خانه می باشد. پیش از ترخیص از مرکز توانبخشی ضایعه نخاعی، بیمار می تواند به تنهایی یا همراه همسر و یا مراقبش به مدت یک هفته در محیطی مشابه خانه سکونت گزیند. هدف از این کار بازیافتن توانایی های مورد نیاز در خارج از محیط مرکز توانبخشی می باشد. این فضا بایستی شبیه خانه طراحی شده باشد و دور از واحد پرستاری قرار گیرد تا بیمار برای انجام فعالیتهای روزانه خویش از بخش پرستاری کمک نگیرد. در هر مرکز ضایعه نخاعی تنها یک مکان شامل آشپزخانه، اتاق نشیمن، اتاق خواب و حمام در نظر گرفته خواهد شد.

بخش اجرایی ( بخش اداری ):
این بخش برای کارکنان تمام وقت در نظر گرفته می شود:
- دفتر سرپرست مرکز
- دفتر معاون سرپرست مرکز
- دفتر منشی یا متصدی پذیرش
- دفتر پزشکان
- دفتر سوپروایزر پرستاری
- دفتر روانشناس
- دفتر مددکار اجتماعی
-دفتر کارشناس تغذیه

خدمات جامع توانبخشی :

خدمات جامع توانبخشی عبارت است از ترکیب جامعی از خدمات توانبخشی با رویکرد چند تخصصی، این تیم چند تخصصی به همراه خود فرد دارای ضایعه نخاعی، یک برنامه درمانی پزشکی توانبخشی ویژه برای هر فرد را طراحی می نماید. تمرکز این برنامه بر برطرف ساختن نیازهای اختصاصی فرد و دستیابی به اهداف توانبخشی می باشد و فرد را قادر می سازد به بالاترین سطح مطلوب خودکفایی ممکن به منظور آمادگی برای تلفیق اجتماعی و مقاصد حرفه ای و اشتغال دست یابد.

خدمات ارائه شده توسط تخصص های مختلف عبارتند از:

خدمات پزشکی :


یک پزشک آموزش دیده یا مجرب در زمینه طب فیزیکی و توانبخشی بر نحوه ارائه خدمات توانبخشی پزشکی نظارت می کند. در ابتدا بایستی ثبات وضعیت جسمانی فرد مورد تائید قرار گیرد و پزشک آمادگی وی را برای شروع تمرینات اعلام نماید. بر اساس ارزیابی های انجام شده پتانسیل توانبخشی و محدودیت های عملکردی فرد تعیین شده و مناسب ترین برنامه توانبخشی و درمانی با همکاری اعضاء تیم برای هر فرد انتخاب می گردد. بر اساس دید جامع نگر در پزشکی، باید امکان مشاوره گرفتن از سایر متخصصین نظیر متخصص طب داخلی، روانپزشک و ... فراهم باشد. پزشک بایستی در طول فرایند توانبخشی وضعیت جسمانی فرد را به طور مرتب کنترل نماید و در صورت نیاز، مداخله درمانی نماید.

در اقدامات پزشکی پیشگیری، درمان و کنترل موارد ذیل مورد توجه می باشد:
مشکلات ادراری – تناسلی
مشکلات قلبی – عروقی
مشکلات گوارشی
مشکلات تنفسی
زخم های فشاری
مشکلات روانشناختی
سایر عوارض

خدمات فیزیوتراپی :

هدف فیزیوتراپی، کمک به فرد جهت کسب حداکثر استقلال عملکردی ممکن است به نحوی که فرد قادر به بازگشت به زندگی در خانه و جامعه و مشارکت کامل در فعالیت های حرفه ای و تحصیلی خود باشد. متخصص فیزیوتراپی و سایر اعضاء تیم از جمله پزشک، باید یک برنامه درمانی طراحی نمایند که بر بهبود عملکرد فرد و راحتی او متمرکز باشد.
فیزیوتراپیست به ارزیابی و اندازه گیری توانایی های فرد از نظر قدرت، انعطاف پذیری، تعادل، تحرک (راه رفتن یا استفاده از صندلی چرخدار )، هماهنگی، سرعت، استقامت قلبی، ریوی، و نیز مهارت های عملکردی فرد می پردازد.
اهداف درمانی فیزیوتراپی بهبود موارد زیر است:

- توانایی تحرک:
- تمرین راه رفتن با یا بدون ارتز
- وزن اندازی نسبی یا تمرین راه رفتن در حالت تعلیق
- برنامه ایستادن برای کسب آمادگی راه رفتن
- تمرینات تحرک در تخت و تمرینات جابجایی
- برنامه راه رفتن و دوچرخه ثابت با کمک تحریک الکتریکی
- تجویز و آموزش استفاده از ارتزهای اندام تحتانی
- بازآموزی عضلانی و آموزش کنترل حرکتی
- تمرینات آموزش مهارت های تحرک با صندلی چرخدار
-قدرت، انعطاف پذیری، مراقبت پوست، درمان درد و آمادگی جسمانی
تمرینات تقویتی
تمرینات کششی
استفاده از بریس های گچی برای افزایش انعطاف پذیری
استفاده از مدالیته های مناسب جهت کنترل درد، تحرک مفصل و ترمیم بافت نرم
آب درمانی
برنامه درمان زخم
تمرین با تجهیزات تقویتی و استقامتی که قابل دسترسی با صندلی چرخدار باشند.

-استفاده از فن آوری کمکی


- ارزیابی صندلی چرخدار
- آموزش تحرک با صندلی چرخدار
- ارزیابی نشستن برای کمک به فرد تا راحت بنشیند و در وضعیتی باشد که ضمن حفظ تعادل، قادر به انجام کارهای روزمره اش نیز باشد.
بررسی توزیع فشار و اصلاح محل نشستن با تجویز بالشتک مناسب جهت جلوگیری از زخم های فشاري
-کار با سایر اعضاء تیم برای اطمینان از این که وسایل و فن آوری های کمکی تجویز شده توسط متخصصین مختلف، همگی با هم همخوانی دارند.
-توانایی بازگشت به کار
- آموزش جلوگیری از آسیب شغلی
- ارزیابی ارگونومیک محل کار و توصیه برای ایجاد تطابقات لازم

خدمات کاردرمانی

کاردرمانی به افراد کمک می کند تا مهارت های ضروری برای یک زندگی مستقل، سالم و شاد را دوباره به دست آورند. توسعه دهند و یا ایجاد نمایند. با رفع محدودیت های عملکردی فرد و به کارگیری راهبردهای جبرانی و وسایل کمکی، کاردرمانی به فرد این توانایی را می دهد که مهارت های زندگی را کسب نماید.


برنامه و خدمات کاردرمانی به شرح ذیل می باشد:

- فعالیت های روزمره زندگی شامل: استحمام، رفتن به دستشویی، پوشیدن و درآوردن لباس، غذاخوردن، جابجایی، فعالیتهای اجتماعی، ارتباط عملکردی (نوشتن، تلفن زدن و ... )
- مهارت های زندگی مستقل نظیر آماده کردن غذا، نظافت لباس ها، نظافت و نگهداری منزل، مراقبت ازکودک، مدیریت منزل
- فن آوری کمکی شامل مناسب سازی صندلی چرخدار، تجهیزات حمام و ....
- آموزش نشستن و قرارگیری فرد در صندلی چرخدار به نحوی که سلامت پوست، وضعیت قرارگیری مناسب، و عملکرد فرد حفظ شود.
- طراحی، ساخت و به کارگیری اسپلینت های اندام فوقانی
- دامنه حرکتی، قدرت، حرکات عملکردی و هماهنگی اندام فوقانی
- تطابقات لازم در خانه، محل تحصیل و محل کار
- دسترسی به کامپیوتر و طراحی ارگونومیک محل کار
- برنامه رانندگی تطابقی
- تلفیق اجتماعی، دسترسی به بانک، انجام خرید، حضو مستقل درمکان های درمانی، تفریحی و ...
- برنامه ترخیص شامل آموزش خانواده، برنامه منزل و آماده سازی ساختمان
- بازگشت به جامعه

خدمات پرستاری :


پرستاری، نقش حیاتی در ارائه خدمات دارد. تاکید خدمات پرستاری بر تامین مراقبت فیزیکی، حمایت عاطفی و آموزش افراد جهت کسب سطح مطلوب سلامت و استقلال می باشد. در پرستاری حرفه ای امروز، فرد باید جهت کسب آگاهی از نیازهای بهداشتی خود نظیر سوندگذاری، بهداشت پوست، تغذیه و .... راهنمایی شده و مراقبت های لازم در این زمینه را دریافت نماید. مهارت های مراقبت شخصی باید به افراد آموزش داده شود و در شرایطی که استقلال کامل فرد امکان پذیر نیست، پرستاران باید افراد را در زمینه تعلیم چگونگی کمک موثر در انجام فعالیت هایشان به دیگران، آموزش دهند به گونه ای که افراد قادر باشند در صورت نیاز به کمک، از وجود دیگران به طور موثری بهره مند گردند. خدمات پرستاری متمرکز بر موارد ذیل می باشد.


- مشکلات عصبی
- مشکلات عضلانی – اسکلتی
- مشکلات گوارشی
- مشکلات تنفسی
- تغذیه
- واکنش های عاطفی
- مشکلات قلبی – عروقی
- مشکلات ادراری – تناسلی


- آموزش بیمار در زمینه های ذیل :
- تحرک و جابجایی
- تغذیه
- محافظت از پوست
- محافظت از دستگاه ادراری
- برنامه دفع روده ای
- عوارض تنفسی
- مشکلات جنسی
- واکنش های روانشناختی
- عوارض دیگر ( ترومبوز ورید عمقی، هیپر/ هیپوترمی، مشکلات دارو درمانی، درد، افت فشار وضعیتی، استخوان سازی نابجا، اسپاستی سیتی، اختلال رفلکسی اتونومیک )
- ایمنی در خانه
- توانبخشی حرفه ای و تلفیقی
- گروه های حمایتی

خدمات مشاوره توانبخشی


هر فرد باید به یک مشاور دسترسی داشته باشد که به او در طراحی، دستیابی و مدیریت خدمات که دریافت می دارد کمک کند. مشاوره به فرد کمک می کند تا :
به گونه موثری با شرایط اقامت در مرکز وفق یابد.
با ناتوانی خود تطابق پیدا کند.
به تمامی خدمات مورد نیاز به موقع و با توالی منظم دسترسی پیدا کند.
با اتمام برنامه دوباره به خانه و اجتماع بازگردد.

خدمات ارائه شده توسط مشاور توانبخشی عبارتند از :

- پیگیری برنامه اختصاصی مربوط به هر فرد و میزان پیشرفت آن
- مشاوره و راهنمایی فرد
- ایجاد ارتباط موثر بین فرد و تیم توانبخشی
- نظارت، هماهنگی و کنترل خدمات توانبخشی
- ارائه برنامه ترخیص
- هماهنگی خدمات مورد نیاز در خارج از مرکز
-دفاع از حقوق فرد
- ارتباط مستمر با حامیان، خانواده و متخصصین

خدمات روانشناسی :

متخصصین خدمات روانی به عنوان بخشی از تیم توانبخشی به فرد کمک می کنند تا به سطح مطلوب استقلال در زندگی اجتماعی دست یابد. فرد می تواند برای دریافت خدمات روانشناسی، یا شخصا و بر حسب احساس نیاز به روانشناس مراجعه نماید و یا توسط سایر اعضاء تیم ارجاع داده شود.

خدمات ارائه شده توسط روانشناس عبارتند از:
- ارزیابی وروانشناختی فرد
- ارائه مداخلات و درمان های لازم برای افراد شامل:
- درمان روانشناسی فرد
- مشاوره فردی
- مشاوره گروهی
- مداخله در بحران
- کنترل و حمایت
- مشاوره با خانواده
- مشاوره با کارکنان
- کلاس های آموزش های روانی برای افراد، خانواده ها و کارکنان
- پیشگیری از سوء مصرف مواد و جلوگیری از بازگشت به سوء مصرف مواد
- برنامه های درمانی اختصاصی برای هر فرد
- قضاوت در درگیری ها و خدمات مدیریت خشم

خدمات مددکاری بالینی – اجتماعی:


دامنه وسیعی از خدمات به مراجعین و خانواده شان را شامل می شود که تلفیق مجدد فرد با اجتماع را تسهیل می نماید.

خدمات ارائه شده عبارتند از:


- ارزیابی روانی- اجتماعی مختصر
- مشاوره درمانی گروهی و فردی


نیازهای فیزیکی، اجتماعی، عاطفی، محیطی و اقتصادی فرد و خانواده باید مدنظر قرار گیرد. ارزیابی های روانی – اجتماعی از زمان پذیرش فرد آغاز می شود. شرح حال کلی فرد برای طراحی مداخلات و برنامه ترخیص فرد ضروری است و باید در پرونده موجود باشد. ارتباطات مستمر و منظم با فرد، اعضاء خانواده و افراد مرتبط دیگر باید حفظ شود تا مشارکت آنها در برنامه توانبخشی فرد افزایش یابد.


مددکار اجتماعی به فرد و خانواده اش کمک می کند تا با تغییراتی که در اثر ایجاد ضایعه نخاعی بر زندگی آنها تحمیل شده است. تطابق یابند. همچنین مددکار اجتماعی می تواند فرد را در صورت نیاز به روانپزشک یا روانشناس نیز ارجاع دهد.

خدمات جنبی توانبخشی :

خدماتی که در ذیل می تواند به صورت اختیاری در محل مرکز ارائه شود. در غیر این صورت باید مراکز معینی جهت ارائه این خدمات معرفی گردیده و افراد جهت دریافت این خدمات در صورت نیاز به این مراکز ارجاع داده شوند.

خدمات ارتوپدی فنی :


عبارت است از ارائه خدمات مورد نیاز برای افرادی که به بریس های اندام فوقانی، اندام تحتانی و یا تنه نیازمند هستند تا تحرک و خودکفایی شان به حداکثر برسد. در مورد مراجعینی که قبلا بریس دریافت کرده اند باید ارزیابی صورت گیرد تا در صورت نیاز تعمیر، تغییر یا جایگزینی بریس انجام گیرد و در مورد مراجعین جدید، وضعیت آنها برای بهره مندی از یک بریس مناسب مورد ارزیابی قرار میگیرد.

خدمات فن آوری کمکی و مهندسی توانبخشی :


وسیله فن آوری توانبخشی عبارت است از :
هر جزء قطعه، تجهیزات یا سیستم هایی که یا به صورت تجاری موجودند و یا نیاز به تغییرات و مناسب سازی دارند و به منظور افزایش، حفظ یا بهبود توانایی های عملکردی افراد دارای ناتوانی مورد استفاده قرار می گیرند. فن آوری کمکی به افراد دارای ناتوانی کمک می کند تا کنترل بیشتری روی زندگی خود داشته و مشارکت خود در تحصیل، اشتغال، خانواده و فعالیت های اجتماعی را افزایش دهند. مشاوره در مورد فن آوری کمکی می تواند توسط متخصص فیزیوتراپی، کاردرمانی، مهندس کامپیوتر و مهندسین توانبخشی ارائه گردد.

-این افراد باید مشاوره تجویز و آموزش در زمینه های ذیل را انجام دهند:


- دسترسی به کامپیوتر و تطابقات لازم
- کمک در انجام کارها و مراقبت های شخصی
- نشستن و تحرک
- رانندگی تطابقی


مهندسین توانبخشی مستقیما روی هر یک از مراجعین کار می کنند تا تجهیزات مناسبی را طراحی نمایند که مشکل خاص آن فرد را که مانع از کارآیی فردی و یا عملکرد مناسب او شده است، حل نمایند. اینگونه مشکلات ممکن است در هر یک از مراحل فرایند توانبخشی بروز نمایند ضمن آنکه می توانند تاثیرات منفی جدی بر پتانسیل فرد برای موفقیت در فعالیت های زندگی روزمره، تحرک، کارآیی در تحصیل، اشتغال و فعالیت های تفریحی داشته باشند.

حل چنین مشکلاتی نیازمند طراحی اختصاصی تجهیزات و یا راهبردهای جبرانی است که ممکن است به صورت آماده در بین فن آوری های کمکی، موجود نباشند.


اصول ثابت شده فیزیکی و عوامل فیزیولوژیک و انسانی توسط مهندسین توانبخشی با هم ترکیب می شوند. تطبیق موفقیت آمیز عوامل مکانیکی و انسانی، نیازمند تلاش تیمی آگاهانه ای است تا توانایی های قابل بهبود به کمک تجهیزات، تعیین گردد.

خدمات تیم سیار توانبخشی :

این خدمات توسط تیمی متشکل از پزشک، فیزیوتراپیست، کاردرمانگر، پرستار، روانشناس، مددکاراجتماعی به صورت گروهی یا انفرادی در محل اقامت فرد ( خارج از مرکز درمانی ) ارائه می شود.
هدف، ارائه خدمات به افرادی است که قادر به دسترسی به خدمات مرکز نیستند.
اعضای تیم می تواند شامل موارد ذیل باشد:

پزشک :


- دستور انجام آزمایشات، رادیوگرافی- سونوگرافی
- دارو درمانی و تعیین خط مشی درمانی
- نظارت بر اجرای درمان های پزشکی و نحوه استفاده از لوازم بهداشتی
- آموزش فرد و خانواده وی در زمینه مسائل بهداشتی و درمانی
- ارجاع برای اقدامات پزشکی تخصصی تر

فیزیوتراپیست :

- آموزش وضعیت ها و تمرینات ضروری به فرد و یا خانواده وی جهت انجام در منزل
- نظارت بر نحوه صحیح استفاده از وسایل و فن آوری کمکی، ارزیابی صندلی چرخدار
- مداخله فیزیوتراپی در صورت لزوم
- تغییر و تطابقات لازم
- ارجاع برای خدمات توانبخشی بیشتر

کاردرمانگر:


- بررسی و کسب آگاهی از توانایی های فرد
- ارائه آموزش های لازم برای دستیابی مجدد به مهارت ها و کسب استقلال فردی
- تهیه اسپلینت و وسایل کمکی و در صورت عدم امکان ارجاع به مراکز تخصصی توانبخشی
- آموزش فعالیت های روزمره زندگی
- بررسی مسائل شغلی قبل و بعد از معلولیت و تلاش در جهت سازگاری فرد

پرستار:


- انجام اقدامات پرستاری بر بالین فرد ( پانسمان، سوندگذاری و ... )
- آموزش فرد و خانواده در مورد مسائل بهداشتی

روانشناس:


- کسب اطلاع از وضعیت روحی و روانی فرد
- ارائه آموزش های لازم به فرد و خانواده در خصوص مشکلات روحی پس از آسیب

مددکار اجتماعی:


- بررسی وضعیت اجتماعی و اقتصادی خانواده و نحوه ارائه حمایت های لازم
- راهنمایی فرد برای بهره مندی از خدمات سازمان های حمایتی

****

منبع : كتاب " توانبخشي جامع ضايعه نخاعي "-مولفين : مژگان مقدم ، رويا حبيبي ، كيوان دواتگران ، كاظم نظم ده

-انتشار: معاونت امور توانبخشي معلولان جسمي ،حركتي و حسي-1386

 

ینجانب محمود افسرده حال جانباز70% دفاع مقدس در سال 1342 در جناح به دنیا آمدم . دوران دبستان و راهنمایی را در جناح به پایان رساندم. در اوایل جنگ تحمیلی وبا رسیدن به سن 18 سالگی با وجود اینکه شرایط معافی کفالت داشتم و پدرم 60سال داشت و رئیس حوزه هم گفت نامه بگیر و پدر و مادرت را ببر لنگه که معاف می شوی اما من اصرار داشتم که بروم و با علاقه ای که به سربازی و جنگ داشتم خودم را با اتفاق دوستانم به حوزه نظام وظیفه معرفی کردم و به سیرجان اعزام شدیم و 3 ماه آموزش تکاوری نیروی دریایی ارتش را در سیرجان به پایان رساندم و به بوشهر اعزام شدیم . از آنجا برای ماموریت به خط مقدم جبهه جاده آبادان خرمشهر منتقل شدم .

در آنجا دشمن عملیات شدید هوایی و دریایی بر روی نیروهای ما و کشتی های تجاری ایران و بنادر انجام می داد . ما با ناوچه از کشتیها و بنادر محافظت می کردیم. واقعاً دوران دفاع مقدس ایام از خود گذشتگی و ایثار و مقاومت بود . یادم هست شبها در کمپ های کنار اروند رود که می خواستیم استراحت کنیم برق نداشت وپشه های کنار شط و رودخانه آنقدر ما را اذیت می کردند که اصلاً خوابمان نمی برد.

یادش بخیر در آن شرایط آنقدر با دوستان و همرزمان صمیمی بودیم که اصلاً بین فرمانده و سرباز و درجه دار نمی شد تشخیص داد و هیچ فرقی با هم نداشتند همه مشغول ادای دین بودند. یکی از خاطرات بیاد ماندنی ام از آن دوران نورانی این است که دشمن بعثی تکِ شدیدی زد و یکی از سربازان مجروح شد . آب رودخانه داشت آن را با خود می برد که یکی از درجه داران دلیرمان با از خود گذشتگی و ایثار تمام در زیر آن آتش سنگین دشمن ، خود را به آب انداخت که آن سرباز مجروح را نجات دهد که خود نیز مورد اصابت گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید روحش شاد . واقعا در جبهه ی جنگ خداوند یار ویاور و حافظ رزمندگان بود .

یادم هست در یک عملیات شناسایی که به عمق خاک دشمن نفوذ کرده بودیم به منطقه ای رسیدیم که نزدیک مقر اصلی پایگاه دشمن بود و حدود15نفرازبعثی ها مشغول شنا کردن و ماهی گرفتن در شط بودند که ما در یک عملیات غافلگیرانه آنها را به هلاکت رسانده و در آن زمان عراقیها متوجه حضور ما شده بودند پاتک شدیدی برروی نیروهای ما انجام دادند و با توجه به اشرافیتی که بر آن منطقه داشتند تمام آن نقاط را با شدیدترین عملیات خمپاره ای و انواع آر پی جی و انواع توپ وتانک زیر آتش گرفتند ولی حتی یک نفر هم از نیروهای ما به لطف خدا مجروح و شهید نشد.

بنده پس از نزدیک به 15ماه حضور در جبهه های نبرد حق علیه باطل در تاریخ 19/7/1362 نوزدهم مهر ماه شصت ودو که برای ماموریت تعمیر سیم تلفن قرارگاه که بر اثر اصابت خمپاره قطع شده بود رفته بودم در منطقه تصفیه خانه ی آبادان در کنار شط و در قبل از عملیات محرم بر اثر اصابت ترکش خمپاره از ناحیه کمر و نخاع و سینه مجروح شدم و از آنجا به اهواز منتقل شدم و یک روز بعد به همراه تعداد دیگری مجروح به مشهد مقدس اعزام شدیم و یک ماه در مشهد بودم و بعد از چندین عمل جراحی به شیراز منتقل شدم .و از آن تاریخ تا حالا که مدت28سال می گذرد ساکن شیراز هستم. البته در طول این دوران 28 سال رنجها و دردهای زیادی متحمل شده ام ولی چون ، این کار به خاطر هدف مقدسی همچون دفاع از میهن اسلامی و رضایت خداوند بوده است هیچوقت احساس یاس و دل سردی نکرده ام و همیشه در صحنه های مختلف فعالیت داشته ام.

به عنوان مثال در نقاشی تابلوهای زیادی کشیده ام که در نمایشگاههایی به معرض دید عموم گذاشته شده است در خوشنویسی و نقش برروی آینه هم کارهای خوبی داشته ام وافتخاراتی برای کشورم و شهرم آفریده ام.

بیش از 50 مدال کشوری در رشته های تنیس روی میز برای کلاس 3پاراپلژی بوده ام .

در سال 1369به خاطر اینکه از نفرات برتر تنیس روی میز بوده ام به کشور هلند برای بازی های جهانی پاراالمپیک تنیس روی میز اعزام شده ام.

و اما حرف آخر:

در پایان از همه ی جوانان شهرم می خواهم که دست از تلاش و کوشش بر ندارند و با طی کردن مدارج عالی دانش و فرهنگ ، برای شهر و کشور اسلامی خود افتخار بیافرینند ودر زندگی هیچ وقت نا امید از رحمت خداوند نشوند. در آخر لازم است قدرانی بکنم از پدر عزیزم که در دوران پررنج 8سال اول مجروحتیم یک لحظه هم مرا تنها نگذاشت و همچون پرستاری ایثارگر شبانه روز بر بالین من حاضر بود و به من روحیه می داد واز من پرستاری می کرد. همچنین از همسر فداکارم که همچون پروانه ای شبانه روز به دور من می گردد و تمام دردها و رنج های مرا به جان می خرد تشکری ویژه می کنم. و توفیق و سربلندی برای همه دوستان وهمشهریانم آرزومندم.
با تشکر از برادر بزرگوارشان محمد سعید افسرده حال که در تهیه گزارش ما را یاری نمودند .


****

منبع : گفت و گو " گفت و گو با جانباز محمود افسرده حال " -نشریه عصر اوز -برگرفته از http://faryalamina.blogfa.com/


Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/hscc/public_html/templates/hsccfa/html/pagination.php on line 100
صفحه1 از3

ورود به سایت



بازدید از سایت

بازدیدکنندگان
40
مطالب
281
وب لینک ها
3
نمایش تعداد مطالب
118034

حاضرین در سایت

ما 15 مهمان و بدون عضو آنلاین داریم